PDA

View Full Version : ghulam yaghmagha 4



Ghalip Uyghurdin
09-04-09, 13:13
ghulam yaghmaning kishilik Pis’hikisi toghrisida (3 )

„ qarghugha yol korsetse ozem tapqan yol – deymish“

Yazghuchi demek –het yazidighan kishi demek emes. Yazghuchi demek- eghwagerchi demek emes. Yazghuchi – demek oz helqini, jem’iyetni tuyuq yolgha bashlighichi demek emes. Belki yazghuchi – demek obyektip dunyaning awam helqqe ayan bolmighan ozgiche sirlirini yeship berguchi demektur. Yazghuchi demek- obyektip jem’iyetning mahiyetlirini eynen yorutup berguchi demektur. Yazghuchi demek- oz helqining behit yoligha meh’el yaqquchi demektur. „yazghuchi“ degen sherepke na’il bolushni arzu qilghan kishi qolida yinglining sunughi bolmighan, chiqish yoli izdiniwatqan, yol tapalmay tengirqap qeliwatqn helqini „ ya musteqilliq, ya olum“ shuari bilen chaqiriq qilsa, undaqta u „ yazghuchi „ degen namgha munasip bolalmaydu .Belki u oz helqighe zulum salghan, dushmenning tugminige su qoyup bergen , dushmenge yan tayaq bolghan bir humper bolup qalidu.

„ ya musteqilliq! Ya olum “ degen bu qimmetlik chaqiriq, 1934 –yili Sherqiturkistan jumhuriyti tertoriyesige hujum qilghan tungganlargha qarshi chiqirilishi kerek idi. Chunki bu chaqiriq eslide qolida qoralliri bar, aldinqi septiki eskeri qoshungha qumandan teripidin eytilidighan buyruqtur. Biraq Jumhuriyet re’isidin tartip, bash wezir we herbi ishlar wezirigiche oz janlirining amanlighini kozlep, hakimyet merkizini boshitip putun dolet armiyelirini elip qechip ketishken. Qanhor madotey qeshqerge qaytidin besip kirip, bir kun ichide be gunah, qollirida yinglining sunughi bolmighan sheher ahalisidin 3000 din artuq Uyghurning qenini ichidu. Aldinqi septiki esker, dolet armiyesi neme ish qilidighan kishiler? – ular dolitige, helqige hujum qilip kelgen dushmenge qarshi, oz dolitini, oz helqini qoghdash yolida olumge pida qilinghan kishilerdur. „ ya musteqilliq! Ya olum“ shuari muhasiride qalghan esker qoshunigha qarita dushmenge teslim bolghnadin kore dushmenge qarshi urush qilip, yaki urushta ghelbe qilip oz helqini hayatliqqa erishturush, yaki dushmenge qarshi urush qilip jengde olush demektur. 1945 yili ikkinchi Sherqiturkistan jumhuriytimu manas deryasi boyida urush tohtutup, aldinqi septiki eskerler besh yil shahmat oynap, meshrep, chay oynap, qimar oynap kardin chiqirilghan idi. Ularni hechqandaq bir dushmen muhasire qilmighan. Stalinning emri bilen bashlanghan urush, yene stalinning emri bilen manas deryasi boyida tohtap qalghan idi. Ular urushni oz beshimchiliq bilen dawam qildursa, stalin bergen qorallarni qayturup ketetti. Hemde ularning ustidin ruslar hujum bashlash tehdidimu batti. Mana shu chaghdiki qumandanlar oz qolidiki eskerlerge – bu urush bizning, „ ya musteqilliq! Ya olum! „ stalin qoralini elip ketsimu, ustimizdin hujum qilsimu urushqa biz teyyar, biz degen esker, esker jengde olidu. Algha! Deyishi kerek idi. Biraq bu urushning Arhtekturi stalin bolghachqa ularning qolliridiki qorallar we eskerler, qumandanlar kargha kelmidi. Netijide musteqil bir doletke bir pay oq atmay hitaylar qaytidin besip kirip, Uyghur degenning korguluklirini ta hazirghiche korsitip keliwatidu.( kopchiliktin epu soraymen) Bu yerde men ejdatlarni chishlep tartiwatqinim yoq. Belki shu chaghdiki obyektip weziyet ularni shundaq halgha chushurgen bolsa kerek. Demekchi bolghinim „ ya musteqilliq! Ya olum“ shuarini deyishke mejburiyetlik hem qolida qorali bar bolghan ejdatlirimiz deyelmey halimiz bu bolghan bolsa, bugun ghulam yaghma we uning goppangchiliri qaysi obyektip weziyetke, qaysi haligha opkidep qaldi?

Bugun ghulam yaghma „ ya musteqilliq! Ya olum” degen bu shuarni kimge qarap towlawatidu? Qaysi eskirige buyruq qiliwatidu? Yaki ozini qeshqerde, 1934-yildiki tumen deryasi boyida koriwatamdu? Yaki 1945-yildiki manasta Manas deryasi boyida koriwatamdu? Ozini eskeri qumandan- bolup chushewatamdu? – ghulam yaghma eyniwaqitta Sherqiturkistan azatliq teshkilatida herbi Siyasi komissar we Siyasi bash meslehetchi bolghan idi. hem bash emir Memtimin hezret ependining eng yeqin Siyasi danishmeni bolghan idi. ottur asiyada ularning heriketliri meghlup bolghanda ghulam yaghma “ ya musteqilliq! Ya olum” meydanida ching turalidimu? - Yaq! ghulam yaghma oz beshini qoltuqigha qisip, beheter jay turkiyege qechip keldi. Turkiyemu uning uchun beheter korulmey, keyin helq’ara kishilik hoquq jem’iyitige ozini melum qilip, ularning insani yardimige eriship hazirqi beheter jay Canadagha yotkeldi. ghulam yaghma we uning goppangchiliri bugun “ ya musteqilliq! Ya olum” shuarini intayin behetr jayda turup towlawatidu.

ghulam yaghma oz jenigha, yeydighan nenigha, turidighan jayigha “ kishilik hoquq, demukratiye, insan heqliri” komitetining yardimi bilen qaytidin erishti. Uzun yildin beri han balisidek mihnet qilmay jan beqiwatidu. Kishilik hoquqning, demukratiyening temini tetiwatidu. Lekin nemishkidur ghulam yaghma bu rahetni oz helqige rawa kormidi. Dektatur, zalim, qanhor hitay zulmida ingrawatqan bichare Uyghurlar uchun ghulam yaghma bu heqlqerni rawa kormidi. ghulam yaghma oylap baqmidiki, ozi bilen birge Kishilik hoquq qoghdighuchilirining yardimige erishken huseyin jelilni kishilik hoquqni tonimaydighan, dektatur qirghiz dolitining, dektatur ozbek dolitining hitaygha tutup bergenliki, kishilik hoquqni depsende qilidighan , qanhor, zalim dektatur hitay doliti huseyin jelilgha muddetsiz qamaq jazasi berip qandaq azaplawatqanlighi obyektip chinliq emesmidi! bugun Sidiq haji rozi ependining FAR ning hawa dulqunlirida – hey duna ehli Uyghurmu sendek insan! Uyghurning insanliq heqqini qoghdimamsen! Hey zalim qanhor hitay! Qanliq qelichingni Uyghurning beshida oynatma! Zawalliq kunung sanaqliq-degen sadaliri hitayni bi’aram qilghinidekla ghulam yaghma we uning goppangchilirinimu ghezeplendurmekte.

ghulam yaghmaning “musteqilliq nezeriyesi” boyiche tenchliq bilen, insan heqliri yoli bilen, demukratik qa’ide tuzum bilen musteqilliqqa erishkili bolmasmish! Musteqilliq peqet qoral kuchi bilen qolgha kelgidekmish! Maqul deyli. Undaqta qaysi qoralni atimiz? Qoralni kimdin alimiz? Qoral satidighan etkeschi hitay eskerliridinmu? Yaki rus qachaqchiliridin kalachnikop setiwelip, hitayning pasajir airpilanigha besip, oz waqtidikidek urumchige yollapmu? ghumal yaghma hazirqi hayatigha Amerika we yawrupa rehberlikidiki Demukratiye, insani adalet sayisida erishken idi. nurghun millet we doletlermu ghulam yaghmadekla shu amerika we yawrupaning yardimi bilen ozlirini dushmendin qoghdap keliwatqanlighini ghulam yaghma yahshi bilidu. Biraq nemishkidur ghulam yaghma gherp dunyasigha hitaydekla ochmenlik bilen qaraydu. Gherpning demukratik, insan heqliri qaide, tuzumlirini tehi halimisang, urush qilghanda sanga qoral, pul, kuch yardem qilidighan gherplikni tehi halimisang, tenchliq yoli bilen Millitingning azatliqqa erishishini tehi halimisang, senche bolghanda bichare dehqanlar bir qolida tashaqni, bir qolida palaqni tutup “ ya musteqilliq! Ya olum”dep hitayning aldigha yugurishi kerekmidi?

ghulam yaghma ozining neme dewatqanlighini ozi chushunup yetmeydu. U yazmisini mena jehettin emes, hejim jehettin olcheydu. Yazghanlirining hejmi kichik bolup qalsa, bashqilarning aldida ozini bilimsizdek korunup qelishidin ihtiyat qilidu. Shunga u hejim toldurush qestide yazghanlirigha tutruqsiz, bemen nersilernimu arlashturup yazidu. Uning hejim qoghlishidighan kesilige tehi yeqindiki bir yazmisini delil qilish kupaye. Sidiq haji rozi ependining tenqidige Bergen jawabida “ uning ikkila maqalisi bar, u neme qilghan?” deydu hejimge alahide orun berip ghulam yaghma .
ghulam yaghma chet’eldiki hayatida san-sanaqsiz het yazdi. Yazghanlirining melum qismini tallap, bir qanche tom “ kitap” neshir qildurdi. Biraq uning yazghanliri oz helqige deshnam, ahanet, tohmet, bohtan, haqaret, zeher, umutsizlik, ehlaqsizliq, mutihemlik tuyghuliridin bashqini hes qilduralmidi. Mesile hejimde emes, menewi qimmitide, qimmet hejimde emes uqumda. Sidiq haji rozi ependi yazghan we ghulam yaghma mes’hire yuzisidin tilgha alghan “ ikki maqala” Zhungnenhayni titretken maqala idi! iziliwatqan, kongli sunuq Uyghurlirigha jasaret, medet beghishlighan, dili jaraetlik Uyghur ziyalilirigha melhem surtken maqala idi. buni ghulam yaghma yahshi biletti. Biraq nemishkidur ghulam yaghma hezim qilalmidi.

Mana bular ghulam yaghmaning kishilik pis’hikisidiki buzuqluqlarning bugun yezilghan qismi. Keyinki yazmilirimda, ghulam yaghmaning kishilik pis’hikisidiki bashqimu tereplirini bayan qilimen.

Unregistered
09-04-09, 14:16
Gholam yagma ependim ! Ghalip Uyghurning yazghanlirining asasi bar . siz ottura asyadiki emirlikingizdin tinwalalmaysiz .ozingizni suttek korsitimen disingizmu shermende bolup kitisiz . kemsitish, haqaretlesh , toghra kelse millitingizni izwatqan hittay jallatlirini haqaretleng .