PDA

View Full Version : Ilham Toxti Sunghan Endize Ve Uni Chushunush



Yiltiz
12-04-09, 21:26
Ilham Toxti Sunghan Endize Ve Uni Chushunush

Ilham Toxti RFA arqiliq bir endize sundi , bu endizining namini Qanuniy Oyghunush Herkiti dep atishimiz mumkin.
Endizinining asasi siziqliri (isximisi) towendiki jumlilerde ipadilinidu: :

***** Uyghurlar bugun dunyadiki eng namrat millet; emma Uyghurlar tarxiy, mediniytiti we istratigik orni nuqtisidin ustun evzelikke ige millet. Eger Uyghur milliti bilen Xitay milliti ozara yol qoyushup barawer gullinish yolini tutalisa her ikki terep teng tereqqqiy qilish mumkinchiligi bar; Yeni "Xinjangning Tataristanchilik" muqim bolush mumkinchiliki bar.
****Uyghurlar aldi bilen aptonomiye qanuni ugunushi ve uni chushunishi kerek,buning bilen bille uni ijra qilish uchun herket qilish kerek. Herket aldi bilen telep qilish sheklide bolushi kerek, telep ret qilinsa bedel tolesh kerek(kuresh qilish kerek).

**** Heq-hoquqni ozligidin kelidu dep kutup yetishqa bolmaydu; Heq-hoquqni berilmidi dep qeydap tashliwetishke bolmaydu; heq-hoquq kurishini aqmidi yaki aqmaydu dep toxtitip qoyushqa bolmaydu. Chunki bir millet urushta emes, sukutte qirilip tugeydu.

**** Awwal qanuniy yollarni sinash kerek, bir qetim aqmisa ikkinji qetim yene sinash kerek, ikkinji qetim yene aqmisa, ; uchinji,totinji we yaki uningdin keyinki melum bir qetimgha kelgende unumluk yol ozligidin otturigha chiqidu.
****** Doletning putunlikige qarshi turmasliqimiz, milletler ittipaqliqini qoghdishimiz kerek, emma barawrsizlikke QAN-TURNAQ bilen qarshi turushimiz kerek.

Yuqurqi jumliler Ilham Toxtining RFAdiki bayanliridin beziliri eynen beziliri mezmunen neqildur.
Emdi baha berip baqayli : bu endize bir aptonomiye endizisimu? musteqilliq endizisimu? shekil jehettin tenchliq yoli endizisimu? zorawanliq yoli endizisimu?
Mening jawabim: Hemmisi!!!!!!!!!!
Aldi bilen eniq bolushi kerekki, bu endize putun bir milletke sunuliwatqan endize emes, yeni awam xelqqe sunuliwatqan endize emes, taliplargha sunuliwatqan endize emes; muhajiretttikilerge sunuliwatqan endize esla emes, peqet weten ichidiki Uyghur ziyalilirigha sunuliwatqan endize.
Shundaq bu veten ichidiki oxshimighan qarash ve yoldiki hemmige bap bir enidize:
Endize aldi bilen aptonomiye endizisi; chunki, endizide Xitayning dolet putunliki etirap qilinghan, milletler barawerliki teshebbus qilinghan.
Endize bir musteqilliq endizisi, chunki eger bu endizidiki ghaye emelge ashsa, Uyghurlarning aldi bilen qorsiqi toyidu, shan-sheripi, izzet -hormiti, insaniy qedir-qimmiti ustide oylunush nowiti tughulidu, musteqilliq uchun olushke razi bolghudek ghorur we jasaret yetilidu. Teximu muhimi, aptonomiye dep telep qilip ottrigha chiqqanda, Xitay keskin ret qilidu, ret qilinghandin keyin,"ya musteqilliq ya olum" shuarininng kitawiy bir chaqiriq emes, siyasiy qanuniyet ikenlikini tonuydu.
Endize tenchliq endizisi, chunki teshebbus qiliniwatqan qanuniy oyghunush herkiti peqet qeghez ve qelem bilen, lozunka we shuar bilen eghiz we qedem bilen elip berilidighan herket.
Endize bir partizanchining(urush terepdarining) endizisi. Chunki endizide otturigha qoyulghan ikki millet arisidiki baraverlik hichqachan namayish arqiliq, telep qilish arqiliq emelge ashmaydu. Telep qilip otturigha chiqqanda Esker namayishchining aldini tosidu, namayishchi eskerge til yaghduridu; esker deslep su purkuydu, namayishchi tash atidu; esker oq chiqiridu , namayishchi ot qoyidu; esker tutqun qilip turmilerni tolduridu; namayishchi aptowuz yaki bina partilidu; eskerge kuchi yetmigendin keyin intiqamini xelqtin alidu. Bu ehwalda Xelqmu bu radikalchilargha quchaq achidu, dunyamu bu chaghdiki radikalchilarni "erkinlik jengchiliri " dep medihiyeleydu yaki "mejburlanaghanlar" dep aqalaydu we yaki "asasi eqimgha vekillik qilmaydu" dep "qattiq zerbe berish"lerge naraziliq bilduridu.

Endizini hemmige bap endize diyishimde yuqurqilardin bashqa yene ozumning sobyiktip siyasiy qarashlirimningmu turtkisi bar: Men pikir eqimliri ichide radikallar terepdarimen: Sherqi Turkistangha qedem basqan herqandaq xitay 7yashtin 70yashqiche tajawuzchi dep chushunimen , Xitaygha qarshi elip berilghan herqandaq shekildiki qarshiliqni ziyini qanchilik chong, wehimisi qanche dehshetlik bolsun, yolluq qarshiliq dep tonuymen; xitaygha qarshi meyli bir eghiz gep, meyli bir qedem herket jeryanida bolsun, tolengen herqandaq bedelni orunluq bedel dep bilimen. Shundaq turuqluq Ilahm Toxtining endizisi idiyemdin otti. Chunki Ilham Toxti sunghan endize men kutiwatqan ghayige yetishning bashlanghuch nuqtisi.

Nowiti kelgen iken shunimu bildurup otmekchimen:
Ishghaliyet uqushmasliqtin kelip chiqidighan bir veziyet emes, tajawuzchiliqmu uqushmastin yuz berip qalidighan weqe emes; shunga Sherqi Turkistan mesilisi hergiz ikki terepning ozara chushunush yaki chushendurushi bilen hel bolmaydu. Men Ilham Toxtining Uyghur ziyaliliri bilen Xitay ziyaliliri arisida chushunushni ilgiri surush ve xitay xelqighe Uyghurlarning mesilisini chushendurush teshebbusini, Xitaygha heqiqetni tonutush uchun dep emes, belki Xitayning yurikige azraq bolsimu endishe selish, Uyghur xelqighe oktichi gep qilish aditini yetildurush ve Xitayning peylini baldurraq ashkarilap korsitip berish nuqtisidin toghra dep qaraymen. Men Ilhamning ozinimu mushundaq oylisa kerek dep qaraymen.

Endize hemmige bap endize iken, undaqta, endizichi-Ilham Toxti- qaysi gurupqa teelluq: Aptonumchimu? musteqilchimu? Bu soal Ilham Toxtining meydanini eniqlash uchun soralsa, elwette eqilsizliq hem heqsizliq bolidu. Bu soal peqet bezilerning Ilham Toxti'ni xata shekilde ulge qiliwalmasliqi uchun otturigha qoyuliwatidu.. Bu soalgha jawapni toghra tepish uchun awwal Ilhamning nede turup sozlewatqanliqini este tutush kerek; andin uning sozlirini bashtin-axir bir putunluk ichide chushunup we soz ariliridki isharetlerge diqqet qilishi kerek. Mesilen, Ilhamning mening esimde qalghan isharet bayanliridin biri munu: "Herwaqit untulmasliqi kerekki , Xenzuchini bilish bilen Xenzularni bilish ayrim-ayrim ikki ish" . Demek bu yerde , Xitayning tili bilen dilining ayrim-ayrim ikki dunya ikenlikige qarita, eniq bir isharet bar. Shusi eniqki , bugunki dunyada ongushluq yolgha qoyuluwatqan aptonomiyeler tili bilen dili birdek bolush medniyitige we sapasigha ige milletler arsidila emeliylishiwatidu.

Ilhamni ulge qiliwalmaqchi bolghan tenchliqchilar , bolupmu, shertsiz tenchliqchilar uning "barawersizlikke qan tirnaq bilen qarshi turushimiz kerek" degen sozlirini estin chiqarmasliqi ve " qan-tirnaq bilen qarshi turush" sozining Uyghurchidiki menisini bir kochilap beqishi kerek; bolmighanda keyin umitsizlinip qelishi mumkin.

Ilham Toxti veten ichidiki ziyalilargha bir endize sundi, u endiziside milliy herketning axirqi pellisini emes, bugunki bashlanghuch nuqtisini korsitip berdi.

Dawami bar

Unregistered
13-04-09, 07:10
Salam! Izchimgn ependi.

Yazmingizni oqup sizdin bekmu tesirlendim. Men sizni yoqap ketti nege kerkendu? dep izdep yurettim. Bugun tordin bu maqalini oqup sizning yazghanliqingizni biliwaldim. Mushunungdek yaxshi eserlerni yezip turushingizni semimiy umid qilimen!

A. kerimi