Uyghur Canada
19-04-09, 02:23
uyghur teshkilatliri nöwette yoluquwatqan eng ötkür mesililerning biri bolsa, öz ichidiki xitay hemtawaqlirini ashkarilash
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/tukiye-xitay-sodisi-04182009060015.html?encoding=latin
' Türkiye yorghisi: béyjing we enqere arisidiki herbiy hemkarliq ' namliq mulahize maqalisi heqqide söhbet
Muxbirimiz jüme
2009-04-17
Jeymis town fondi jemiyiti ilim jurnilining 16 - Aprél diki sanigha bésilghan "türkiye yorghisi: béyjing we enqere arisidiki herbiy hemkarliq" namliq mulahize maqaliside, shimaliy koriye urushidin kiyin izchil nachar halette turup kelgen xitay türkiye diplomatik munasiwetlirining, 1985 - Yiligha kelgende azraq yumshighanliqi hemde shundin kéyin türkiyining xitaygha 18 qétim herbiy ömek ewetkenliki körsitilgen.
Mezkur maqale heqqide toxtalghan maqale aptori proféssor isak shikur, bu maqalining yéqinda élan qilinidighan tetqiqat netijisining bir qismi ikenlikini bildürdi.
Isak shikur: " bu heqtiki 50 - 60 Betler etrapidiki tetqiqat maqalem, yéqinda washingtongha jaylashqan sherq - Gherb merkizi teripidin élan qilinidu. U maqalide men, xitay - Türkiye munasiwetliridiki uyghur mesilisining orni heqqide bir qeder tepsiliy toxtaldim".
Mulahizide, türkiyining xitay herbiy téxnologiyisige érishish arzusidin paydilinip, xitayning türkiyini " térrorluqqa" birlikte qarshi turush namida, türkiyide paaliyet élip bériwatqan uyghur paaliyetchilerning herikitige birlikte zerbe bérishke qistap kelgenliki, gerche türkiye dairiliri xitayning bu teleplirini izchil ret qilip kelgen bolsimu, emma türkiyining "1990 - Yillarning kéyinki yérimigha kelgende, béyjing dairilirining bu xildiki teleplirige könüshke" bashlighanliqi otturigha qoyulghan.
1999 - Yili 28 - Mayda "xitay - Türkiye herbiy terbiyilesh we hemkarliq kélishimi" tüzgen
Maqalide, türkiyining xitay dairiliri otturigha qoyghan teleplerge qoshulush tunji qedimining, türkiye armiyisi muawin shitab bashliqining xitay ziyariti jeryanida 1999 - Yili 28 - Mayda "xitay - Türkiye herbiy terbiyilesh we hemkarliq kélishimi" tüzgendin kiyin élinghanliqi otturigha qoyulup, mundaq körsitilgen: " türkiyide anda - Sanda élip bérilidighan uyghur namayishliri, we türkiyide turushluq xitay puqralirigha qarshi élip barghan zorawanliq heriketliri 2000 - Yili 14 - Féwraldiki xitay - Türkiye xewpsizlik hemkarliq kélishimining tüzülüsh asasini yaratqan bolushi mumkin".
Maqalide otturigha qoyulishiche, yuqiriqi xewpsizlik kélishimide, türkiyining kurt we siprus rayonliridiki zémin pütünlüki, xitayning tibet we uyghur élini öz ichige alghan rayonlardiki zémin pütünlükige qarishi herqandaq heriketlerge qattiq wasilarni ishqa sélip zerbe bérish qatarliq mezmunlar kirgüzülgen.
Isak shikur:" türkiyidiki xitay puraqlirini uyghurlarning öltürgen yaki öltürmigenlikini men bilmeymen"
Proféssor isak shikur, bu xil kélishimlerni tüzüshte, xitay dairilirining uyghurlar uyushturghan namayishlarda xitay puqralirining öltürülgenlikini kozir qilghanliqini bildürdi we mundaq dédi:" türkiyidiki xitay puraqlirini uyghurlarning öltürgen yaki öltürmigenlikini men bilmeymen. Emma mesile xitayning néme déyishide. Ular shuni bahane qilip türkiye hökümitini bu xildiki xewpsizlik kélishimige imza qoyushqa qistidi."
"Pütün dunyadiki uyghur teshkilatliri nöwette yoluquwatqan eng ötkür mesililerning biri bolsa, öz ichidiki xitay hemtawaqlirini ashkarilash"
Maqalide yene, xitay razwétka organlirining türkiyide keng hem aktip halda heriket qilidighanliqi, bularning türkiyide herbiy axbarat toplash bilenla emes, belki yene uyghur siyasiy teshkilatliri ichige uyqudiki jasus we ishpiyonlarni singdürüsh bilen shughullanghanliqi körsitilgen we mundaq déyilgen:" türkiyidila emes belki pütün dunyadiki uyghur teshkilatliri nöwette yoluquwatqan eng ötkür mesililerning biri bolsa, öz ichidiki xitay hemtawaqlirini ashkarilash mesilidur. Uyghur paaliyetchiler we bezi yuqiri derijilik paaliyetchilerge nisbeten délighul bolush, gumansirash tuyghuliri sherqiy türkistan teshkillirining passip we palech halgha chüshüp qélishini keltürüp chiqardi. Bu del béyjing dairiliri kütidighan ish idi" dep otturigha qoyulghan.
Proféssor isak shikur bu heqte toxtilip, uyghur siyasiy dawasini palech haletke chüshürüp qoyidighan jasuslarning uyghurlardin ikenlikini hetta bezilirining xitayda terbiyilendi dep éytishqimu bolidighanliqini ilgiri sürdi.
" Men bularni terbiyilendi dep qaraymen. Ular bezide uyghur yighinlirigha qatnishidu we xewer uchuxlarni toplap xitaygha yetküzidu."
Proféssor isak shikur, israiliyining yérusalém shehirige jaylashqan. Ibraniylar uniwérsitéti siyasiy penler fakultéti we sherqiy asiye tetqiqati fakultéti xitay bölümining mudiri. Proféssor isak shikur ilgirimu uyghur mesilisi heqqide bir nechche maqale élan qilghan.
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/tukiye-xitay-sodisi-04182009060015.html?encoding=latin
' Türkiye yorghisi: béyjing we enqere arisidiki herbiy hemkarliq ' namliq mulahize maqalisi heqqide söhbet
Muxbirimiz jüme
2009-04-17
Jeymis town fondi jemiyiti ilim jurnilining 16 - Aprél diki sanigha bésilghan "türkiye yorghisi: béyjing we enqere arisidiki herbiy hemkarliq" namliq mulahize maqaliside, shimaliy koriye urushidin kiyin izchil nachar halette turup kelgen xitay türkiye diplomatik munasiwetlirining, 1985 - Yiligha kelgende azraq yumshighanliqi hemde shundin kéyin türkiyining xitaygha 18 qétim herbiy ömek ewetkenliki körsitilgen.
Mezkur maqale heqqide toxtalghan maqale aptori proféssor isak shikur, bu maqalining yéqinda élan qilinidighan tetqiqat netijisining bir qismi ikenlikini bildürdi.
Isak shikur: " bu heqtiki 50 - 60 Betler etrapidiki tetqiqat maqalem, yéqinda washingtongha jaylashqan sherq - Gherb merkizi teripidin élan qilinidu. U maqalide men, xitay - Türkiye munasiwetliridiki uyghur mesilisining orni heqqide bir qeder tepsiliy toxtaldim".
Mulahizide, türkiyining xitay herbiy téxnologiyisige érishish arzusidin paydilinip, xitayning türkiyini " térrorluqqa" birlikte qarshi turush namida, türkiyide paaliyet élip bériwatqan uyghur paaliyetchilerning herikitige birlikte zerbe bérishke qistap kelgenliki, gerche türkiye dairiliri xitayning bu teleplirini izchil ret qilip kelgen bolsimu, emma türkiyining "1990 - Yillarning kéyinki yérimigha kelgende, béyjing dairilirining bu xildiki teleplirige könüshke" bashlighanliqi otturigha qoyulghan.
1999 - Yili 28 - Mayda "xitay - Türkiye herbiy terbiyilesh we hemkarliq kélishimi" tüzgen
Maqalide, türkiyining xitay dairiliri otturigha qoyghan teleplerge qoshulush tunji qedimining, türkiye armiyisi muawin shitab bashliqining xitay ziyariti jeryanida 1999 - Yili 28 - Mayda "xitay - Türkiye herbiy terbiyilesh we hemkarliq kélishimi" tüzgendin kiyin élinghanliqi otturigha qoyulup, mundaq körsitilgen: " türkiyide anda - Sanda élip bérilidighan uyghur namayishliri, we türkiyide turushluq xitay puqralirigha qarshi élip barghan zorawanliq heriketliri 2000 - Yili 14 - Féwraldiki xitay - Türkiye xewpsizlik hemkarliq kélishimining tüzülüsh asasini yaratqan bolushi mumkin".
Maqalide otturigha qoyulishiche, yuqiriqi xewpsizlik kélishimide, türkiyining kurt we siprus rayonliridiki zémin pütünlüki, xitayning tibet we uyghur élini öz ichige alghan rayonlardiki zémin pütünlükige qarishi herqandaq heriketlerge qattiq wasilarni ishqa sélip zerbe bérish qatarliq mezmunlar kirgüzülgen.
Isak shikur:" türkiyidiki xitay puraqlirini uyghurlarning öltürgen yaki öltürmigenlikini men bilmeymen"
Proféssor isak shikur, bu xil kélishimlerni tüzüshte, xitay dairilirining uyghurlar uyushturghan namayishlarda xitay puqralirining öltürülgenlikini kozir qilghanliqini bildürdi we mundaq dédi:" türkiyidiki xitay puraqlirini uyghurlarning öltürgen yaki öltürmigenlikini men bilmeymen. Emma mesile xitayning néme déyishide. Ular shuni bahane qilip türkiye hökümitini bu xildiki xewpsizlik kélishimige imza qoyushqa qistidi."
"Pütün dunyadiki uyghur teshkilatliri nöwette yoluquwatqan eng ötkür mesililerning biri bolsa, öz ichidiki xitay hemtawaqlirini ashkarilash"
Maqalide yene, xitay razwétka organlirining türkiyide keng hem aktip halda heriket qilidighanliqi, bularning türkiyide herbiy axbarat toplash bilenla emes, belki yene uyghur siyasiy teshkilatliri ichige uyqudiki jasus we ishpiyonlarni singdürüsh bilen shughullanghanliqi körsitilgen we mundaq déyilgen:" türkiyidila emes belki pütün dunyadiki uyghur teshkilatliri nöwette yoluquwatqan eng ötkür mesililerning biri bolsa, öz ichidiki xitay hemtawaqlirini ashkarilash mesilidur. Uyghur paaliyetchiler we bezi yuqiri derijilik paaliyetchilerge nisbeten délighul bolush, gumansirash tuyghuliri sherqiy türkistan teshkillirining passip we palech halgha chüshüp qélishini keltürüp chiqardi. Bu del béyjing dairiliri kütidighan ish idi" dep otturigha qoyulghan.
Proféssor isak shikur bu heqte toxtilip, uyghur siyasiy dawasini palech haletke chüshürüp qoyidighan jasuslarning uyghurlardin ikenlikini hetta bezilirining xitayda terbiyilendi dep éytishqimu bolidighanliqini ilgiri sürdi.
" Men bularni terbiyilendi dep qaraymen. Ular bezide uyghur yighinlirigha qatnishidu we xewer uchuxlarni toplap xitaygha yetküzidu."
Proféssor isak shikur, israiliyining yérusalém shehirige jaylashqan. Ibraniylar uniwérsitéti siyasiy penler fakultéti we sherqiy asiye tetqiqati fakultéti xitay bölümining mudiri. Proféssor isak shikur ilgirimu uyghur mesilisi heqqide bir nechche maqale élan qilghan.