PDA

View Full Version : Ruylida kengiyiwatqan Uyghur mazarlighi



M.Azat
31-03-09, 04:26
Ruylida kengiyiwatqan Uyghur mazarlighi

M.Azat

Ruyli,Zhunggo-Birma chigrisidiki bir nahiye baziri.3000 din artuq Uyghur ahalisi yashaydu.ichkiri ölkilerde Uyghurlar eng köp toplushup olturaqlashqan sheher.Yünnen ölkisige tewe.Yünnen ölkisining bashq sherlirige tarqalghan 2000-2500 etirapida Uyghur bar.Yünnen ölkiside jem'i 5-6ming Uyghur bar. bu uyghurlarning hemmsi tijaret bilen shughullinidu.tijaretning merkizide birla nerse bar-xeroyin****yli sheherining kuchiilirida Uyghurlar köp,bu kichik Uyghur shehride Qeshqer,Hoten,Kuchar,Ghulja,Ürümchi,Turpan... shiwiliride sözlishidighan top-top Uyghurlarni Uchiritish mumkin.ashxana,dukanlardin Uyghurche muzika yangrap turidu.kochilarda,mihmanxanilarda,ashxanialarda... eng köp hamildar yaki buwaq bala kötürüwalghan Uyghur ayallirini uchuritish mumkin.ular Ruylidiki tijaretning rawanlighigha kapaletlik qilghuchi asasliq motor kuchi.jüme künliri ezan awazi yangrishi bilen meschitke jamaet sighmaydu.eng muhimi Ruylidiki Uyghur musulman mazarlighining kündin-künge kengiyiwatqanlighi.

Xeroyin tijaritibilen shughulliniwatqanlar Ruylini merkez qilghan Yünnendiki 5-6 ming neper Uyghur bilen cheklenmeydu.Guangzhu,Shanghay,Beyjing we bashqa Zhunggo sheherliride,yurtimizda Ürümchini merkez qilghan hemme sheherlerde xeroyin tijariti we bu tijaretning arqa sep xizmetliri bilen Shughulliniwatqan Uyghurning umumi sani 20 ming bilen 25 ming etirapida.kichik Uyghur balilirini we ularning ichki orghanlirini elip-setish tijaritimu xeroyin tijaritining bir qismigha aylinip ketken weziyette.bu tijaretning kirimidin jenini beqiwatqan Uyghurning sani 100 ming etirapida.bu tijaretning biwaste we wastiliq ziyankeshligige uchirap eydiz kesilige giriptar bolghan Uyghurlarning sani 200mingdin artuq (resmi tizimlikke elinghan eydiz Uyghur sani 25000 bolup,yushurun halettiki eydiz Uyghurning sani 180 ming bilen 225 ming etirapida.5-6 yildin keyin Uyghur millitining qanchilik eghir ijtimai kirizis ichide ikenligini dunya jamaetchiligi iniq tonup yetidu.hökümet mehelle-mehellide mexsus gor kolash etiridi qurushqa mejbur qalidu).

yeqinqi 10 yil ichide xeroyin tijaritige chetilip Zhunggoning her qaysi turmilirida yetiwatqan Uyghur sani 7000 bilen 10.000 etirapida.

Bu menziriler okiyandiki muz taghning körüngen qismi.xeroyin tijaritidin ibaret bu jengning aldinqi septe turuwatqanlar,halaketke uchurawatqan esker,kumandirliri Uyghurlar bolup,arqida turup qumandanliq qiliwatqanlar,az pulgha aldanghan Uyghurlarning xani-weyran bolushi bedilige ghayet zor miqtardiki bayliqlargha erishkenler we erishiwatqanlar Hanzulardur.ularning teshkilatchiliri hich qachan tutulalmaydighan,tutulmaydighan qara küchlerdur.insanni chüchitidighan noqta shuki,Uyghur nupusini jiddi azaltish programmisining köp linyelik,mikroskop bilen qarimisa körgili bolmaydighan, közge körünmeydighan usul we wastilarning ishlitilishidur.

Ruyli da 6 ay saqchiliq wezipisi bilen turghan bir Uyghur yash yigit "chelishchi" texellusi bilen"xantengri"tor betide shundaq yazidu; "Ruylida bir giram xeroyin 60 yuan,Kunmingda 200 yuan,Guangzhuda 400 yuan...5000 Uyghurimiz jenini alqinigha elip, tagh-dawanlardin halqip xeroyin etkeschiligi bilen shughullanmaqta.hetta özi qilish bilen toxtap qalmay aka-uka,acha-singillirini,hetta,ata-ana,perzent,xotunlirini tartip kirmekte..****ylida qimarni,pahishewazliqni,zeher chikishni cheklimeydu.chong quruqluqning eng chong qimarxanisi mushu sheherde.memliketning her qaysi yerliridin kelgen setengler we Birmaliq bala pahisheler hemme yerde bar.mana mushu sheherde hazir 3000 etirapida Uyghur bar.xuddi Ürümchi kochilirida ketiwatqandek etirapingizdin Uyghurlar ötüp turidu.doqmush-doqmushtiki Uyghur ashxaniliridin tarqiliwatqan mizilik tamaq hidi,heshemetlik resturanlardiki olturush-toylar özingizni shinjiangda turuwatqandek his qilduridu...."

İchki Ölkilerning her qandaq bir sheheride öy kiralanmighan,mihmanxanilarda yataq berilmigen Uyghurlar nime üchün Ruylida erkin qoyuwetilidu?Ruyli nimishke Uyghur shehirige aylandi?Ruylida xeroyinchigha shiblit tikken Uyghur muzdozgha 10.000 yuan,xeroyinchigha shim-kestiyom tikken Uyghur seypunggha 10-15 ming yuan ish heqqi berilidu,chamidanchi qol hünerwanlirimu bar.(ayaq we kiyim,chamidan ichige xeroyin yushurudu).hamildar we quchighida buwaq bolghan ayallar " mal yötkesh" üchün bir künlük,bir qanche künlük kiralanmaqata.ulargha wede qilinghan bir künlük pul ,u,ayallar yurtimizda bir yil hetta ikki yilda ishlep tepalmaydighan derijide köp miqtarda.Meschit,ashxana,mihmanxana,mazar…her yer xeroyin sodisi qilinidighan bazargha aylanghan.Uyghurlarninmg xeroyin sodisi qilidighan eng bixeter baziri meschittur. Chonglighi chilandek ichige zeher qachilanghan suliyaw qapchuqlar,hamildar,yaki buwaq imitiwatqan ayallargha 100 taldin köp yutturulghandin keyin,imam,yaki qari-quranlar,ularning yolda tutulup qalmaslighi üchün quran oquydu,dua qilidu we yolda tutulup qalmasliq üchün oquydighan ayetlerni qoligha tutquzidu.ish heqqini alidu.14 yashtin kichik balilarghimu 50 taldin az bolmasliq sherti bilen yutturilidu****yli diki barliq kesipler xeroyin tijariti üchün xizmet qilidu****yligha yengi barghanlar deslepte pul tapidu,hetta yurtta qalghan ailisige xeli köp miqtarda pul ewetidu.hetta özliri kelip birdin bay bolushning seltenitini yurt-mehellide namayen qilip,katta nezirilerni qilip,mehelle meschitige we yoqsul aililerge öshire-zakat tarqitip berip,jamaetning duasini elip qaytip ketip ölügi Ruyli Uyghur mazarlighida qalghanlarmu bar.

Ruyli Uyghur mazarlighigha her hepte digüdek bir-ikki Uyghur depne qilinidu.teqdiri bir-biridin periqsiz Ruyli Uyghurliri,pul mesiliside bir-birige shepqetsiz muamile qilsimu,ölgenlerning namizini chüshürüshte mulayim,köngli yumshaq,küyümchan bolup qalidu.jinazini mehellidin elip mangghanda aq yaghiqliq ayalar hönggirep yighlap qelishsa,belige (beziliri beshigha)aq baghliwalghan erler jinazini kötürüp,ün-tiwishsiz mazalriqqa kelidu.miyit kömülüwatqanda bolsa köz yeshi tökmigen kishi qalmaydu.ular belkim,ölghüchige yighlawatidighandu,beklim öz teqdirige echinip yighlawatidighandu.lekin ular,shepqetsizlik ichide sheptet,shepet ichide shepqetsizlik yushurunghan köngül tuyghulirini neziriyewi sewiyege kötürüp tehlil qilalalighuchilik kishiler emes.

Ölgüchiler bolsa,mal yötkesh jeryanida yutuwalghan suliyaw yerilip ketip zeherlinip ölgenler,yaki turmida ölüp qelip jesidi berilgenler,yaki ölüm jazasi berilip etip öltürülgenler.

Ölgenlerning ornigha wetendin yengi-yengi Uyghur kelip turghachqa Ruylida Uyghur nupusi köpüyip barmaqta.

Ruylida tutuluwatqan,etiliwatqan,mal-mülükliri musadire qiliniwatqan Uyghurlar bek köp.amma,oxshash tijaretni qilip hech tutulmaydighan,ölmeydighan,mal-mülki musadire qilinmaydighan “bexitlik”Uyghurlarmu bar.bu yer beziler zeher ichidighan,beziler zeher ichkenlerning qenini ichidighan sirliq bir sheherchaq.

Ruylida,hamildar,buwaq emitidighan ayallar ,qizlar ,balilar,erler arisida eydiz kelsige giriptar bolghan,ölüdighan künliri yeqinlishiwatqan kishilermu bar.ular biraz bolsimu yashash üchün xeroyingha muhtaj.bu yerde xeroyin icheleydu.ölüwatqan bu insanlar ölümni közge elip "mal yötkesh" ishlirida yaxshi pul tepip qalghanliri ailisige pul ewetidu.tutulup qalghanliri etilidu,yaki sesiq kamirlarda ölümni kütüp yetishqa mejbur bolidu.bu yerdiki Uyghurlar,pul mesiliside bir-birige shepqetsiz bolsimu eydizlerni yeklimeydu,xarlimaydu.ular bu meqset bilen bu yerge kelip,Ruyli Uyghur mazarlighigha ketidighan künlirini kütüwatqan Uyghurlar.

Nime üchün hamildar,buwaq imitiwatqan ayalar bu yerde alahide qimmetke ige? Zhunggoning qanunida 50 giramdin artuq xeroyin bilen tutulup qalghanlargha ölüm jazasi berilidu.bu jinayet bilen tutulghan hamildar we 6 ayliqtin kichik buwaq emitiwatqan anilar,14 yashtin kichik balilar ölümdin kechürüm qilinidu.jirmane elip kepillikkimu birilidu.kipillik qilghuchisi bolmisa chochqa engilidinmu meynet kamirlarda yatidu.shuı yerde toghudu.yaki tughutta ölidu****yli shehride hamildar we quchighida balisi bolghan Uyghur ayallirining köpligining sewibi bu.anilar tutulsun,tutulmisun,zeher ashqazinigha kirgen iken,zeherning temi qangha tarqaydu.tugulghusi,yaki imiwatqan bowaq zeherlinidu.anilar bilmestin ewladining qatiligha aylanmaqta****ylida 60-70 yashliq buway-mumaylarmu bar.ular besh waxit manza qilidu.ötük-mesilirining chemliri arisida,kiyimlirining esterliride zeher saqlanghanlighidin bezilirining xewiri yoq.

Bu zeher tijariti kimge ait?bu tijaret bilen shughullanghuchilar eng chongliri Shiang gang,Awminlarda olturudu.chong quruqluq ichide shekillengen,teshkillik,yürüshleshken,tor shekilde organik ishlewatqan bir mixaynizimi bar.ular tutulmaydu,tutulalmaydu.eslide bunchiwala Uyghurgha hech ihtiyaji yoq.undaqta bu Uyghurlarni nime üchün Ruyli gha yeghiwaldi?urushta nishan eziqturush deydighan bir taktika bar.tamojna,etkeschilik bilen küresh qilghuchi saqchilarning diqqitini dawamliq Uyghurlarning üstige merkezleshturup turush üchün.Birma bilen Zhunggo otturisidiki yilliq zeher tijaritining hejimi,Uyghur aptonom rayonning yilliq kirimidin qanche hesse köp.zeher tijariti bilen shughullanghuchi qara guruh her qetim zor hejimdiki malni yötkeydighan peyitte,Uyghurlardin 4-5 neperni,hetta 10 neperni oxshash bolmighan noqtilarda,amma birla qetimda tamojnichilar yaki saqchilargha yem qilip tashlaydu****ylidiki Uyghurlarning köp qismi Biramliq yol bashlighuchilarning yardimida her küni Bir magha berip-kilip turuwatidu.Zhunggo saqchiliri Uyghurlar bilen meshxul boliwatqan waqitta milyart dolar qimmitidiki zeher bir sheherdin bashqa bir sheherge saq-salamet yötkep ketilgen bolidu.Uyghurlarning bezide tutulup qalmay pul tepishi oqughan “ayet”ning küchi emes.Lawbenlerning Uyghurlarni Ruyli shehride dawamliq yashishi üchün yaratqan “sharait”i.

Ruyli Uyghur mazarlighi tiz süret bilen kengeymekte.öliwatqanlarning arisida qorsaqtiki buwaqtin 25 yashqiche bolghan bala we yashlar mutlaq köp sanni igelleydu****ylidiki 3000 din artuq Uyghurning hemmisi ölüm tizimligige elinghan insanlar.

İchki ölkilerde xeroyindin bashqa jinayet bilen shughullanduruliwatqan nariside Uyghur balilarning sani 35-40 ming etirapida.Zhunggoning her qaysi yerliride xeroyin tijariti we bashqa ijtimai jinayetni özlirige kesip qilghan hayati xewip astidiki Uyghurning sani 60mingdin artuq.

Bu Uyghurlar qandaq jinayetchige aylinip qaldi?nime üchün?

Dunyadiki mutlaq köp jinayetning mebesi-ishsizliq,yoqsulluqtur.Uyghurlarni yurtidin ayrilip,xeterlik,qanunsiz tijaretlerge,jinayetlerge mejburlighan amilmu ishsizliq,yoqsulluq.

Uyghur aptonom rayonigha her yili bir milyondin artuq ish küchi ichkiri ölkilerden kelip ishqa urunlashmaqta.2008.yili kelgen seyyare ishchining sani 1 milyon 200 ming bolghanlighini hökümet metbuatliri ashkarilidi. 3.ayning beshida Ürümchi sheherning partikom sekirtari ichi ölkilerdin ish izdep kelgen ishsizlarni 24 saet ichide ishqa orunlashturidighanlighini jakalidi.amma,Uyghurlargha 24 ay,24 yil ish kütsimu öz wetinide ish yoq.zawot-pafirikilarning derwaziliri Uyghurlargha taqaq,biraq turminimg derwaziliri ochuq.ickiri ölkkelerde tirik Uyghurgha öy yok,ölgen Uyghurgha gor bar.toghra ishqa yol yoq.jinayetke yol bar.bu ishlarni teshkillik,pilanliq orunlashturuwatqanlar kim?eger ixtiyar aptonom rayonluq partikom we Bingtuan qumandanliq shitabigha qalsa Uyghurlarning neslining tamamen tügitiwetilish pilani 21.esir ichide tamamlinishi mumkin.biz Uyghurlar mewjut mesilini teximu yuqiri awaz bilen keng Hanzu xelqi we dunya milletlirige yuqiri awaz bilen xitap qilishimiz lazim.eger Beyjing mesililerni jiddi halda öz kontiroligha almaydighan bolsa,Uyghurlargha jehennem boliwatqan bu yurt,Hanzulargha jennet bolishi natayin.

Onlighan Uyghurche tor betliride,Uyghur shair-yazghuchilar,tarixchilar,obzorchilar millitimiz ichidiki mewjut mesililerni,hataliqlarni,jinayetlerni yezip,hetta chawisini chitqa yeyip wayigha yetmekte,milletke nesihet qilip charchimaqta.amma,tima,Uyghurlar bu ehwalgha qandaq chüshüp qaldi? Uyghurlarni padidek heydep ölüm gharigha sürüp ketiwatqanlar kim?digen siziqqa kelgende,barliq bulbullar sayrashtin,barliq qelemler yezishtin totaydu.wijdan bumu?milletning aldidiki mesuliyet bumu? Millitimiz tarixidiki eng engir,eng pajiyelik künlerni yashawatqan bügünki künde,Uyghur ziyaliliri öz millitini qoghdaydighan qalqan bolushqa tegishlik iken,Uyghur xelqini qoghdunush qalqani qilmaqta.

Ey,Uyghur millitining hörmitige sazawer,Uyghur millitining ümidi bolghan ziyalilar!sizning nariside balingiz köz aldingizda,amma,sizning qerindishingizning nariside balisi ichki ölkilerde jinayetchi,yaki jinayetchining qurbani,sizning qizingiz,yaki singlingiz köz aldingizda,amma,sizning qerindishingizning qizi yaki singlisi Ruyli da,Birmada,Kunmingda yashash üchün küreshte ya zeher yutup pul tapmaqta,yaki qorsighidiki buwaq bilen bille ölmeket.bu millet ezalirining köp sanlighi xilmu-xil yollarda qirilip tügigende,sizning qimmetlik “milletni oyghitidighyan”eserliriningizni kim oquydu?sizning baliliringiz yaki newriliringiz sizning namingizni kimler bilen yashnitalaydu?

Men Uyghur Ziyalilirigha tekrar-tekrar deymenki,

Qorqup yashashning azawi ölümdin yaman.


2009.03.30

Unregistered
31-03-09, 05:56
Nahayti kimmiti yukiri makale iken,yazghuqining mihnet kilip yazghnigha we helkimizni kimmetlik uqurlar bilen teminliginige rehmet ! Kulingizgha dertmermisun !

Unregistered
31-03-09, 06:23
Bu maqalini yazghan qerindishimizgha köp rehmet.....
heqiqeten tepsili yaxshi yeziliptu..

Unregistered
31-03-09, 14:04
bu maqale herbir Uyghur tepsili oquxqa tigixlik maqale iken, aptorning xunche ejir qilip biz Uyghurlarning uzundin buyan bilsekmu koz yumup,bilmeske silivalghan bu pajelik teqdirlirini xunche inchikilik bilen yezip chiqiptu, eng muhimi biz Uyghur ziyalirini jengge chaqriptu. bu nuqtida herbir Uyghurning bax tartqusis mes'uliyitibar dep qaraymen, bizning qolimizdin nime kilidu digen su'alni qoyiximiz kirek.
aptorning qoligha dert bermisun, qelimi henjerdek otkur boluxqa nisip qilsun.

Unregistered
31-03-09, 18:41
bu bek qimetlik maqale boptu.

Teshkilatlirmiz rehberlik ornini ching tutup qalimen, dunyagha aldiramay uyghurni tonushturimen degen ishlar bilen aldirash bundaq qimetlik maqalini oquydighangha hich waqti yoq, ular uyghurni tonushturup boldum degende Uyghur degen millet yer sharidin yoqulup bolidu.

Unregistered
31-03-09, 22:21
bu bek qimetlik maqale boptu.

Teshkilatlirmiz rehberlik ornini ching tutup qalimen, dunyagha aldiramay uyghurni tonushturimen degen ishlar bilen aldirash bundaq qimetlik maqalini oquydighangha hich waqti yoq, ular uyghurni tonushturup boldum degende Uyghur degen millet yer sharidin yoqulup bolidu.

San uyghurni tonushtursangmu boludihu? nimishka shundak kilmaysan? yaki sining ahzingha birarsi birnarsa tikip koydimu? ha disa bshkilarni tillap yuridikansan.

Tetqiqatchi
20-07-09, 17:38
M. Azat ependim,

"Uyghur aptonom rayonigha her yili bir milyondin artuq ish küchi ichkiri ölkilerden kelip ishqa urunlashmaqta.2008.yili kelgen seyyare ishchining sani 1 milyon 200 ming bolghanlighini hökümet metbuatliri ashkarilidi. 3.ayning beshida Ürümchi sheherning partikom sekirtari ichi ölkilerdin ish izdep kelgen ishsizlarni 24 saet ichide ishqa orunlashturidighanlighini jakalidi.amma,Uyghurlargha 24 ay,24 yil ish kütsimu öz wetinide ish yoq."


Manga mushu uchurning esli xitayche lazim idi... bu yerge chaplap qoysingiz... rehmet.

Unregistered
20-07-09, 18:25
M.Azat ependim men sizdin bek Xursen, Alla sizge küch quwet ata qilsun. sizni teribleshke tilim ajizliq qilidu. hemme ziyali sizdek bolghan bolsa qanche yaxshi bolatti he!

Unregistered
20-07-09, 20:08
M.Azat ependim men sizdin bek Xursen, Alla sizge küch quwet ata qilsun. sizni teribleshke tilim ajizliq qilidu. hemme ziyali sizdek bolghan bolsa qanche yaxshi bolatti he!

Singlim heqiqi tebrikleydighan ademler wetende jan berip,qan berip,dadiliq,aniliq mehrini, yashliq baharini berip,dushmen aldigha ozini yolwastek etip,tanka bronowiklargha tayanghan <<< qeghezdek ajiz >> xitaylarning qong qoshunlirining yureklirini, ozining pak, wijdanliq,heqqani,dunyanini zil-zilige salidighan awazliri bilen titritip, chekinduruwatidu!!!
Qolida qirghuchi qorallarni koturgen dushmen topini, bir tal kichikkine pichaq bilen bolsimu qorqitip qoghlap,ozining muqeddes jenini,sizge,manga M.azat ependimge we dunyaning herqaysi jayliridiki barliq uyghurlargha hem ularning azatlighi,musteqillighigha teghdim qiliwatidu!!! ene shulargha rexmet eyting! enedin xursining!!! ene shularning shihit bolghanlirigha ALLAHtin jennetning eng yaxshi orunliridin jay berishini tileng,hayat qalghanlirigha xitayning zindanliridin baldurraq qutulup,kuch-quwwetke erishishini tileng!!! ene shularning zindandin qutulghanlighini,zindan'ghakirip qalmighanlighini,xitay basqunchiri aldidiki ghelibisini tebrikleshke tilingiz ajizliq qilsimu mulayimlighingiz,nazakitingiz bilen tebrikleng!!! ene shu chaghda ALLAH sizge eng yaxshi,eng ulugh,uyghur,oghlanini ata qilidu!!!