PDA

View Full Version : ghulam yaghmagha 8



Ghalip Uyghurdin
13-04-09, 14:27
ghulam yaghmaning eytqanliri bilen oz emeliyti toghrisida ( 2 )

“ kishige sanisang ozungge, qashqa sanisang kozungge”

Bashqilarni turluk wastiler bilen bozek qilghuchi mutihemge qarita yuqurqi soz eytilghan mikin. - Bashqilargha yamanliq qlsang, ozungge qaytidu, zaman hem makan musapisi shunchilik tez hem yeqin , qash bilen kozning arisichilik . biraq men birawgha yamanliq qilish gherizide bu yerge kirip“ na’ehlilik“ qilishqa waqtim hem meylimmu yoq. Bashqilarning bashqilargha qilghan yamanliqigha uchinchi qoldin jawap qaytiwatidu-halas. Yeni ghulam yaghma kishilerge zorluq qilghan iken, uning zorluqlirigha mehkum bolghan kishilerning ahu-zarliri mening qolum arqiliq ghulam yaghmagha qaytiwatqan inkasmikin. Qattiq tamgha tash atsang, atqan teshing qalqip kelip pishanengge tegidu.
Biraq mening yeziwatqanlirim ghulam yaghma atqan tohmet tashlirining ozige qaytqan inkasimu emes. Chunki yazghanlirimda tohmetke ohshap qalidighan birer nerse hes qilinmaydu. Chunki men ghulam yaghmani „hain, jasus, satqun“ degendek siyasi salahiyet teripige cheqilmidim. Eksiche uning nadanliq, humperlik, mutihemlik, gepdanliq , tohmethorluq, bohtanchiliq tereplirini bayan qilip keliwatimen. ghulam yaghma bashqilarni heyran qaldurghandek“ pishqan qelemkesh „ emes, „ qaltis yazghuchi“mu emes. Belki het yezishqa hewes qilidighan bir kalwa adem. Ozi yazghangha ozi emel qilmaydu. Yazghanlirida mentiliq baghlinishmu yoq. U oylunup olturup, „ ilhami“ tutqan chaghdila yeziwiridu.sozlukler oz-ara baghlinip kelsila yeziwiridu. Jumliler bilen jumliler arisidiki , abzaslar bilen abzaslar arisidiki, bap, bolumlerning arisidiki omumi mena baghlinishlirighimu diqqet qilalmaydu. Lekin dangliq Feylasoplarning eytqanliridin neqil elishqa mahir. Men towende uning yazmiliri arisidiki oz-ara zidyetlerni korsitip qoymaqchi. Bir „ kitap“tiki ayrim ikki bolumde mezmun jehettin tamamen zit hem zidyetlik, bir birige inkar qilidighan ikki hil koz-qarash otturghqa qoyulghan. mesilen:

….„ hemme millette < cholpan>largha ihlas bildurush ( „choqunush“ dep hata qolliniwatidu ) aditi - < cholpan > qizghinliqi mewjut. Mesilen : birer dangliq senetchi, yazghuchi,natiq,siportchi,….qatarliaqlargha telwilerdek herismen bolush aditi bar. Emma biz undaqlarnimu chong bilip ketmeymiz. < togining mazar bilen neme ishi > degendek, her qandaq dangliq shehsnimu bir tiyinge almaymiz. Bumu bizning <nopuz > ni merkez qilip < toplinish > pis’hikimizning buziwetilgenliki, ghelite shehsiyetchi, peqetla < men ulugh> demekchi bolghandek haraktir hasil qilghanliqimizning bir hil ipadisi bolsa kerek. Kitaphan obdan oylunup, etrapigha – muhitqa baqsun. Biz uyghurlar – omumen sherqiturkistanliqlar ya bilimliklerni chong bilip ketmeymiz, ya her sahe cholpanlarni beshimizda kotiridighan aditimiz yoq, ya birer rehberni, ya birer qehrimanni,… qisqisi biz hechnimige u qeder ihlasimiz qalmighan, hemmige soghoq nezer bilen, dushmenlik nezeri bilen baqimiz, hechnime bizni tesirlendurelmeydu, hechnime bizni hayajangha salalmaydu. Bu belkim bizning pajiege tolghan achchiq qismitimizning netijisi bolsa kerek. Nemila bolmisun bizning < nopuz > qarishimiz, < nopuz > chushenchimizning na toghriliqi bizning teshkinlinelmeslikimizde intayin muhim, hel qilghuch rol oynawatqan amillarning biri ikenlikide gep yoq!
( ghulam yaghmaning “ eynek” namliq “ kitap”i < nopuz toghrisida> degen bolum 66.bet)

Ghulam yaghma yuquridiki yazmisi arqiliq Uyghurlarni “ dotlik, kalwaliq, lay sudek tiniq, jimghur, ya kulushni bilmeydighan, ya alqishlashni bilmeydighan, rehberlirige boysunushni bilmeydighan, nahshichilarni,cholpanlirini qedirleshni bilmeydighan kalidek pushuldap, togidek lokuldap otidighan bir heql-dgendek eyip, nuhsanlar bilen tenqitlise, towendiki yazmisida del uning eksidin chiqip bashqiche yazidu.

…. “Germaniye peylasopi – mewjudiyet pelsepisining asaschisi – Fridrih nitri muzika heqqide tohtalghanda eyniwaqittiki buzulghan nemis rohigha qarita: < Germaniyeni peqet muzika qutquziwalalaydu > degennidi. U yene muzikining sihri kuchi heqqide, muzikining insanlarni hemmini untuldurup, olumge pisent qilmaydighan rohqimu kelturelmeydighanliqini yazghanidi. Bu noqtidin eytqanda bugunki kommunist hitaylarning siyasi kelimati astidiki wetinimizde ewj eliwatqan nahsha- muzikilarning tusi, uning qandaq milliy roh yaritishi mumkinlikini tesewwur qilishimiz qiyin emes. 50- yillardin keyin barliqqa kelgen nahsha- muzikilarning zor kopchiliki intayin lawza, bundaq lawziliq – milliy rohni lawzilashturmasliqi mumkinmu? Chunki , < Germaniyeni qutquziwalalmaydighan > muzikining < Germaniyeni halak qiliwetishi > mumkin emesmiken?

Hemme nemisi tartiwelinghan, ne hayattin maddi zoq, ne menewi iptiharliq tuyghusigha erishelmey hayati tugeydighan qullarni birer emek bilen ( qul yahshi koridighan, emma hojayingha ziyan kelturmeydighan emek bilen) pepilesh- bezlesh zururiyti tughulidu. Eger bundaq bezleshnimiu qizghanghanda qulning bezi ishlargha naraziliqi tughulishi tupeyli, gheziwi kelishi tebi’i. mana shu ihtiyaj – hitaylarning bizge mushundaq < iltipat > ni qilishqa sewep bolghandur. …. Keyinki zamanalrda nahsha- muzikilardin yurtwazliq tuyghusini kucheytish hususida paydiliniwatidu……..< guzel palanchi yer > degen temida mahtalmighan nahiye-sheher qalmidi ( bu bir putun wetenn tuyghusining ushshaqlinishi, omumluq rohining sundurulishidur) buqeder ohshashliq omumen edebiyat- senette tekrarliqning birhil iqtidarsizliq, eyip sanilish noqtisidinmu kishige hozur emes, belki rohi eghirliq behsh etipla qalmay, tekist we muzikidiki hozursizliq, qopalliq ademni teliqturidu.
Artistlarning nahayiti kop sandikisi tebi’i senet talantigha kore bashlanghuch mekteptin yaki towende sehra- qishlaqlardin tallanghachqa medeniyet sapasi nahayiti towen bolup, ular sehnige chiqish, ikranda korunushtek sherepkila berilgechke, ular ozi qiliwatqan qiliqning ( nahshining, eliwatqan rolning ) milletke qanchilik menpeeti yaki qanchilik ziyini barliqini oylighuchiliki yoq, oylapmu olturmaydu. Bundaq < senet eserliri > ni ijad qilghan ijadkarmu élan qilinghan chaghdiki sherep tuyghusi bilenla mest bolghachqa, uning milletke kelturidighan payda- ziyini bilen hisapliship olturmaydu, peqet hayajan ichide sherep tuyghusidin keyplinip hozur surush bilen aware…….. ….( “ eynek” namliq “ kitap” < hitaylarning ajayip iltipati> degen bolum 199-201 betlirigiche )

Men deymenki, ghulam yaghmaning bir “ kitap”i diki ikki temida otturgha qoyghanliri bir birige oz ara zit pikirlerdur. Bu huddi < her qandaq qalqanni teship otidighan neyze>-dep, bir qolida neyzini izig kotirip mahtisa, < hechqandaq neyze tishelmeydighan qalqan>- dep, yene bir qolida qalqanni igiz kotirip mahtighandek bir zidyetlik uqumdur. Yeni birde oziche nopuz toghrisida parang qiliwetip, Uyghurlarni pes korup qalidu hem ashundaq oz cholpanlirini beshida kotermeydighan kalwa heq-dep eyiplirini korsetse, birde hitaylarning wetinimizdiki milliy siyasetlirining arqa korunushlirini pash qiliwetip, ozichila senetchilerni, nahshichilarni, (helila beshimizgha elip kotiriwalmighan, kotiriwelishqa tegishlik bolghan ) cholpanlarni sokushke bashlaydu. Bu helq qaysini qilishi kerek! ghulam yaghmagha yarimighan < lawza> nahshilarni towlaydighan nahshichi cholpanlarni beshimizgha elip kotiriwalimizmu,yaki ghulam yaghmagha yarimighan helep yegen kalidek shokkidang olturap nahsha tugigende qopap kitimizmu! ghulam yaghma yaki cholpanni terjih qilishi kerek, yaki kalidek tinip olturidighan , lawza nahshilarni towlaydighan lawza cholpanlarni beshigha elip kotiriwalmaydighan Uyghurlarni terjih qilishi kerek. her ikkisini bir anda qilish mentiqi jehettin qarmu qarshi zidyettur. ghulam yaghma ozi qoli bilen nopuzlarni tokup yoqatti. Qehrimanlarning nopuzini, rehberlerning nopuzini, ijatkar yazghuchilarning nopuzini, ish qilip nopuzla bolidiken uning kozige qadalghan zih bolup qaldi. Shundaqla putun bir milletning nopuzinimu < togening mazar bilen neme ishi> dep, tokup tashlidi. Qeni ghulam yaghmani “ qelimi pishqan “ yazghuchi deydighanalr bolsa, men sozlishimen. Bugunki soghat shunchilik.

Halis bir Uyghurdin
13-04-09, 17:29
nime bolghandu bulargha ,bichchariler ... nechche waqittin biri hich gep yuq , mana emdi " qiriq sualgha bir jawap " yizip qoysa bular uwusi chuwulghan heridekla ghunguldap kitiptughu .

kalining mungguzige ursa tuwuqi sikiraydu digini rastkende . qarighanda u rastla qelimi otkur yazghuchi iken , bolmisa heq 40 tal atqinigha bir tal itipla mazar mashayihliridin tartip hemmini ore tope qiliwetkinige qarighanda yaman nimiken !!!

bu qitimkisi herining ghung qapiqini chuwuwetken chighi bolmisa bular chiqip nimanchila ghunguldaydu ? kimler bu ?

zulpiqar bilen qelem korishi qilghudek ?

qarighanda bularning chong bilip itikap ta olturghan mazarliqi din eshek chiqip qalghan chighi , bolmisa bunchiwala chichangshimdu ? yeghiri tatlinip ketkenge .

sende azraq ehlaq yaki ilmilik bolidighan bolsa hotun kishidek romalning ichige kiriwilip bunche walaqshimayting

senmu yazmamsen ochuq ashkara biliming bingsing bolsa ? senmu yazmamsen ugetkudek hunurung bolsa .

otturigha qoymamsen heliqqe paydiliq qimmetlik pikir teklipliring bolsa .

numussizliq bilen heqning eyiplirini chishlep tartip perde arqisigha otuwalghuche . hich bolmidi digende sen adilliq qilip ghulamning yazghanlirinimu bu tor betke ochuq ashkara chapla andin hemmimiz birlikte muzakire qilimiz . bolmisa kotungni qis , ishtangha chiqqan kongulge tayin , ming yan bassangmu biri bar , qazanda nime bolsa chomuchke shu chiqidu .

gholam 10 nechche kitap yazdi , sen unung kitaplirini bahalighudek qanchilik nime sen ?

qini otturigha chiqire yazghan kitapliringni ?

otturigha qoyghan ilmi maqaliliringni ,

weten milletke paydiliq pikir teklipliringni ?

bilmigen bolsaq biliwalini sendek ellamimiz barliqini , uqmay qalghan bolsaq hormitingni qilip izzetlep ustaz tutup uguneyli !
nimengge nime yetmey arimizdiki bir yazghuchigha bunche haqaret qilisen ?

lushunmu eyni waqitta hittaylarni pit yeydighangha chiqirip reswasini chiqirip sisitiwetken , hazir hichqaysi bir hittay tillimaydughu uni . teywendimu rezil jung guluqlar dep kitap yazghan yazghichini hich biri chiqip tillap poskeytiwetmidighu . ularmu hittaylarning hemmisini tillap yuq qiliwetmigen bolghiyti , mahtighan yerlirimu bar bolghiyti .

azatliq izdewatqan bizdek bir milletke birilidighan dora bezide tatliq bolidu bezide achchiq bolidu , bezide payda qilidu bezide riyaksiyemu qilidu , hetta olturup qoyishimu mumkin . u bir huda yaki peyghember bolmighandin kiyin insan digendin hataliq sadir bolup turudu , bezide untup qalidu .bazide hatalishidu ,sen bir ilmi adem bolsang unung paydiliq tereplirini ilip ziyanliq tereplirini tashlimamsen ,
eger ilmi pakitliring bolsa unung qarashlirini aghdurup tashlimamsen eger rast ilmi adem bolsang .

mana hazirghiche birer mashayihing chiqip sining ma digining manda dep yuz turane kilemmidi tihi , u yene tik turudughu , yuz turane kelgenlergimu mertlik bilen ozining yazghanlirini qoshup jawabiri biriptughu . u mertlik bilen bashqilarning tenqidlirini ozi yazghan jawaplar bilen tor bitide qoyup qoyuptu . nimishqa bu meydanda unung yazghanliri cheklinidu ? hette uning terepte turup pikir qilghanlarning pikirliri ochurulidu ?

tor bet nizamida bashqilarning shehsiyitige yaki asassiz shehsiyitige hujum qilghanlarnign pikirliri ochurulidu . nimishqa bu bette unungha qarshi qilinghan her qandaq set til haqaretler ochurulmeydu liking unung terepdarliri bolup yazghanlar uzluksiz ochurulidu ?
mushumu adilliq mushumu ilmi munazire meydani boldimu . mushumu dimgoratiye we kishilik huquqmu ?

uyghurchida bashqilarnign ilmi maqalsiige ilmi maqala yaki munazire bilen tenqid bergenni yaki qarshi turghanni alim yaki ziyali deymiz . bashqilarning ilmi tenqid pikir koz qarashlirigha qarshi terepning jismani eyip nuhsanlirini tutuwilip haqaret qilghanni namert humsi deymiz .

isit bichare nechche waqittin biri shunche japa tartip yizipsen yene tihi gholam oqusa ichi ichishidu depsen , hatalashting , ghulam hayatida bu tor betke izip qilipmu kirmeydu , shunga sining yazghanliringni oqumaydu . pewquladde bir ishlar yizilip bashqilar telfun bilen hewer qilip qoymisa u bu tor betke izip qilipmu kirmeydu . chunki u bundaq aqmas pitne pasatlar bilen wahtini zaye qilmaydu . heyr hosh . ozengni yahshi asra bek chichilsang salametlikingge ziyanliq , yene oylawerseng nirwanggha tesir yitudu , belkim chetelde boytaqtursen , aghrip qalsang japa tartip qalisen .

koz korliqidin dilning korliqi yaman







ghulam yaghmaning eytqanliri bilen oz emeliyti toghrisida ( 2 )

“ kishige sanisang ozungge, qashqa sanisang kozungge”

Bashqilarni turluk wastiler bilen bozek qilghuchi mutihemge qarita yuqurqi soz eytilghan mikin. - Bashqilargha yamanliq qlsang, ozungge qaytidu, zaman hem makan musapisi shunchilik tez hem yeqin , qash bilen kozning arisichilik . biraq men birawgha yamanliq qilish gherizide bu yerge kirip“ na’ehlilik“ qilishqa waqtim hem meylimmu yoq. Bashqilarning bashqilargha qilghan yamanliqigha uchinchi qoldin jawap qaytiwatidu-halas. Yeni ghulam yaghma kishilerge zorluq qilghan iken, uning zorluqlirigha mehkum bolghan kishilerning ahu-zarliri mening qolum arqiliq ghulam yaghmagha qaytiwatqan inkasmikin. Qattiq tamgha tash atsang, atqan teshing qalqip kelip pishanengge tegidu.
Biraq mening yeziwatqanlirim ghulam yaghma atqan tohmet tashlirining ozige qaytqan inkasimu emes. Chunki yazghanlirimda tohmetke ohshap qalidighan birer nerse hes qilinmaydu. Chunki men ghulam yaghmani „hain, jasus, satqun“ degendek siyasi salahiyet teripige cheqilmidim. Eksiche uning nadanliq, humperlik, mutihemlik, gepdanliq , tohmethorluq, bohtanchiliq tereplirini bayan qilip keliwatimen. ghulam yaghma bashqilarni heyran qaldurghandek“ pishqan qelemkesh „ emes, „ qaltis yazghuchi“mu emes. Belki het yezishqa hewes qilidighan bir kalwa adem. Ozi yazghangha ozi emel qilmaydu. Yazghanlirida mentiliq baghlinishmu yoq. U oylunup olturup, „ ilhami“ tutqan chaghdila yeziwiridu.sozlukler oz-ara baghlinip kelsila yeziwiridu. Jumliler bilen jumliler arisidiki , abzaslar bilen abzaslar arisidiki, bap, bolumlerning arisidiki omumi mena baghlinishlirighimu diqqet qilalmaydu. Lekin dangliq Feylasoplarning eytqanliridin neqil elishqa mahir. Men towende uning yazmiliri arisidiki oz-ara zidyetlerni korsitip qoymaqchi. Bir „ kitap“tiki ayrim ikki bolumde mezmun jehettin tamamen zit hem zidyetlik, bir birige inkar qilidighan ikki hil koz-qarash otturghqa qoyulghan. mesilen:

….„ hemme millette < cholpan>largha ihlas bildurush ( „choqunush“ dep hata qolliniwatidu ) aditi - < cholpan > qizghinliqi mewjut. Mesilen : birer dangliq senetchi, yazghuchi,natiq,siportchi,….qatarliaqlargha telwilerdek herismen bolush aditi bar. Emma biz undaqlarnimu chong bilip ketmeymiz. < togining mazar bilen neme ishi > degendek, her qandaq dangliq shehsnimu bir tiyinge almaymiz. Bumu bizning <nopuz > ni merkez qilip < toplinish > pis’hikimizning buziwetilgenliki, ghelite shehsiyetchi, peqetla < men ulugh> demekchi bolghandek haraktir hasil qilghanliqimizning bir hil ipadisi bolsa kerek. Kitaphan obdan oylunup, etrapigha – muhitqa baqsun. Biz uyghurlar – omumen sherqiturkistanliqlar ya bilimliklerni chong bilip ketmeymiz, ya her sahe cholpanlarni beshimizda kotiridighan aditimiz yoq, ya birer rehberni, ya birer qehrimanni,… qisqisi biz hechnimige u qeder ihlasimiz qalmighan, hemmige soghoq nezer bilen, dushmenlik nezeri bilen baqimiz, hechnime bizni tesirlendurelmeydu, hechnime bizni hayajangha salalmaydu. Bu belkim bizning pajiege tolghan achchiq qismitimizning netijisi bolsa kerek. Nemila bolmisun bizning < nopuz > qarishimiz, < nopuz > chushenchimizning na toghriliqi bizning teshkinlinelmeslikimizde intayin muhim, hel qilghuch rol oynawatqan amillarning biri ikenlikide gep yoq!
( ghulam yaghmaning “ eynek” namliq “ kitap”i < nopuz toghrisida> degen bolum 66.bet)

Ghulam yaghma yuquridiki yazmisi arqiliq Uyghurlarni “ dotlik, kalwaliq, lay sudek tiniq, jimghur, ya kulushni bilmeydighan, ya alqishlashni bilmeydighan, rehberlirige boysunushni bilmeydighan, nahshichilarni,cholpanlirini qedirleshni bilmeydighan kalidek pushuldap, togidek lokuldap otidighan bir heql-dgendek eyip, nuhsanlar bilen tenqitlise, towendiki yazmisida del uning eksidin chiqip bashqiche yazidu.

…. “Germaniye peylasopi – mewjudiyet pelsepisining asaschisi – Fridrih nitri muzika heqqide tohtalghanda eyniwaqittiki buzulghan nemis rohigha qarita: < Germaniyeni peqet muzika qutquziwalalaydu > degennidi. U yene muzikining sihri kuchi heqqide, muzikining insanlarni hemmini untuldurup, olumge pisent qilmaydighan rohqimu kelturelmeydighanliqini yazghanidi. Bu noqtidin eytqanda bugunki kommunist hitaylarning siyasi kelimati astidiki wetinimizde ewj eliwatqan nahsha- muzikilarning tusi, uning qandaq milliy roh yaritishi mumkinlikini tesewwur qilishimiz qiyin emes. 50- yillardin keyin barliqqa kelgen nahsha- muzikilarning zor kopchiliki intayin lawza, bundaq lawziliq – milliy rohni lawzilashturmasliqi mumkinmu? Chunki , < Germaniyeni qutquziwalalmaydighan > muzikining < Germaniyeni halak qiliwetishi > mumkin emesmiken?

Hemme nemisi tartiwelinghan, ne hayattin maddi zoq, ne menewi iptiharliq tuyghusigha erishelmey hayati tugeydighan qullarni birer emek bilen ( qul yahshi koridighan, emma hojayingha ziyan kelturmeydighan emek bilen) pepilesh- bezlesh zururiyti tughulidu. Eger bundaq bezleshnimiu qizghanghanda qulning bezi ishlargha naraziliqi tughulishi tupeyli, gheziwi kelishi tebi’i. mana shu ihtiyaj – hitaylarning bizge mushundaq < iltipat > ni qilishqa sewep bolghandur. …. Keyinki zamanalrda nahsha- muzikilardin yurtwazliq tuyghusini kucheytish hususida paydiliniwatidu……..< guzel palanchi yer > degen temida mahtalmighan nahiye-sheher qalmidi ( bu bir putun wetenn tuyghusining ushshaqlinishi, omumluq rohining sundurulishidur) buqeder ohshashliq omumen edebiyat- senette tekrarliqning birhil iqtidarsizliq, eyip sanilish noqtisidinmu kishige hozur emes, belki rohi eghirliq behsh etipla qalmay, tekist we muzikidiki hozursizliq, qopalliq ademni teliqturidu.
Artistlarning nahayiti kop sandikisi tebi’i senet talantigha kore bashlanghuch mekteptin yaki towende sehra- qishlaqlardin tallanghachqa medeniyet sapasi nahayiti towen bolup, ular sehnige chiqish, ikranda korunushtek sherepkila berilgechke, ular ozi qiliwatqan qiliqning ( nahshining, eliwatqan rolning ) milletke qanchilik menpeeti yaki qanchilik ziyini barliqini oylighuchiliki yoq, oylapmu olturmaydu. Bundaq < senet eserliri > ni ijad qilghan ijadkarmu élan qilinghan chaghdiki sherep tuyghusi bilenla mest bolghachqa, uning milletke kelturidighan payda- ziyini bilen hisapliship olturmaydu, peqet hayajan ichide sherep tuyghusidin keyplinip hozur surush bilen aware…….. ….( “ eynek” namliq “ kitap” < hitaylarning ajayip iltipati> degen bolum 199-201 betlirigiche )

Men deymenki, ghulam yaghmaning bir “ kitap”i diki ikki temida otturgha qoyghanliri bir birige oz ara zit pikirlerdur. Bu huddi < her qandaq qalqanni teship otidighan neyze>-dep, bir qolida neyzini izig kotirip mahtisa, < hechqandaq neyze tishelmeydighan qalqan>- dep, yene bir qolida qalqanni igiz kotirip mahtighandek bir zidyetlik uqumdur. Yeni birde oziche nopuz toghrisida parang qiliwetip, Uyghurlarni pes korup qalidu hem ashundaq oz cholpanlirini beshida kotermeydighan kalwa heq-dep eyiplirini korsetse, birde hitaylarning wetinimizdiki milliy siyasetlirining arqa korunushlirini pash qiliwetip, ozichila senetchilerni, nahshichilarni, (helila beshimizgha elip kotiriwalmighan, kotiriwelishqa tegishlik bolghan ) cholpanlarni sokushke bashlaydu. Bu helq qaysini qilishi kerek! ghulam yaghmagha yarimighan < lawza> nahshilarni towlaydighan nahshichi cholpanlarni beshimizgha elip kotiriwalimizmu,yaki ghulam yaghmagha yarimighan helep yegen kalidek shokkidang olturap nahsha tugigende qopap kitimizmu! ghulam yaghma yaki cholpanni terjih qilishi kerek, yaki kalidek tinip olturidighan , lawza nahshilarni towlaydighan lawza cholpanlarni beshigha elip kotiriwalmaydighan Uyghurlarni terjih qilishi kerek. her ikkisini bir anda qilish mentiqi jehettin qarmu qarshi zidyettur. ghulam yaghma ozi qoli bilen nopuzlarni tokup yoqatti. Qehrimanlarning nopuzini, rehberlerning nopuzini, ijatkar yazghuchilarning nopuzini, ish qilip nopuzla bolidiken uning kozige qadalghan zih bolup qaldi. Shundaqla putun bir milletning nopuzinimu < togening mazar bilen neme ishi> dep, tokup tashlidi. Qeni ghulam yaghmani “ qelimi pishqan “ yazghuchi deydighanalr bolsa, men sozlishimen. Bugunki soghat shunchilik.

Unregistered
13-04-09, 23:46
Man Ghulam Yaghmini tonumayman birak "Ghalip Uyghur" diganning Ghulam Yaghmining salbi jahatta nakil kalturgan yazmisi bizning halkimizning dal amiliyiti. Bu amiliyatni alwatta otkur adamla his kilalaydu. Mana muxu amilyat tupaylidin harlikta qat'allarni sesitip yuruptimiz...

'Ghalip Uyghur" dawalghan kiximu dal muxundak koralmaslik wa karangghuluk pakkighigha patkan "Pasik Uyghur" larning birsi ohxaydu dap kaldim.

Unregistered
14-04-09, 02:33
ghulam yaghmaning eytqanliri bilen oz emeliyti toghrisida ( 2 )

“ kishige sanisang ozungge, qashqa sanisang kozungge”

Bashqilarni turluk wastiler bilen bozek qilghuchi mutihemge qarita yuqurqi soz eytilghan mikin. - Bashqilargha yamanliq qlsang, ozungge qaytidu, zaman hem makan musapisi shunchilik tez hem yeqin , qash bilen kozning arisichilik . biraq men birawgha yamanliq qilish gherizide bu yerge kirip“ na’ehlilik“ qilishqa waqtim hem meylimmu yoq. Bashqilarning bashqilargha qilghan yamanliqigha uchinchi qoldin jawap qaytiwatidu-halas. Yeni ghulam yaghma kishilerge zorluq qilghan iken, uning zorluqlirigha mehkum bolghan kishilerning ahu-zarliri mening qolum arqiliq ghulam yaghmagha qaytiwatqan inkasmikin. Qattiq tamgha tash atsang, atqan teshing qalqip kelip pishanengge tegidu.
Biraq mening yeziwatqanlirim ghulam yaghma atqan tohmet tashlirining ozige qaytqan inkasimu emes. Chunki yazghanlirimda tohmetke ohshap qalidighan birer nerse hes qilinmaydu. Chunki men ghulam yaghmani „hain, jasus, satqun“ degendek siyasi salahiyet teripige cheqilmidim. Eksiche uning nadanliq, humperlik, mutihemlik, gepdanliq , tohmethorluq, bohtanchiliq tereplirini bayan qilip keliwatimen. ghulam yaghma bashqilarni heyran qaldurghandek“ pishqan qelemkesh „ emes, „ qaltis yazghuchi“mu emes. Belki het yezishqa hewes qilidighan bir kalwa adem. Ozi yazghangha ozi emel qilmaydu. Yazghanlirida mentiliq baghlinishmu yoq. U oylunup olturup, „ ilhami“ tutqan chaghdila yeziwiridu.sozlukler oz-ara baghlinip kelsila yeziwiridu. Jumliler bilen jumliler arisidiki , abzaslar bilen abzaslar arisidiki, bap, bolumlerning arisidiki omumi mena baghlinishlirighimu diqqet qilalmaydu. Lekin dangliq Feylasoplarning eytqanliridin neqil elishqa mahir. Men towende uning yazmiliri arisidiki oz-ara zidyetlerni korsitip qoymaqchi. Bir „ kitap“tiki ayrim ikki bolumde mezmun jehettin tamamen zit hem zidyetlik, bir birige inkar qilidighan ikki hil koz-qarash otturghqa qoyulghan. mesilen:

….„ hemme millette < cholpan>largha ihlas bildurush ( „choqunush“ dep hata qolliniwatidu ) aditi - < cholpan > qizghinliqi mewjut. Mesilen : birer dangliq senetchi, yazghuchi,natiq,siportchi,….qatarliaqlargha telwilerdek herismen bolush aditi bar. Emma biz undaqlarnimu chong bilip ketmeymiz. < togining mazar bilen neme ishi > degendek, her qandaq dangliq shehsnimu bir tiyinge almaymiz. Bumu bizning <nopuz > ni merkez qilip < toplinish > pis’hikimizning buziwetilgenliki, ghelite shehsiyetchi, peqetla < men ulugh> demekchi bolghandek haraktir hasil qilghanliqimizning bir hil ipadisi bolsa kerek. Kitaphan obdan oylunup, etrapigha – muhitqa baqsun. Biz uyghurlar – omumen sherqiturkistanliqlar ya bilimliklerni chong bilip ketmeymiz, ya her sahe cholpanlarni beshimizda kotiridighan aditimiz yoq, ya birer rehberni, ya birer qehrimanni,… qisqisi biz hechnimige u qeder ihlasimiz qalmighan, hemmige soghoq nezer bilen, dushmenlik nezeri bilen baqimiz, hechnime bizni tesirlendurelmeydu, hechnime bizni hayajangha salalmaydu. Bu belkim bizning pajiege tolghan achchiq qismitimizning netijisi bolsa kerek. Nemila bolmisun bizning < nopuz > qarishimiz, < nopuz > chushenchimizning na toghriliqi bizning teshkinlinelmeslikimizde intayin muhim, hel qilghuch rol oynawatqan amillarning biri ikenlikide gep yoq!
( ghulam yaghmaning “ eynek” namliq “ kitap”i < nopuz toghrisida> degen bolum 66.bet)

Ghulam yaghma yuquridiki yazmisi arqiliq Uyghurlarni “ dotlik, kalwaliq, lay sudek tiniq, jimghur, ya kulushni bilmeydighan, ya alqishlashni bilmeydighan, rehberlirige boysunushni bilmeydighan, nahshichilarni,cholpanlirini qedirleshni bilmeydighan kalidek pushuldap, togidek lokuldap otidighan bir heql-dgendek eyip, nuhsanlar bilen tenqitlise, towendiki yazmisida del uning eksidin chiqip bashqiche yazidu.

…. “Germaniye peylasopi – mewjudiyet pelsepisining asaschisi – Fridrih nitri muzika heqqide tohtalghanda eyniwaqittiki buzulghan nemis rohigha qarita: < Germaniyeni peqet muzika qutquziwalalaydu > degennidi. U yene muzikining sihri kuchi heqqide, muzikining insanlarni hemmini untuldurup, olumge pisent qilmaydighan rohqimu kelturelmeydighanliqini yazghanidi. Bu noqtidin eytqanda bugunki kommunist hitaylarning siyasi kelimati astidiki wetinimizde ewj eliwatqan nahsha- muzikilarning tusi, uning qandaq milliy roh yaritishi mumkinlikini tesewwur qilishimiz qiyin emes. 50- yillardin keyin barliqqa kelgen nahsha- muzikilarning zor kopchiliki intayin lawza, bundaq lawziliq – milliy rohni lawzilashturmasliqi mumkinmu? Chunki , < Germaniyeni qutquziwalalmaydighan > muzikining < Germaniyeni halak qiliwetishi > mumkin emesmiken?

Hemme nemisi tartiwelinghan, ne hayattin maddi zoq, ne menewi iptiharliq tuyghusigha erishelmey hayati tugeydighan qullarni birer emek bilen ( qul yahshi koridighan, emma hojayingha ziyan kelturmeydighan emek bilen) pepilesh- bezlesh zururiyti tughulidu. Eger bundaq bezleshnimiu qizghanghanda qulning bezi ishlargha naraziliqi tughulishi tupeyli, gheziwi kelishi tebi’i. mana shu ihtiyaj – hitaylarning bizge mushundaq < iltipat > ni qilishqa sewep bolghandur. …. Keyinki zamanalrda nahsha- muzikilardin yurtwazliq tuyghusini kucheytish hususida paydiliniwatidu……..< guzel palanchi yer > degen temida mahtalmighan nahiye-sheher qalmidi ( bu bir putun wetenn tuyghusining ushshaqlinishi, omumluq rohining sundurulishidur) buqeder ohshashliq omumen edebiyat- senette tekrarliqning birhil iqtidarsizliq, eyip sanilish noqtisidinmu kishige hozur emes, belki rohi eghirliq behsh etipla qalmay, tekist we muzikidiki hozursizliq, qopalliq ademni teliqturidu.
Artistlarning nahayiti kop sandikisi tebi’i senet talantigha kore bashlanghuch mekteptin yaki towende sehra- qishlaqlardin tallanghachqa medeniyet sapasi nahayiti towen bolup, ular sehnige chiqish, ikranda korunushtek sherepkila berilgechke, ular ozi qiliwatqan qiliqning ( nahshining, eliwatqan rolning ) milletke qanchilik menpeeti yaki qanchilik ziyini barliqini oylighuchiliki yoq, oylapmu olturmaydu. Bundaq < senet eserliri > ni ijad qilghan ijadkarmu élan qilinghan chaghdiki sherep tuyghusi bilenla mest bolghachqa, uning milletke kelturidighan payda- ziyini bilen hisapliship olturmaydu, peqet hayajan ichide sherep tuyghusidin keyplinip hozur surush bilen aware…….. ….( “ eynek” namliq “ kitap” < hitaylarning ajayip iltipati> degen bolum 199-201 betlirigiche )

Men deymenki, ghulam yaghmaning bir “ kitap”i diki ikki temida otturgha qoyghanliri bir birige oz ara zit pikirlerdur. Bu huddi < her qandaq qalqanni teship otidighan neyze>-dep, bir qolida neyzini izig kotirip mahtisa, < hechqandaq neyze tishelmeydighan qalqan>- dep, yene bir qolida qalqanni igiz kotirip mahtighandek bir zidyetlik uqumdur. Yeni birde oziche nopuz toghrisida parang qiliwetip, Uyghurlarni pes korup qalidu hem ashundaq oz cholpanlirini beshida kotermeydighan kalwa heq-dep eyiplirini korsetse, birde hitaylarning wetinimizdiki milliy siyasetlirining arqa korunushlirini pash qiliwetip, ozichila senetchilerni, nahshichilarni, (helila beshimizgha elip kotiriwalmighan, kotiriwelishqa tegishlik bolghan ) cholpanlarni sokushke bashlaydu. Bu helq qaysini qilishi kerek! ghulam yaghmagha yarimighan < lawza> nahshilarni towlaydighan nahshichi cholpanlarni beshimizgha elip kotiriwalimizmu,yaki ghulam yaghmagha yarimighan helep yegen kalidek shokkidang olturap nahsha tugigende qopap kitimizmu! ghulam yaghma yaki cholpanni terjih qilishi kerek, yaki kalidek tinip olturidighan , lawza nahshilarni towlaydighan lawza cholpanlarni beshigha elip kotiriwalmaydighan Uyghurlarni terjih qilishi kerek. her ikkisini bir anda qilish mentiqi jehettin qarmu qarshi zidyettur. ghulam yaghma ozi qoli bilen nopuzlarni tokup yoqatti. Qehrimanlarning nopuzini, rehberlerning nopuzini, ijatkar yazghuchilarning nopuzini, ish qilip nopuzla bolidiken uning kozige qadalghan zih bolup qaldi. Shundaqla putun bir milletning nopuzinimu < togening mazar bilen neme ishi> dep, tokup tashlidi. Qeni ghulam yaghmani “ qelimi pishqan “ yazghuchi deydighanalr bolsa, men sozlishimen. Bugunki soghat shunchilik.

oghri bilen chatighi yok bagh igisini qawighandek 8 maqale yazdi xitay bilen chatighi yok , tamning keynige utiwelip uyghurni qawawerdi mavu sidiqaji rozining ishti.sidiqajikam televisizorda dewatatti, men bilen etishqanni xitayning quchıqıgha ittiriwitimen dep, ikkinglar biriliship gholam yaghmani hitayning quchuqigha ittirwitishke qarar qipsilede. halingligha way.

Unregistered
14-04-09, 04:48
Ghulam qarghuning yillardin biri hain dimigen adimi qalmidi.hetta türmide ölüp ketken Obulqasim qari bilen Hösenjan qarini hain dep bishkekte sistip yürdi,toghra, hittayning yazghuchiliri millet ichidiki nachar illetlerni tenqit kilip dangliq yazghuchi bolghan,ular birlirige töhmet chaplimighan we shexsiyitige tegmigen.ghulam qarghini bu meydangha kirmeydu diginingiz pütünley yalghan.u, bir abzas birnersini yizip qoyup keshkirgiche mini kim maxtidiki dep compuetur aldida olturdighan nerse.men biryerde yashighachqa uni obdan bilimen. u halal mihnet bilen yashashni xalimaydighan haramtamaq.uni 8 kitap yazdi depsiz,uning yazghan kitaplirini qolingizda ching tutup silkisingiz,qolingizda Ayet we hedis qalidu qalghanlarning hemmisi pitne-pasattin bashqa nerse emes hemmini yerde körisiz.ghulamqarghu bilen frankfurttiki haji qapaq ikkisi oxshash perqi yoq,weten sirtidiki ikki shumbuya.(dawa sipidiki diyishke tilim barmidi) GHalip uyghurdek qelimi pishqan doslirimizni bu qarghu chüshidimu körmigen bolishikirek.

Unregistered
14-04-09, 10:26
Gholam qarghu hesethor bolmisa , Dilshatning ayali qaysi yolni tipip chiqsun chikalaptu . bu Gholam shu waqitlarda birnersilerni yizip ketkenti walaqship . ozining hotunimu chiqtighu ? Turkiyening Qeysiri shehride . hejep hittayning kozi gholamning kozidek körmiken ?
putun teshkilatni yarimas dep walaqshiydu Turkiyege kelse del shu Qeysiridiki jemiyette yatidighu ? yinidiki 5 dollarni chiqirip mihmanhanida yatmaydu . haramtamaq bolup ketken .teyyartap .

Unregistered
14-04-09, 11:04
Ghalip Uyghur ilmi,toghra yeziwatidu.taqet qilinglar!
Ghulamning yazghanlirini yaxshi oqusaghanlar,uning qelbide neprettin bashqa hech nerse yoqlighini küreleydu.uning qusqini neprettin bashqa nerse emes.meshhor yazghuchilarning kitaplirini oqusanglar hemmiside insaniyetke,millitige shepqet tolup tashqan,güzellikni,yaxshiliqni,qehrimanliqni ölge körsitish arqiliq millitini,xelqini terbiyeligen.Ghulam,töhmet,nipaq,pitne,ziddiyet,n eprettin bashqa bir nerse yazdimu?
Ghalip Uyghur ,Ghulamni tillimaptughu.yazghanlirining mentiqsizlighini,öz-ara ziddiyet bilen tolghanlighini yeziptu.nime yamini bar?

Unregistered
14-04-09, 14:06
nime bolghandu bulargha ,bichchariler ... nechche waqittin biri hich gep yuq , mana emdi " qiriq sualgha bir jawap " yizip qoysa bular uwusi chuwulghan heridekla ghunguldap kitiptughu .

kalining mungguzige ursa tuwuqi sikiraydu digini rastkende . qarighanda u rastla qelimi otkur yazghuchi iken , bolmisa heq 40 tal atqinigha bir tal itipla mazar mashayihliridin tartip hemmini ore tope qiliwetkinige qarighanda yaman nimiken !!!

bu qitimkisi herining ghung qapiqini chuwuwetken chighi bolmisa bular chiqip nimanchila ghunguldaydu ? kimler bu ?

zulpiqar bilen qelem korishi qilghudek ?

qarighanda bularning chong bilip itikap ta olturghan mazarliqi din eshek chiqip qalghan chighi , bolmisa bunchiwala chichangshimdu ? yeghiri tatlinip ketkenge .

sende azraq ehlaq yaki ilmilik bolidighan bolsa hotun kishidek romalning ichige kiriwilip bunche walaqshimayting

senmu yazmamsen ochuq ashkara biliming bingsing bolsa ? senmu yazmamsen ugetkudek hunurung bolsa .

otturigha qoymamsen heliqqe paydiliq qimmetlik pikir teklipliring bolsa .

numussizliq bilen heqning eyiplirini chishlep tartip perde arqisigha otuwalghuche . hich bolmidi digende sen adilliq qilip ghulamning yazghanlirinimu bu tor betke ochuq ashkara chapla andin hemmimiz birlikte muzakire qilimiz . bolmisa kotungni qis , ishtangha chiqqan kongulge tayin , ming yan bassangmu biri bar , qazanda nime bolsa chomuchke shu chiqidu .

gholam 10 nechche kitap yazdi , sen unung kitaplirini bahalighudek qanchilik nime sen ?

qini otturigha chiqire yazghan kitapliringni ?

otturigha qoyghan ilmi maqaliliringni ,

weten milletke paydiliq pikir teklipliringni ?

bilmigen bolsaq biliwalini sendek ellamimiz barliqini , uqmay qalghan bolsaq hormitingni qilip izzetlep ustaz tutup uguneyli !
nimengge nime yetmey arimizdiki bir yazghuchigha bunche haqaret qilisen ?

lushunmu eyni waqitta hittaylarni pit yeydighangha chiqirip reswasini chiqirip sisitiwetken , hazir hichqaysi bir hittay tillimaydughu uni . teywendimu rezil jung guluqlar dep kitap yazghan yazghichini hich biri chiqip tillap poskeytiwetmidighu . ularmu hittaylarning hemmisini tillap yuq qiliwetmigen bolghiyti , mahtighan yerlirimu bar bolghiyti .

azatliq izdewatqan bizdek bir milletke birilidighan dora bezide tatliq bolidu bezide achchiq bolidu , bezide payda qilidu bezide riyaksiyemu qilidu , hetta olturup qoyishimu mumkin . u bir huda yaki peyghember bolmighandin kiyin insan digendin hataliq sadir bolup turudu , bezide untup qalidu .bazide hatalishidu ,sen bir ilmi adem bolsang unung paydiliq tereplirini ilip ziyanliq tereplirini tashlimamsen ,
eger ilmi pakitliring bolsa unung qarashlirini aghdurup tashlimamsen eger rast ilmi adem bolsang .

mana hazirghiche birer mashayihing chiqip sining ma digining manda dep yuz turane kilemmidi tihi , u yene tik turudughu , yuz turane kelgenlergimu mertlik bilen ozining yazghanlirini qoshup jawabiri biriptughu . u mertlik bilen bashqilarning tenqidlirini ozi yazghan jawaplar bilen tor bitide qoyup qoyuptu . nimishqa bu meydanda unung yazghanliri cheklinidu ? hette uning terepte turup pikir qilghanlarning pikirliri ochurulidu ?

tor bet nizamida bashqilarning shehsiyitige yaki asassiz shehsiyitige hujum qilghanlarnign pikirliri ochurulidu . nimishqa bu bette unungha qarshi qilinghan her qandaq set til haqaretler ochurulmeydu liking unung terepdarliri bolup yazghanlar uzluksiz ochurulidu ?
mushumu adilliq mushumu ilmi munazire meydani boldimu . mushumu dimgoratiye we kishilik huquqmu ?

uyghurchida bashqilarnign ilmi maqalsiige ilmi maqala yaki munazire bilen tenqid bergenni yaki qarshi turghanni alim yaki ziyali deymiz . bashqilarning ilmi tenqid pikir koz qarashlirigha qarshi terepning jismani eyip nuhsanlirini tutuwilip haqaret qilghanni namert humsi deymiz .

isit bichare nechche waqittin biri shunche japa tartip yizipsen yene tihi gholam oqusa ichi ichishidu depsen , hatalashting , ghulam hayatida bu tor betke izip qilipmu kirmeydu , shunga sining yazghanliringni oqumaydu . pewquladde bir ishlar yizilip bashqilar telfun bilen hewer qilip qoymisa u bu tor betke izip qilipmu kirmeydu . chunki u bundaq aqmas pitne pasatlar bilen wahtini zaye qilmaydu . heyr hosh . ozengni yahshi asra bek chichilsang salametlikingge ziyanliq , yene oylawerseng nirwanggha tesir yitudu , belkim chetelde boytaqtursen , aghrip qalsang japa tartip qalisen .

koz korliqidin dilning korliqi yaman

__________________________________________________ _____________________
halis uyghur dep atalghan kishi belki gholamning adukati bolsa kirek.
Adukat ependi. Siz aldi bilen Bilim bilen , sep-setining, yazghuchi bilen ,xet yazalighuchining perqini bilip andin arlishing bu geplerge .
10 parche kitap yazdi depsiz gholamni,, biz millet, xet yazalighanni yazghuchi dep, yanchuqigha qelem qisturwalghanni ziyaliy dep,saqal qoywaghanni damollam dep,, mushu kunge qalghan biz . ghalip uyghurgha bir közingiz bilen qarimang !