PDA

View Full Version : ghulam yaghmagha 25 ( tugidi)



Ghalip Uyghurdin
25-05-09, 02:18
ghulam yaghmaning <dahi>heqqidiki chushliri toghrisida

“ bala dadisini dorimisa leqimi < haram>”

hiyalperest ademler oz hiyallirigha choqunidu. hiyal adem balisini re’al hayattin ayrip, oyghaq tursimu chush bilen temin etidu. bezide chush bilen hiyal arliship ketidighan parakendichilikmu bi’aram qilidu. hiyalni kop surgenche,hiyalidiki weqeler chushige ayan bolidu-de, chushidin ilhamlinip tehimu hiyalgha patidu. “ azatliq yolida izdinish” namliq hiyal qaynamliri “ qelem” igisini hiyalgha gherq qilghan iken:
– gh. o. zulpiqar = y. w. j stalin ( yozef wissarionowich jugashwili - stalin) yaki = w. i . u lenin ( wladimir ilyich ulyanow - lenin) degendek,ghulam yaghma osmanwich zulpiqarop. Biraq < dahi>larning ismige < op,mop,ow, yew> qoshumchisi ulanmaydiken.

Abu pamir heqquli, abul qemer Allah yari- dep, bir zaman chushigendin keyin, etrapqa qarap baqsa, bashqa “kitap”yazghanlarningmu taza kozge cheliqqudekliri yoq, < 10 “kitap” > yazghan we yazghandimu “yipidin-yingnisigiche, <dahi bolushning olchimi>giche, oghri, qimawaz, haraqkesh, molla,ahun, dihqan ziyali, sodiger,tilemchi, bay,diwane, ottur asiyaliq, wetenlik, delti mijezlik, dellal,bidik”lergiche hemmisining hususiyetlirini ala qoymay yazghan, shuningdek chet’eliklerning “inqilapliri, kinoliri, dahiliri, romanliri, kichik hikaye-chochekliri, jasusliri”nimu neqil kelturushkiche tepsilatlarni hem yazghan, hetta “ jennetning achquchi”ni, “eynek”ni yazghan, “ azatliq yolida izdinish”larni yazghan, hetta “ inqilap nezeriyesi”nimu, “ siyasi nezeriye”nimu yazghan, bashqa “atalmish dahilar”oylapmu baqmighan , peylasopane yazghan bir adem -yalghuz birla adem elwette “ dahi supet”lik bolup qelishi we isminimu shundaqraq teleppuzda yezishi kerekte! < gh. o . zulpiar> = w. i .u lenin! pah! Prolitariyatlarning qutqazghuchi dahiliri! qoshmaqlar. w.i .u Leninmu oz waqtida oktebir inqilawini qozghashtin az degende 20 yil ilgiridin bashlap tenqit yezishqa, bashqa siyasi eqimdikilerge tohmet chaplashqa, bohtan artishqa, nopuzlarni tokushke bashlighan iken. lekin u gherbi yawrupagha yoshurunche( qachqun sheklide) kelip, k. markistin telim alattiken. char rusiyening sirtidiki – yawrupa we ottur sherq, jenubi afriqa, sherqi jenubi asiya-hitay elliridimu leninning dawringini markischilar kokke kotirettiken. Shuning bilen w. i.u lenin oktebir inqilawini qozghashqa char rusye impiryesining ichi we sirtida toluq asas yaritip bolghandin keyin birla qetimliq siyasi ozgurush qilip hakimyetni qolgha kirguzgen iken.biraq uning herkiti yenila milliy qutquzush herkiti emes, belki siyasi islahat, hakimyet alamshturush herkiti bolghanken.
aridin 90 yilche otup ketti. dunya tereqqiyati atom tizligidin halqip, tereqqiyatqa sur’et olchimi tepilmay qaldi. shundaq bolushigha qarimastin, gh. o. zulpiqar ( ghulam yaghma osmaniwich zulpiqarop) “inqilap nezeriyesi”ni leninning zamanidin izdimekte. zaman noqtisidin alghanda < otqa qaqlinip olturup puti koyse, putini tartmastin, koygen yerige patqaq chaplaydighan> dewrige qaytmaqchi. Makan noqtisidin alghanda w.i. u lenin oz wetinining ichide- rusyede, hech bolmighanda eng yeqin hoshna ellerde idi. gh. o. zilpiqarop canadaning yene bir chetige yeqin yerde. Shundaq turup yene w.i.u. leningche hiyal surush huddi aygha ishek minip chiqimen-degendek bir <jasaret!>idi.
bugunki weziyette, uyghurlarning oz imkaniyetliride, bolupmu wetendin ayrilip, chushken yeride yalghuz tashtek qetipla qalidighan uyghur, “ men nede!” dep, ozige kelgiche bili mukchiyip qeliwatqan uyghur “inqilap nezeriyesi” ni w.i.u leninning dewridin izdep yurse, yeni “ nopuz tokush, tohmet chaplash, bohtan artish”lar bilen meshghul bolup, dunyani korushkimu, oz etrapidiki ellerning muhitlirini korushkimu waqit ajirtalmisa, bundaq bir helqni dunya tashliwetidu! ehlettek supurlup, sazang quritiddek yanchilip tugeydu!

endi gh. o. zulpiqar(op)ning dahi izdesh <elani>ni korup baqyli.u dahini mundaq olchemde yaratmaqchi boldi:

“ yeqindin beri bezi munapiqlarning tonuliwatqan ademlirimiz(ning) tarihini kochilap, tirnaq astidin kir izdep, hetta < guwachi>larni tepip, < nopuz>ni sundurush oyuni oynawatqanliqi hergizmu addi we tasadipi ish emes! bu qilmishning dushmenlirimiz tarihtin beri ishlitip keliwatqn usulgha ohshap ketishidin qarighanda bu ademlerning arqisida hitay(ning) jasusluq sistemisi barliqida shek yoq. bulardin alahide hushyar bolush kerek. chunki, perishtidek pak, < bowaq waqtidimu zakisini hol qiliwetmigen> ewliyalarni biz yasiwalalmaymiz. Shunga otmushke bek esiliwalmay bugunge qarayli, arqida qalghanni- ketkenni surushturmey, aldimizgha qarayli( chunki menzil aldimizda). <nopuz>larni qoghdayli!”( ghulam yaghmaning eynek namliq “ kitap”i 68-69-betlerdin)

ghulam yaghma bu “kitap”ini 1998-yili dikabirda basturghan bolup, yuqurdiki neqilde, < nopuz> sozi bilen dahi, rehber demekchi bolidu. < tonuliwatqan ademlirimiz> degen sozi Memtimin hezret ependini bilduridu.shu chaghda < bezen munapiqlar>( abla qaraji) Memtimin hezret ependining yuzini tokup, nopuzsizlandurush uchun uning otmushte yazghuchi we kino artisliri( ayallarmu bar) qatarliq kesipdashliri bilen birge chushken bir parche resimni kotirip chiqip- mana bu istili buzuq adem, inqilapqa rehber bolalamaydu!-dep eghwa tarqatqanmish. ghulam yaghma shu < bezen munapilar> (abla qaraji) ning eghwalirigha < bu ademlerning arqisida hitayning jasusluq sistemisi barliqida shek yoq>-dep hokum qilghan. Hemde( Memtimin hezret ependining ) otmushke, ketken ishlirigha qarimay, aldimizdiki inqilawi ishlirigha, wetenni azat qilidighan uluq ishlargha qarayli, tirnaq astidin kir izdimeyli-demekchi bolghan. < bowaq waqtidimu zakisini hol qiliwetmigen> ewliyalarni biz yasiwalalmaymiz-degen sozi arqiliq Memtimin hezret ependining burunqi ijtima’iy ishlirini uning dahiliq ornigha dagh tekkuzush uchun qollinishqa bolmaydighanliqini, uning rehber bolushtin ibaret siyasi salahiyetining yeterlik ikenlikini algha surgen. ejeplinerlik yeri shuki, aridin bir ay otkuzupla yeni 1999-yili piwralda yazghan( we 2006-yili basturghan “kitap”idiki) < dahilarning eqelli shertliri> namliq “ maqalisi”da towendikilerni bayan qilidu:
“ dahilar mol siyasi, istirategiye bilimige ige bolishi, herbi, diplomatiye, ahbarat, ammiwi munasiwet qatarliqlarnimu mu’eyyen derijide bilishi kerek….”(*1)

Yuqurqi shertlerning uyghur jem’iyitide ada bolushi <bowaq waqtidimu zakisini hol qiliwetmigen> ewliyani yasiwelishtinmu qiyin bir hiyali geptur. bichare < dahi>ning mol siyasi bilimge ige bolushi, istiratigiyeni bilishi, herbi ishliri, ahbarat, diplomatiye…. Waha-kazalarni mu’eyyen derijide bilgen bolushi-guya < qerzingni qum chechekligende qayturimen>degendek bir mes’hirilik shertlerdur. Bichare dahining siyasi bilimining mol bolishighu anche chong gepmu emes, istiratigiye, diplomatiye kespini bilishi, hetta herbi ishliridinmu melumatliq bolushi bu qandaq dahi? Siyasetnimu ozi belgulise, diplomatiyenimu ozi qilsa, istirategiye-chare, tedbir, takteka hemmini ozi qilsa, hetta muhbirliqnimu ozi qilishi kerekmidi? Bichare dahi qoligha qoral elip jeng meydanigha ozi kirse, undaqta bu dahi hem muhbir dahi, hem esker dahi, hem diplomatiye qilidighan dellal dahi, hem istirategiye tuzup kishilerni aldaydighan qizil koz dahi, ammiwi munasiwetlerni orunlashturidighan chaparmen dahi! - undaqta u bichare dahining < dahi>liq belgisi nemidin ibaret?- biz mezkur <dahiliq> belgisini ghulam yaghmaning ozidin izdep baqayli- uning mol < siyasi bilimi bar> - “ jennetning achquchi, eynek”lerni “ siyasi noqte’i nezeri” bilen yazghan, uning “istirategiye tuzush”te “ zihni” pichaqtek kesip qoyidu, ottur asiya doletliridiki chigra boshluqliridin wetenge esker kirguzup, “dushmennni qorqitiwetish”pilanlirini tuzgen, uning diplomatiye we ammiwi munasiwetlerdin alahide tejirbisi bar- heliqi < toplanma cheridi>gha azla waqit ichide intayin kop pidailarni yighalighan, uning herbi ishliridinmu alahide melumati bar- ottur asiya doeltliride “herbi baza” qurghan! u yene mundaq izahlaydu:
…” tehimu muhim bir noqta, belkim uning bilim sewiyisidinmu muhim bir noqta mijez-hulqi, huy- peylidur. Dahi keng qorsaq, epuchan bolushi, emma pirinsipal bolushi, chiqishqaq, emma yumshaqbash emes, qattiq qol, shundaqla mihriwan bolushi kerek….” ( *2)
____( * 1-*2 – ghulam yaghmaning azatliq yolida izdinish namliq “ kitap”i (1-tom) 287-bet)

bichare dahi qandaq qilishi kerek! bu teleplerde bir-birige muhalip, zidyetlik maddilar bayan qilinghan- <epuchanliq> bilen <pirinsipalliq> , < chiqishqaq>liq bilen < yumshaq bash bolmasliq>,< qattiq qol >luq bilen < mihriwanliq > larni bichare dahi ozining birdane gewdisidiki qaysi boshluqqa, qaysi kenglikke sighduralaydu! undaqta bu maddilarni yene ghulam yaghmaning ozidin izdep baqayli: u epuchan - birliri teshkilat qurup, weten-millet uchun hechnerse qilip bermisimu keng qorsaqliq bilen epu qilidu. chunki u qurghan teshkilatning nami < sherqiturkistan>dur. U pirinsiapldur- neme qilishidin qet’i nezer qurghan teshkilat <sherqiturkistan> degen sozni oz ichige alghan bolushi sherttur. U chiqishqaq- ozining gepini quwwetligen, he, sening toghra dep goppangchiliq qilghan kishi bilen chiqiship otidu, lekin yumshaq bash emes- goppangchiliq qiliship bermigen kishige yan beqip qarapmu qoymaydu.( mesilen: bir turkum dini zatlarni hitayning jasusliri-dep eyiplise, yene bir turkum dini zatlarni jan sepdeshim-dep qedirleydu. Bu yerdiki olchem: sening hata, sening rasttin ibarettur.) u qattiq qol- ozi bilen hemtawaq bolmighan ademni rehimsizlerche sesitip tashlaydu. Yaki < sherqiturkistan> demigen teshkilatni- dunya uyghur qurulteyini siyasi we rohi jazagha muptila qilidu, u mihriwan- pirogrammisining qandaq bolushidin qet’inezer, ademlirining sahaliytidin qet’inezr ismi sherqiturkistan bolghanliqi uchunla surgunde hokumetni baghrigha basidu! U yene mundaq dawam etidu:
…. “( dahi) polattek qattiq iradilik bolush….. iradisi qet’iy bolmisa asanla ghayini tashlash, waz kechish hetta munapiqqa aylinip ketish kelip chiqidu…..” (*1-)
… “(dahining) dini chushenchisi bolush. Bu noqtigha hazirghiche sel qariliwatidu…”(*2-)
… “ korgenla adem, hetta bek bilimlik shehs bolghandimu dahi bolalmaydu. U ( bek bilimlik adem) ozgiche hususiyet we tebi’i teshkillesh talantining namayendisi. Shunga dahiliq qoldin ketermikin-dep ensirep qitghurluq qilish dahigha yarashmaydu…..” (*3-)
______ (*1.*2*.3. yuqurqi “kitap” 289.290-291 betlerdin)
Shundaq, ghulam yaghma < ahunumning ishigi>namliq hikayini yezip helqtin ten jazasigha yoluqupmu iradisidin qaytqini yoq. demek u polattek iradilik! yene uning < dini chushenchisi>mu bar(?). yazghan “ kitap”lirida quran, hedislerdin yamghurdek misal yaghdurup turidu. Yene U ozining < bilimi>ge, < bilimlik> ikenlikige taza bek ishench qilalmaydu.( u ozining kochurmechi ikenlikini bilidu.) Shunga bir yaqlardin, oylimighan bir yerdin, kunlerning biride < bek bilimlik>- nezeriye jehette kespilikke ige, hiyalperest emes, gumanhor emes, shey’ilerning obyektip mahiyetlirini bayqiyalaydighan bir kishining < dahi> bolup qelishining aldini tosushni pilanlighan bolushi nezerde.shunga u dahi namzatida bek bilimlik bolup ketmeslikni shert qilishni unutmighan.

demek, Dahi – yol bashchi, bash rehber, yetekliguchi demektur. U ghulam yaghma bayan we telep qilghandek hiyali, wehimi obraz emes.dahi degen her qaysi dewrde shu dewrige layiq, her qaysi millette shu milletke layiq, her qaysi dolette shu doletke layiq yitekchi kishi demektur. Musteqil doletlerdiki partiye bashliqlirimu shu helqning tili bilen dahi, yol bashchi dep atilidu. Musteqilliq uchun kuresh qiliwatqan milletlerning herketlirini yitekliguchi kishi, musteqil doletlerde siyasi ozgurush qilish we islahet qilish herkitige bashlamchiliq qilidighan shehsmu dahi dep tonulidu. Dolitini iqtisadi jehettin, tereqqiyat jehettin <ronaq tapquzush layhe> programmisini tuzup chiqip saylamda kop awazgha irishken, hakimyet beshigha chiqip, oz programmisi bilen dolet bashqurghan kishimu dahi dep atilidu. U hergizmu hiyali, wehimi bir saye emes! belki oz helqi bilen birge yashaydighan adettiki bir ademdur. Kimde-kim bolmisun oz qollighuchilirining himayisige irishken bolsa, omumi helqining awaz koplikini qolgha kelturgen bolsa, helqining bey’itige irishken bolsa shu adem dahidur! Uni ghulam yaghma teswirligendek alliqandaq ghayiwi nersige aylandurup qoyup, < dahiliq chushi>ni korup yatsa, hudayim asmandin shundaq bir hiyali dahini tashlap bermeydu. Gepning qisqisi - oz helqining nowette duch keliwatqan mu’emmasini bilgen, hel qilish usulini bilgen we izdinalighan kishi dahi we yol bashchi dep atilidu.
( 25 bolumdin terkip tapqan tehlil we reddiyeler hazirche mushu yerde ahirlashti. eger u ozini bilelmise, dawamlishishi muqerrer! )

2009- yili 5-ayning 25-kuni

Archa
25-05-09, 11:20
*Nime degen eqilsiz adem bu, Ghayip Urghuy dep qoyiwalghan isimlirini-texi.Zulpiqarni isim qoyushta mesxire qilghan bu metuning isimlirining yarashmighanliqidinla kalte pemliki chiqip turidu.

*25 yazminining igisi, xuddi soghuqi eship ketip kunduzde yultuz sanaydighan rohiy keseldekla tesir berdi kishige.

*Gh.Zulpiqargha kichik bir maqalida berilidighan tenqitni lawzilashturup 25 ke yetkuzdi, ichi pushmidi, qapqangha dessidi, ozi ozining abroyini tokti.

*Toluq ismi bilen chiqalmidi, ozige ishench yoq, tam arqidin tash atti, xotunkishidek.

*Gh. Zulpiqar yetmekchi bolghan axrqi meqsetke bu adem arqiliq yetti, u bolsa shamalgha tukuruwerip yuzliri bulghunup ketti, kassildawirep awazi uzulup qaldi.

*Ghu digen bu kishi bu- zirikishlik, weten-millet uchun emes, shexiske zeherxendilerche hujum qilidighan, namertlik we eqilsizlik bilen yezilghan -yazmida bashtin-axir ozining sewiyesizlikini ashkarilap mangdi, Zulpiqargha qarshi turimen, dep uni teximu meshhur shexis qiliwetti.

*Bu 25 mediyenamini bezi yerlerni misalgha almighanda Zulpiqar ozi yeziwatamdiki, dep oylap qalduq.Chunki u, eger men yazghan eserlerni tengqitlep baqidighan birsi chiqsa, qara xizmet qilip tapqan pulumning hemmini berettim uninggha deptiken.Siqilattiken, shunche kop kitap yazsam birsimu oqumidi, dep.Towa...belki chidiyalmay axiri ozi yezip chiqqan bolishimu mumkin,maqalining tili uning tili, uslubi uning uslubi...

*Eger bu 25 chatimaqni u özi yazghan bolsa, weten-millet uchun hazirghiche singdurgen emgekliri poqqa teng bolidu.Bashqilar uning uslubini dorap yazghan bolsa, shohriti ashidu.

*Zulpiqarning beshigha D.Qushi qondi, xelqqe uni chushendurushke kishi ketmeydu, uning eserlirini oqup baqqan ademler GhU dek dot emes.ozliri baha bereleydu, u heqiqiten Uyghur xelqining qeyser oghlani...

Unregistered
25-05-09, 12:22
*Nime degen eqilsiz adem bu, Ghayip Urghuy dep qoyiwalghan isimlirini-texi.Zulpiqarni isim qoyushta mesxire qilghan bu metuning isimlirining yarashmighanliqidinla kalte pemliki chiqip turidu.

*25 yazminining igisi, xuddi soghuqi eship ketip kunduzde yultuz sanaydighan rohiy keseldekla tesir berdi kishige.

*Gh.Zulpiqargha kichik bir maqalida berilidighan tenqitni lawzilashturup 25 ke yetkuzdi, ichi pushmidi, qapqangha dessidi, ozi ozining abroyini tokti.

*Toluq ismi bilen chiqalmidi, ozige ishench yoq, tam arqidin tash atti, xotunkishidek.

*Gh. Zulpiqar yetmekchi bolghan axrqi meqsetke bu adem arqiliq yetti, u bolsa shamalgha tukuruwerip yuzliri bulghunup ketti, kassildawirep awazi uzulup qaldi.

*Ghu digen bu kishi bu- zirikishlik, weten-millet uchun emes, shexiske zeherxendilerche hujum qilidighan, namertlik we eqilsizlik bilen yezilghan -yazmida bashtin-axir ozining sewiyesizlikini ashkarilap mangdi, Zulpiqargha qarshi turimen, dep uni teximu meshhur shexis qiliwetti.

*Bu 25 mediyenamini bezi yerlerni misalgha almighanda Zulpiqar ozi yeziwatamdiki, dep oylap qalduq.Chunki u, eger men yazghan eserlerni tengqitlep baqidighan birsi chiqsa, qara xizmet qilip tapqan pulumning hemmini berettim uninggha deptiken.Siqilattiken, shunche kop kitap yazsam birsimu oqumidi, dep.Towa...belki chidiyalmay axiri ozi yezip chiqqan bolishimu mumkin,maqalining tili uning tili, uslubi uning uslubi...

*Eger bu 25 chatimaqni u özi yazghan bolsa, weten-millet uchun hazirghiche singdurgen emgekliri poqqa teng bolidu.Bashqilar uning uslubini dorap yazghan bolsa, shohriti ashidu.

*Zulpiqarning beshigha D.Qushi qondi, xelqqe uni chushendurushke kishi ketmeydu, uning eserlirini oqup baqqan ademler GhU dek dot emes.ozliri baha bereleydu, u heqiqiten Uyghur xelqining qeyser oghlani...

way jeningni baqe adash tilingni chaynimay, taza bir deltiken bu. maqalinin gtili uning tili, maqalining uslubi uning uslubi-deptu mawu kalwa. chidap bolalmasende akangni reswa qiliwetkenge.

Unregistered
26-05-09, 16:50
Ghalip ependi Allah sizdin razi bolsun! ikki aydin artuq ejre singdürüp, bir ömür heqni körelmigen bir közi yoq heykelni, heliq arisigha tiklep berdingiz.bu tohu-poqi heykelni,yiqinda neshirdin chiqidighan kitap arqiliq, helqimiz tihimu yahshi chüshünidu.

Unregistered
26-05-09, 22:14
Alla hargiz, pitnihur, hasathur ,hoshamatchi, jazanihor , haqning haqqini yaydighan.insalargha hidayat kilmaydu ham razimu bolmaydu. qapaqbax.

Unregistered
27-05-09, 12:53
Alla hargiz, pitnihur, hasathur ,hoshamatchi, jazanihor , haqning haqqini yaydighan.insalargha hidayat kilmaydu ham razimu bolmaydu. qapaqbax.

Rast eytipsiz, ghulamdek ademdin Allah razi bolsa, sizdek yahshi adem hergizmu mumnun bolmaysiz.

Uqurmen
29-05-09, 18:35
Bu yazma DUQ ning yighni bilen oxshashla tugep qaldighu?Akashtin Pul uzlup qaldimuya?Apash emdi boldi qiling dimima?ya bu qetim qurultaydin umut qilghan wezipe alalmayqalduqma?

Unregistered
30-05-09, 12:47
Bu yazma DUQ ning yighni bilen oxshashla tugep qaldighu?Akashtin Pul uzlup qaldimuya?Apash emdi boldi qiling dimima?ya bu qetim qurultaydin umut qilghan wezipe alalmayqalduqma?

tük ündürelmey aware bolup qapsiz-de, O....... jan. yaki zirikip qaldingizmu?

Uqurmen
30-05-09, 13:05
Mini oz waxtida yaxshi bilettingiz,bugun kunde bashqa akashliringizge almashturup qoywatamsiz?yene bir qeteim esingizda qalghudek kürüshüp qoymisam bolmaptude,jahajim!

toqurmen
02-06-09, 11:59
pah! qaltis.

Unregistered
03-06-09, 13:16
ghulam qanjuq lalma it sözle zuwansurmes bolup ketting solamchi !
sen xumse tixi özengni kimlerning qatarida qoyup bashqilarni haqaretleysen ?
sen na ehli dewatqan u muhterem kishi sining haqaritingge layiqmu ?
sen haret yaghdurwatqan u muhterem zat uyghur xelqining janijan yolbashchisi we söyumlik ustaz ! sidiq haji .
sentixi kichik bala chonglagha hormet qilishni untupqalma ishenmiseng anangdin sora !