PDA

View Full Version : Okuyun



Unregistered
07-08-05, 09:30
Orta Asya'da rüzgar ve fırtına
• Dirlik •

Makale Yazarı: İrfan Ãœlkü -Aktarma- Tarih, Gün ve Saat : 02. Ağustos 2005 02:07:13:

Yanıt Verilen Makale: Özbekistan'da ölüm cezası kaldırılıyor makale yazarı: Haber-Aktarma Tarih, Gün ve Saat : 02. Ağustos 2005 01:13:46:

Özbekistan yönetiminin ülkedeki Amerikan üslerini kapatma kararı sürpriz olmadı. Cumhurbaşkanı İslam Kerimov'un bu kararı daha Andican olayları sırasında verdiği söyleniyor. Andican'daki kanlı ayaklanmaya Bush yönetiminin destek vermesi, Taşkent'te BM temsilcilerinin bölgede tarafsız soruşturma yapması için baskı yapması ve nihayet yurtdışında sürgünde yaşayan Özbekistan Erk Partisi Genel Başkanı Muhammed Salih'in Washington'a davet edilmesi gibi etkenler, Özbekistan'ın kararını önceki gün ABD'ye notayla iletmesi olayını beklenenden daha çabuk uygulama alanına sokmasına neden oldu.

Afganistan sınırında Karşı bölgesindeki Hanabad Hava Ãœssü, ABD'nin Afganistan harekatında belirleyici ve askeri göreve sahipti.

Bugün de ABD'nin Orta Asya'daki askeri varlığının en stratejik, vazgeçilmesi zor merkez noktası. Ãœstelik 11 Eylül terör saldırısını izleyen günlerde Orta Asya'da yoğun Rus baskısına direnen Taşkent, ABD ile terörizme karşı ilk anlaşmayı yapan Orta Asya Türk cumhuriyeti olmuş, başta Hanabad olmak üzere ABD'ye eski Sovyet üslerini tahsis etmesi, Washington'un askeri anlamda Orta Asya'daki askeri varlığını sağlamış, Afganistan harekatının lojistik desteği bakımından belirleyici rol oynamıştı.

Taşkent'in stratejik ortaklık kararının sonuçları bununla da kalmamış, hem Kremlin'in hem de Pekin'in, İslamcı terör ve Afganistan'daki Taliban-El Kaide ortaklığını kullanarak, Orta Asya'da hegemonya kurmaları sürecinin önü kesilirken, Bush yönetimi merkezi Avrasya kuşağında jeo - stratjik kontrolü sağlamaya başlamıştı. Hem Özbekistan'ın hem de diğer Türk cumhuriyetlerinin Rusya ve Çin'e karşı bağımsızlıklarını korumak amacıyla attıkları bu adımda Kerimov'un ittifakı önemli rol oynamıştı.

Ancak Washington, aldığı üslerle yetinmeyip, Orta Asya cumhuriyetlerini demokrasi, insan hakları emperyalizmi vb. benzeri söylemleri kullanarak sıkıştırmaya, yönetimleri yıkmak amacıyla bu ülkelerdeki muhalefet gruplarıyla partilerine maddi destek sağlamaya ve demokratik devrim çağrıları yapmaya başladı.

Kırgızistan'da ABD'nin yeni üs taleplerine direnen Akayev yönetimi ABD büyükelçiliğinden yönetilen bir devrimle yıkıldı. Ancak yerine gelen Bakiyev, geçenlerde Şanghay Altılısı'nın Kazakistan'daki toplantısında varılan karara uyarak kendisini iktidara taşıyan Bush yönetiminden Kırgızistan'daki üslerini kapatmasını istedi. Savunma Bakanı Rumsfeld'in Bişkek gezisinde bu karar şimdilik ertelenmiş gözükse de, ABD üsleri için Kerimov'un kararından sonra, sıranın Kırgızistan'a geleceği açık. ABD yalnızca Afganistan'daki üsleriyle yetinmek zorunda kalacak.

Çevresi Şanghay Altılısı'na üye ve bölgeyi terketmesi için ortak girişim başlatan devletlerle sarılı kalacak. Ayrıca Afganistan'da yeniden harekete geçen Taliban ve El Kaide, bu ülkeyi direnişin ikinci Irak'ı haline getirmeye aday görünüyor.

Orta Asya, Kafkaslar ve Ortadoğu, SSCB'nin dağılmasındansonra artık tek jeopolitik alan haline gelmiştir. İran'da rejimi değiştirmeye hazırlanan ABD'nin Orta Asya'daki güvenlik duvarı yıkılmaya başlarken, Washington yönetiminin hedefi olan Azerbaycan'daki İlham Aliyev yönetimi de 5 Kasım'daki parlamento seçimlerinde Bush'un Azerbaycan muhalefetine vereceği destek üzerine önemli kararlar alabilir.

Senaryolardan birisi de Bakü'nün Şanghay Altılısı'nın toplantılarına gözlemci olarak katılma olasılığıdır.

"İmparatorluk" Orta Asya'da rüzgâr ekti, şimdi fırtına biçmeye başlıyor.

İrfan Ãœlkü

Ortadoğu Gazetesi