PDA

View Full Version : Saktilikmu, Delili barmu?



Delilchi
30-09-05, 11:43
Saktilikmu, delili barmu?

Erkin Asiya Radiosining tor betidiki Sherkiy Turkistan islam jumhuriyitini xaterileshke ait makalidin Sherkiy Turkistan islam jumhuriyiti kurulgan deslepki kunlerde “Uygurstan dep atalgan” liki togrisidiki “yengi uchur” dikkitimni tartti. Shundakla buningga inkas bildurushning texrsizlikini hes kildim.
Deslepte “hazirgiche kishilerge, Tarxchilarga, Ilim dunyasiga melum bolmigan pewkuladde yengilik iken” depla karaptimen. Keyin tekrar oylap korsem, Bu u keder addiy ishtekmu emes. Ilgiri xitaylar “Sherkiy Turkistanchi” , “Sherkiy Turkistan partiyisining ezasi”, “Sherkiy Turkistan guruhi (teshkilati) ning ezasi” degendek jinayetler bilen kolga elingan nurgun inkilabchilarni kiynap olturup, Turmide chiritip, Mejruh kilip, Eship kalginini “kengchilik bilen” koyup berish shum oyuni oyniganda shundak bir “siyaset” chikkan bolup, Bugunki tashki dunyada ene shuning tekrarlinishi ketiwatkandek kilidu. U bolsimu, Xitaylar ozliri olgidek korkidigan “Sherkiy Turkistan” degen isimni ehmiyetsizleshturush, tarixiy pakitmu emeslikini kishilerge etirap kildurush uchun, “Sherkiy Turkistan” deydigan bir neme yok, Tarixiy isimmu emes, Jugrapiyiwiy atalgimu emes, Siyasiy isimmu emes degen siyasetni yolga koyganidi. Shundakla bu postsiyisini rast kilish uchun turmilerde olmey eship kalgan “Sherkiy Turkistanchi” larni koyup berish rengwazlikinimu kilganidi.
Emdi xelkarada buxil “Sherkiy Turkistan” ni etirap kilmaslik (tarixiy atalgimu emes, Jugrapiyiwiy atalgimu emes, Siyasiy atalgimu emes”, Pakitlik derijisini chushurush urunishi bilen jiddiy shugullanmakta. Buningda sabik sovit ittipakida “parnikta” yetishturulgen “Uygurstan” isimning ishiga yaraydiganlikini tonup yetken Xitay, Mumkinkeder tarixiy pakit bolgan isim bilen, Suniy meydanga kelturulgen isimni tegishiwetishni birinchi baskuchluk pilan kilgandek turidu. Buni turluk wastilar bilen ichimizde keng yeyip, Xeli zor netijilerni kolga kelturgenlikige koz yumgili bolmaydu. Buning eng buyuk netijisi supitide “Sherkiy Turkistan milliy merkizi (yaki kurultiyi)” orniga “Dunya Uygur Kurultiyi” ning tegishilgenlikini korsitish mumkin. Bu isimni Xitaylarning koyup bergenlikini ilgiriki makalilirimda delilligenidim.
1930-yillar tarixini 10 yil tetkik kilgan, Buningga munasiwetlik yuzlerche kitabni, arxip-hujjetlerni okugan we yuzlerche hayat shahidlarni ziyaret kilgan, Minglarche kilometr yolni welispitlik we piyade kezgen bolsammu, Hechkachan bundak bir “tarixiy isim” ni korup bakmaptikenmen, Anglapmu bakmaptikenmen; Hekiketenmu teleysizkenmen, Radioning tor betidiki makalining aptori hekiketenmu teleylik iken, U dermehel mushundak bir delilge uchrap kalsa kerek.
“Uygurstan” degen suniy isimni tarixiy pakitka tegishish koyida yurek kenini serp kiliwatkan “inkilabchilar” ni “tarixiy yip uchi” bilen teminlesh ihtiyaji bilen otturiga chikirilgan bolush ehtimali 98% bolgan awu “yengilik”, Eger tarixiy wesikilerdin delil korsitilmigen tekdirde gerezlik oydurma bolidiganliki hemmige ayan. Bundin keyinki tallashlarda “Erkin Asiya Radiosida berilgen bir makalida korsitilishiche…” dep pakit kilsun uchun yasap chikilgan suniy “yip uchi” bolushida gep yok! Yene shunimu eytip otushning zoruriyiti barki, Bundak bir tarixiy wesikiningmu saxtisi yasalmiki natayin. Chunki, mushu kunge keder hech anglinip bakmigan, Hetta Xitay menbeeliridimu (“Sherkiy Turkistan” atalgusidin ozini kachurushka mayil, Ashunchilik birer yip uchi tapalmay turgan bolushiga karimay) uchrap bakmigan bu “yengilik” ning tasadipiy otturiga chikishi “Sherkiy Turkistan” degen isimning ehmiyiti we kimmitini teximu ashurdi.
Xitaylarning meylige maslishishidiki sadikliki bilen alahide kozge tashlinip turidigan Radioning tor betide (belkim awazlik anglitishtimu anglitilsa kerek) meydanga kelishimu tasadipiylik emes, Radioning izchil meydani, Mentikisige uygun kelidu. Dunya mikyasida uzluksiz ilgiri suriliwatkan pakit yok kilish shumlukining bu yengi yuzlinishige her bir Sherkiy Turkistanlik yekindin dikket kilishi kerek. Mana mushundak herkaysi sepler boyiche korsitiwatkan tirishchanlik, Buningga xitaylarning bu keder itibar beriwatkini oylap korulse, “Sherkiy Turkistan” degen isimning biz uchun kanchilik muhim ehmiyetke ige ikenlikini yenimu ilgiriligen halda bilgili bolidu.

http://freasturkistan.org tor bettin kochurup koydum, yaxshi makaliken.