PDA

View Full Version : 7-nomurluq hojjetning xaneweyran bolishi we Uyghur dawasining xelqaralishi



Mehmet tohti
12-06-09, 02:24
7-nomurluq hojjetning xaneweyran bolishi we Uyghur dawasining xelqaralishi

buningdin 12 yillar burun, Xitay Merkizi komititi Xitay’ning sabiq reisi Jiang Zemin bashchilliqida Beijingda toplunup, Sowiytler Ittipaqining yemirilishi bilen qaytidin silkinip janlinishqa bashlighan Uyghur dawasining aldini elish uchun muzakirige olturghan idi. Shu qetimliq yeghinda Uyghurlar mesilisi Xitay dewlitining eng mohim dewlet bixeterlik mesilisi derijisige koturlupla qalmastin belki Uyghurlarning bu heqliq dawasining xelqaralishishining aldini elish uchun qattiq zerbe berish we bexidin ujuqturush shuari astidiki bir yurush keng kolemlik siyasi tedbirler elindi. Bu dewletlik we xelqaraliq sehnilerde elinidighan tedbirler yeghinchaqlinip uningha 7-nomurluq mexpiy hojjet dep nam berildi.

7-nomurluq mexpiy hojjetning ana iddiyesi “barliq chare tedbirlerni qollunup Sherqiy Turkistan mesilisining xelqaraliship kitishining aldini elish” dep eniq bekitilgen idi.
Mana bu hojjet ilan qelinip ijra qelinishqa bashlighinigha 12 yil boldi we
Mana bugun putun Uyghur xelqining bir millet bolush salahiyti bilen shuni eniq mueyyenleshturushining waqti keldi.

Xitayning 7-nomurluq hojjiti asasida tikligen siyasetliri, bu siyasetlirini ijra qelish uchun weten ichi we sirtida qurghan dewletlik we xelqaraliq mixaynizimliri, iqtisadiy gullunush netijiside erishken xelqaraliq heywisidin peyda bolghan dunyawi besim kuchi qatarliq kopligen xitaygha paydiliq amillargha qarimay, Xitayning Sherqiy Turkistan mesilisining xelqaralishishini tosash heqqidiki dewletlik sitiratigiyelik nishani we bu heqtiki yurguzgen siyasiti tamamen chokti we weyran boldi.

Chet’eldiki sani we imkani az likin pidakarliq we gheyret shijaette nahayti ustun bolghan bu “bir ochum” Uyghurlar, Xitaydek bir dewletning xelqara tesir kuchi we wehshiylerche basturush, tunjuqturushtek wastilirigha tiz pukmey, putun dunyagha Sherqiy Turkistan dep bir zeminning barliqini, Sherqiy Turkistan digen zeminda Uyghurlarning ozlirining igilik hoquqi uchun elip beriwatqan heqliq bir dawasining boluwatqanliqini, “Sherqiy Turkistan Terrorchiliri” digen xitay tarqatqan teshwiqatlarning ighwagerchiliktin, Uyghurlarning heqqani dawasini qarilash taktikisidin bashqa hich bir nerse emeslikini muwapiqiyetlik halda qobul qilghuzalidu. Xitay dewlitining shunche kop meblegh bilen memliket ichi we sirtida yurguzup kelgen dewlet siyasiti “bir ochum” Uyghurning tar imkanlar ichide elip barghan siyasi koreshliri aldida tiz puktu, meghlup boldi.

Dunyadiki barliq metbuatlar bugun Bermuda'gha yengidin orunlashqan qerindashlirimiz tupeyli Uyghurlarni eng mohim xewer timisi qilip tarqatti.
Amerika Edliye Ministeri Eric Holderning resmi bayanatidin bashqa, Palau Prezidenti janabiy Johnson Toribiong we Bermuda Bash Ministeri Janabi Ewart Brown ependiler bayanat ilan qelip, bu 23 Uyghurning terrorchi emeslikini, bularning ehwalining xuddi burun Kommunistlarning zulmidin qachqan Weiytnam’liq muhajirlargha oxshaydighanliqini we shunglashqa ularning putunley gunahsiz insanlar ikenlikini mueyyenleshturup, bu Uyghurlarni oz dewletliride kutiwilishtin shan-sherep his qilidighanliqlirini ipade qelishti. Mana bular emiliyette del Xitayning Uyghur dawasigha, Uyghur Millitige keyguzmekchi bolghan “terrorist” qalpiqining tuptin ret qelinghanliqining jakasidur.

1990-yillarning kiyinki yerimighiche xelqara sehnilerde bar yoqning arliqidiki Uyghur dawasi 2004-yilida Dunya Uyghur Qurultiyining qurulushi bilen belguluk derijidiki teshkillishish, sistimilishish we mutexesislishish basquchini beshidin otkuzup mana bugunki kunlukte Uyghur dawasining bir yengdin chiqqan qoli, bir eghizdin waqirighan awazigha aylandi. Chichilangghuluq, chuwalchaqliqlar tedriji pesiyip, yalghuz muhajirettikila emes belki weten ichidiki Uyghurlarningmu birdin bir itirap qelishidiki wekillik salahiyetke ige bir teshkilatqa aylandi.

Bugun Xitay hokumet bayanatchisi Qin Gang’ning Bergen bayanati Xitay hokumitining qanchilik charesiz we ajizliq ichide ikenlikining korsetkuchi idi.. Qin Gan bugun deydighan hich bir yengi soz tapalmidi we burundin yadliwalghan likin hazirghiche hichkim teripidin diqqetke sazawer dep qaralmighan kona muqamini yene tekrarlidi. Halbuki ehwal yengi, weziyet bashqa, ozgurushler alemshumul idi. Bu yengi ehwalgha kona muqam uyghun chusmeytti. Yillardin beri tekrarlap kelgen bu kona muqamning dunyada hich bir dewlet teripidin xeridargha erishmigenlikining idraki we buningdin kelip chiqqan rohiy jehettiki chushkunlikning emiliyette Xitay hokumitini qanchilik derijide biaram qiliwatqanliqini seziwilish unchilik tesmu emes idi, shubhesiz.

Xitay Hokumiti shuni tonup yetidighan we eqlini beshigha toplaydighan waqti keldi we otup kitiwatidu. Shunisi heqiqetki Uyghurlar qepezdin chiqip ketti. Bu dawa tormuzlapla toxtatqiliq bolidighan basquchtin halqip ketti. Herqandaq besim, tunjuqturush, besiqturush, qiynash, olturush qatarliq qebih wastiler hich bir netije elip kelmidi. Uyghurlar we Uyghurlarning dawasi bugun tunugunkidin kuchluk idi, ete bugunkidin teximu kuchluk bolidu.

Uyghurlarning we ularning heqliq dawasining qimmiti 2003-yili 8-ayda Beijingdiki pinhan sodida bolghinidek Iraq urushigha wede qelinghan addiy qolayliq bedilige setilidighan u qimmettin bekla halqip ketti.
Herket bar yerde qarshiliq bolidu. Wang lequan’ning qoli bilen Beijing’ning Sherqiy Turkistanda yurguziwatqan wehshiyliki oxshash derijide Uyghurdin qarshiliq koridu we oxshash derijide xelqaradin hisdashliqqa erishidu.

Ghuljide oz perzentini dunyagha kelturush uchun xorlanghan bir Uyghur xanimning peryadi, Yerken’de izzet abroyi ayaq astigha elinghan bir sebiylerning koz yashliri, Qeshqer’de etip olturulgen bir Uyghurning qehrimanliqi we Urumqi’de yetimxanilarda ismi ozgertiliwatqan bir narside qiz yegitlarning boghuq awazliri hichqachan Seddichin’din halqip Beijinggha baralmidi we baralmasliqi turghanla gep . Likin bu awazlar okyan atlap, qit’e atlap ozlirige tewe bolghan heqliq makanini tapidu, tapalydu.

Bugunkidek bir xasiyetlik kun munasiwiti bilen, hal mung bolush, quchaqlishish pursiti yetip kelguche, Albaniyediki, Shiwitsiyediki, we dengiz hedi dimaqlirigha urup turghan Bermuda’diki eziz qerindashlirimizgha amanliq we bolghusi yengi makanliri uchun kun sanap texiche u turme xorliqidin sirtqa qedem elishqa muyesser bolalmaywatqan qedirdanlirimizgha janabi Allahdin sebir tileymen.


Uyghur xelqi silerning bu wetenperwerlikinglarni, milletsoyerlikinglarni untimidi we untumaydu. Tarix yazghanlar olmeydu, untulmaydu chunki ular tarixning betliride mengguluk yashaydu.

Korhskiche aman bolghaysiler

Cancancans
12-06-09, 19:00
Mehmet Tohti,

Qelimingizge barikalla! Mushundaq yazmilarning ijabi kuchi biz uchun intayin muhim. Qerellik wahtingizni chiqirip oylighanliringizni, pikirliringizni koprek yezip tursingiz. Bu bizge ozuq.

Pikrimni estayidilliq bilen oylushup korishingizni soraymen.

Rehmet sizge.
Cancancans.

Ilyar Shemshidin
13-06-09, 01:38
Hayatingdin alghan achchik savaklar kelimingni tavlaptu. Harmighaysen!






7-nomurluq hojjetning xaneweyran bolishi we Uyghur dawasining xelqaralishi

buningdin 12 yillar burun, Xitay Merkizi komititi Xitay’ning sabiq reisi Jiang Zemin bashchilliqida Beijingda toplunup, Sowiytler Ittipaqining yemirilishi bilen qaytidin silkinip janlinishqa bashlighan Uyghur dawasining aldini elish uchun muzakirige olturghan idi. Shu qetimliq yeghinda Uyghurlar mesilisi Xitay dewlitining eng mohim dewlet bixeterlik mesilisi derijisige koturlupla qalmastin belki Uyghurlarning bu heqliq dawasining xelqaralishishining aldini elish uchun qattiq zerbe berish we bexidin ujuqturush shuari astidiki bir yurush keng kolemlik siyasi tedbirler elindi. Bu dewletlik we xelqaraliq sehnilerde elinidighan tedbirler yeghinchaqlinip uningha 7-nomurluq mexpiy hojjet dep nam berildi.

7-nomurluq mexpiy hojjetning ana iddiyesi “barliq chare tedbirlerni qollunup Sherqiy Turkistan mesilisining xelqaraliship kitishining aldini elish” dep eniq bekitilgen idi.
Mana bu hojjet ilan qelinip ijra qelinishqa bashlighinigha 12 yil boldi we
Mana bugun putun Uyghur xelqining bir millet bolush salahiyti bilen shuni eniq mueyyenleshturushining waqti keldi.

Xitayning 7-nomurluq hojjiti asasida tikligen siyasetliri, bu siyasetlirini ijra qelish uchun weten ichi we sirtida qurghan dewletlik we xelqaraliq mixaynizimliri, iqtisadiy gullunush netijiside erishken xelqaraliq heywisidin peyda bolghan dunyawi besim kuchi qatarliq kopligen xitaygha paydiliq amillargha qarimay, Xitayning Sherqiy Turkistan mesilisining xelqaralishishini tosash heqqidiki dewletlik sitiratigiyelik nishani we bu heqtiki yurguzgen siyasiti tamamen chokti we weyran boldi.

Chet’eldiki sani we imkani az likin pidakarliq we gheyret shijaette nahayti ustun bolghan bu “bir ochum” Uyghurlar, Xitaydek bir dewletning xelqara tesir kuchi we wehshiylerche basturush, tunjuqturushtek wastilirigha tiz pukmey, putun dunyagha Sherqiy Turkistan dep bir zeminning barliqini, Sherqiy Turkistan digen zeminda Uyghurlarning ozlirining igilik hoquqi uchun elip beriwatqan heqliq bir dawasining boluwatqanliqini, “Sherqiy Turkistan Terrorchiliri” digen xitay tarqatqan teshwiqatlarning ighwagerchiliktin, Uyghurlarning heqqani dawasini qarilash taktikisidin bashqa hich bir nerse emeslikini muwapiqiyetlik halda qobul qilghuzalidu. Xitay dewlitining shunche kop meblegh bilen memliket ichi we sirtida yurguzup kelgen dewlet siyasiti “bir ochum” Uyghurning tar imkanlar ichide elip barghan siyasi koreshliri aldida tiz puktu, meghlup boldi.

Dunyadiki barliq metbuatlar bugun Bermuda'gha yengidin orunlashqan qerindashlirimiz tupeyli Uyghurlarni eng mohim xewer timisi qilip tarqatti.
Amerika Edliye Ministeri Eric Holderning resmi bayanatidin bashqa, Palau Prezidenti janabiy Johnson Toribiong we Bermuda Bash Ministeri Janabi Ewart Brown ependiler bayanat ilan qelip, bu 23 Uyghurning terrorchi emeslikini, bularning ehwalining xuddi burun Kommunistlarning zulmidin qachqan Weiytnam’liq muhajirlargha oxshaydighanliqini we shunglashqa ularning putunley gunahsiz insanlar ikenlikini mueyyenleshturup, bu Uyghurlarni oz dewletliride kutiwilishtin shan-sherep his qilidighanliqlirini ipade qelishti. Mana bular emiliyette del Xitayning Uyghur dawasigha, Uyghur Millitige keyguzmekchi bolghan “terrorist” qalpiqining tuptin ret qelinghanliqining jakasidur.

1990-yillarning kiyinki yerimighiche xelqara sehnilerde bar yoqning arliqidiki Uyghur dawasi 2004-yilida Dunya Uyghur Qurultiyining qurulushi bilen belguluk derijidiki teshkillishish, sistimilishish we mutexesislishish basquchini beshidin otkuzup mana bugunki kunlukte Uyghur dawasining bir yengdin chiqqan qoli, bir eghizdin waqirighan awazigha aylandi. Chichilangghuluq, chuwalchaqliqlar tedriji pesiyip, yalghuz muhajirettikila emes belki weten ichidiki Uyghurlarningmu birdin bir itirap qelishidiki wekillik salahiyetke ige bir teshkilatqa aylandi.

Bugun Xitay hokumet bayanatchisi Qin Gang’ning Bergen bayanati Xitay hokumitining qanchilik charesiz we ajizliq ichide ikenlikining korsetkuchi idi.. Qin Gan bugun deydighan hich bir yengi soz tapalmidi we burundin yadliwalghan likin hazirghiche hichkim teripidin diqqetke sazawer dep qaralmighan kona muqamini yene tekrarlidi. Halbuki ehwal yengi, weziyet bashqa, ozgurushler alemshumul idi. Bu yengi ehwalgha kona muqam uyghun chusmeytti. Yillardin beri tekrarlap kelgen bu kona muqamning dunyada hich bir dewlet teripidin xeridargha erishmigenlikining idraki we buningdin kelip chiqqan rohiy jehettiki chushkunlikning emiliyette Xitay hokumitini qanchilik derijide biaram qiliwatqanliqini seziwilish unchilik tesmu emes idi, shubhesiz.

Xitay Hokumiti shuni tonup yetidighan we eqlini beshigha toplaydighan waqti keldi we otup kitiwatidu. Shunisi heqiqetki Uyghurlar qepezdin chiqip ketti. Bu dawa tormuzlapla toxtatqiliq bolidighan basquchtin halqip ketti. Herqandaq besim, tunjuqturush, besiqturush, qiynash, olturush qatarliq qebih wastiler hich bir netije elip kelmidi. Uyghurlar we Uyghurlarning dawasi bugun tunugunkidin kuchluk idi, ete bugunkidin teximu kuchluk bolidu.

Uyghurlarning we ularning heqliq dawasining qimmiti 2003-yili 8-ayda Beijingdiki pinhan sodida bolghinidek Iraq urushigha wede qelinghan addiy qolayliq bedilige setilidighan u qimmettin bekla halqip ketti.
Herket bar yerde qarshiliq bolidu. Wang lequan’ning qoli bilen Beijing’ning Sherqiy Turkistanda yurguziwatqan wehshiyliki oxshash derijide Uyghurdin qarshiliq koridu we oxshash derijide xelqaradin hisdashliqqa erishidu.

Ghuljide oz perzentini dunyagha kelturush uchun xorlanghan bir Uyghur xanimning peryadi, Yerken’de izzet abroyi ayaq astigha elinghan bir sebiylerning koz yashliri, Qeshqer’de etip olturulgen bir Uyghurning qehrimanliqi we Urumqi’de yetimxanilarda ismi ozgertiliwatqan bir narside qiz yegitlarning boghuq awazliri hichqachan Seddichin’din halqip Beijinggha baralmidi we baralmasliqi turghanla gep . Likin bu awazlar okyan atlap, qit’e atlap ozlirige tewe bolghan heqliq makanini tapidu, tapalydu.

Bugunkidek bir xasiyetlik kun munasiwiti bilen, hal mung bolush, quchaqlishish pursiti yetip kelguche, Albaniyediki, Shiwitsiyediki, we dengiz hedi dimaqlirigha urup turghan Bermuda’diki eziz qerindashlirimizgha amanliq we bolghusi yengi makanliri uchun kun sanap texiche u turme xorliqidin sirtqa qedem elishqa muyesser bolalmaywatqan qedirdanlirimizgha janabi Allahdin sebir tileymen.


Uyghur xelqi silerning bu wetenperwerlikinglarni, milletsoyerlikinglarni untimidi we untumaydu. Tarix yazghanlar olmeydu, untulmaydu chunki ular tarixning betliride mengguluk yashaydu.

Korhskiche aman bolghaysiler

Unregistered
05-02-12, 05:13
7.nomorluq hojjetning ziyankeshligige uchrighan uyghurlar barmu

Unregistered
05-02-12, 14:27
Bu Yazma, 2009-yili 3-ayda, Guantanamo'din Bermudagha yotkelgen qerindashlirimiz hatirisi uchun yezilghan idi. dostlar diqqititige sunghanlargha rehmet. menmu qayta oqup paydilandim.

Rehmet

QUOTE=Cancancans;55910]Mehmet Tohti,

Qelimingizge barikalla! Mushundaq yazmilarning ijabi kuchi biz uchun intayin muhim. Qerellik wahtingizni chiqirip oylighanliringizni, pikirliringizni koprek yezip tursingiz. Bu bizge ozuq.

Pikrimni estayidilliq bilen oylushup korishingizni soraymen.

Rehmet sizge.
Cancancans.[/QUOTE]

Enver Can
06-02-12, 10:57
Mehmet Tohti Ependi yazginidek, "Dunya Uyghur Qurulltayi" qurulgandin buyan Milliy da'vamiz xelqara sehnide teximu kp tonulganliqi ve teshkiliy jihettin yenemu sistimeleshkenliki toghra!

Bu yazmini oqup, qoshumche tvendiki be'zi tarixiy paktlarni sizler bilen ortaqlashqim keldi:


1990. yillardin bashlap ta DUQ teshkillengenge qeder barche ichkiy qalaymiqanchiliqlarga ve qarshiliqlarga berdashliq berip, kchlk Milliy irade bilen ve peqet zimizning iqtisadiy kchige tayinip da'vamizni teshkiliy revishte helqaralashturushqa tirishqan ve milliy da'vamizga ejir singdrgen yzlerche vetenperver ezimetlirimiz bar. Ularning bir qismi alemdin tp ketti. Allah (CC) Rehmet eylisun, yatqan yeri Jennettin bolgay- Amin !

Shu jmlidin 1992. yili, yerim esirdek uzun bir devirdin keyin, Istanbulda veten sirtidiki barche rehberlirimizning qatnishishi bilen chaqirilgan 1. nvetlik "Sherqiy Trkistan Milliy Qurultayi" ni, 1996. yili Girmanyede qurulgan "Dunya Uyghur YAshliri Qurultayi" ni, 1997. yili Gulja Qirginchiligi" din keyin yene Istanbulda teshkillengen "Sherqiy Trkistan Milliy Merki" ni, shu qatarda 1999. yil Girmanyede tkzlgen " 2. nvetlik "Sherqiy Trkistan Milliy Qurultayi" ni esleymen. Otturra Asya Jumhuriyetliri, Avustralye, Suudi Erebistan,Trkiye, Amerika, Girmanye ve bashqa bir qatar dletlerde yashavatqan aqsaqal rehberlirimiz ve ezimetlirimiz qatnashqan bu Qurultay netijiside "Sherqiy Trkistan (Uyghuristan) Milliy Qurultayi" qed ktergen edi.

2001 yili Birleshken Dletler Teshkilati Insan Huquqi Komisyesining yilliq umumiy muhakime yiginida "Sherqiy Trkistan(Uyghuristan) Milliy Qurultayi vekilining beyanati bu yigindiki Xitay vekillerining naraziliqiga yol achqanliqi, Uyghur vekilining szi toxtutulup, Xitay vekilige muvapiq (selibiy) javap berilgendion keyin, Uyghur vekili bayanatini axirigiche oquganliqi ve bu bayanat barche degdek ( Xitay vekilliri ve uning terepdarlirini hisapqa almiganda) yigin qatnashchilirining diqqetige sazavar bolganliqi BDT nig ve Erkin Asye Radyosi Uyghurche Blmining arshivliride saqlinivvatqan bolsa kirek.

Yeene shundaqla, 2001. yil Noyabirda "Sherqiy Trkistan (Uyghuristan) Milliy Qurultayi" nig Transnational Radical Patriyesining hamiligide Avrupa Parlamentide " Yerim Esirdin beri Komunistik Xitay Hakimiyetining ishghali astidiki Sherqiy Trkistandiki Veziyet" digen temida tkzlgen Xelqara yigini, Xitay hakimiyetining bu yigin erepiside bizge atalmish "terrorist"digen qalpaqni kiygzshke tirisihip qilgan tosqunluqliri, Yavrupa Parlamentide tkzldigan 3. nvetlik Sherqiy Trkistan Milliy Qurultayiga kelidigan vekillerge vize bermesligini telep qilip Belgiye ve bashqa Gerbiy Avrupa devletliri stidin besim ishlitishke intilgenliki, yiginga sahipxanliq qilmasliqini sorap Avrupa Parlamenti rehberlirige alahide mektup ivetkenliki ve bu inrilishlieidin netije aalalmigan Xitay hkmeti Tashqi Ishler Ministerliki Beyanatchiisining 17. Noyabir kni Xinhua Axbarat Bashqarmisi teripidin ilan qilingan ve Avrupa dletlirige qaritilgan qattiq naraziliq beyanati toghurluq hjjetler Avrupa Parlamentining arshivlirida saqlinivatidu.

2000. yillarning bashliridin bashlap, biz veten sirtidiki Uyghurlarning Milliy da'vamizni teshkiliy revishte xelqaralashturush togrisidiki intilishlirimiz, shu vaqtlardila, Xitay hakimiyetini xeli bearam qilgan bolushi kirekki, ishgalchi Beyjin hkmeti z vaqtida,
"Myunchen atalmish Uyghur blgnchi kchlirining merkizi" dep elan qilgan edi.

Enver Can

06.02.2012 Munih - Girmanye

Unregistered
06-02-12, 11:46
Salam Enver Can,
Bu maqalining meksidi burun nimeler boldi, qachan boldi we kimler teripidin qelindi digen suallargha jawap izlesh emesti. Elwette siz eytqiningizdek bu dawa baldurqilarning izini kiyinkiler besip, burunqining ustige yengi tohpiler insha qelish bilen bugunlerge keldi we shundaq dawamlishidu. Dawa bar yerde choqum tolengen bedel, aqqan qan, pida qelinghan jan we kiche-kunduz qelinghan japaliq ejir we terishchanliq bar. hichkim koz yummaydu, yumalmaydu.

Bu maqalidin meqset 5 neper qerindishimizning Guantanamo'din Bermuda'gha yolgha selinishi sewebidin Xitayning Uyghurlargha tangmaqchi bolghan terror bohtanining aqmighanliqi, Uyghur dawasinining Xelqaraliship kitishining aldini elish uchun elip barghan butun dewlet hewpsizlik siyasitining chokkenlikini sherhiylesh idi. Bu yazmimu derweqe shu mezmun boyiche bashlinip shu peti axirlashqan bolghachqa esla xizmet doklati sheklide qelemge elinmighan idi.

Rehmet