PDA

View Full Version : Dunyadiki teretoriyelik aptonomiyeler-2



M.Azat
17-03-09, 11:53
Dunyadiki teretoriyelik aptonomiyeler-2

iraq kürdistan aptonom rayoni

irak Kürdistan aptonom rayoni, İraqning shimalidi bir Kürt rayoni bolup,shimalda İran,gheripte Türkiye,gherbi jenupta Süriye we sheriqte özi tewe bolghan İraq bilen chigirdash.

2002.yili 11.ayning 8.küni Kürdistan paelamenti teripidin qobul qilinghan 78 maddiliq asasi qanun bilen idare qilinidu.asasi qanunning 1.maddisida,

"Kürdistan,İraq Fediral cumhuryetining bir rayonidur.siyasi tüzümi,cumhuriyetchi we parlament tüzümidur."dep yezilghan.

Kürdistanning nupusi 5 milyon (İrakning nupusi 30 milyon)(bu Kürdistan hökümitining sanliq melumati bolup,musteqil menbeler nupusning 3milyon 500 ming ikenligini tekitleydu)

Yer maydani,80.000 kuwadatkilomitir.

Mekizi- Erbil shehri

Bayrighi ,qizil,aq,yeshil üch Rengdin teshli tapqan.uning üstige 21 yaprighi bolghan aptappereske oxshaydighan qoyash resimi chüshürülgen.bu bayraq 1946.yili İranning shimalidiki Kürt rayonida Ruslarning himayiside qurulghan "Mahabat kürt aptonom jumhuriyeti"ning barighi idi. Kürdistan parlamenti,u bayraqni iraq Kürdistani bayrighi qilishni qararlashturdi.

Burun,Kürdistan deyish we Kürdistan bayrighini meydanlargha elip chiqish iraq qanunida "jinayet"hisaplinatti.bu "jinayet"bilen eyiplinip turmilargha kirgen,ölüm jazasigha höküm qilinghanlar az emes.hazir barliq wewiskilarning bash jümlisi "Kürdistan"dep bashlinidu.hemme binalarni Kürdistan bayrighi zinnetlimekte.

Kürdistan aptonom Rayonining reisi,Mustafa Barzanining oghli Meset Barzanidur.



Saddam Hüseyin bilen Mustafa Barzani arisida 1970.yili.3.ayning 11.küni kürtlerge apyonomiye hoquqi birish kelishimi tüzülgen idi. bu kelishimde,Kürtlerge ayrilghan zimin 37.000 kuwadirat kilomitir idi. Kürt xelq qurulteyini saylap chiqish.yerlik hökümitini qurush,Erbil shehrini rayonning merkizi qilish .Baghdattiki merkizi hökümette 5 ministir we muawin dölet reisi Kürtlerdin bolush... qatarliq maddilar bar idi.

iran-iraq urushi bashlanmastinla,Saddam Hüseyin,Baghdattiki Kürt ministirlarni wezipisidin elip tashlidi.Kürtlerge bergen aptonomiye hoquqini ismi bar,jismi yoq qilip qoydi.Kürt rayonlirigha erep walilarni ewetti.hemme yerge Baas partiyesining partiye yachikilirini qurdi.Kürt rayonining barliq hoquqi Erep milletchi baas partiyesining kontiroligha ötti.musulman Ereplerning milli zulimigha uchirighan muslman Kürtler 1974.yili Mustafa Barzani bashcilighida tekrar Baghdat hakimiyitige qarshi topilang köterdi. İran bilen İraq otturisiki urushta Kürtler İrandin eskiri yardem elip,İraqqa qarshi yuırtlirini qoghdidi.urushtin keyin Saddam Hüseyin,Amerikidin alghan biologiyelik bombilarni Kürtlerning üstige yaghdurdi.İraq kürdistanining dalalirida insan jesetliri saydiki tashlardek igisiz qaldi.60 mingdin artuq kürt ahalisi türkiye ge qechip kiriweilip hayat qaldi.1991.yili,Amerika birinji qetim İraqqa hujum qilghanda,tunji bolup Kürtlerni himayisige aldi.Türkiye,Süriye we İrangha qechip ketken Kürt ahalisi tekrar yurtlirigha qaytti.Kürtler 20 yilgha yeqin waxit ichide Amerikining ixtisadi we eskiri yardimi bilen alemshumul tereqqiyatlargha erishti.eng muhimi yengi shekillengen İraq dölitining qanuni himayiside,aptonomiye qanuni,milli armiyesi,milli saqchi teshkilati,milli bayrighi,dölet shiri,dölet girbi,dölet bankisi,tamojnisi,uniwirsiteliri bolghan ismi -jismigha layiq aptonomiyege erishti.oqughuchilarni Kürt aptonomiyesidin melumatqa ige qilish üchün,Kürdistan asasi qununidin bir nechche madda misal berishni muwapiq kördüm;

Madda 3.Hakimiyetning we qanunning menbesi-xelqtur.

Madda 7.Kürdistan rayonining xelqni qoghdash (eskiri kuchni körsitidu)kuchi mewjut bolidu.

Madda 8.Kürdistan Rayonining resmi tlili-Kürt tilidur.

Madda 18.Siyasi iltija qilghuchiler öz dölitige qayturulmaydu.

74.Kürt xelqining yaki Kürdistan puxralirining qanuni milli hoquqlirigha ziyanlik yeki cheklime qoyghuchi,yaki bu asasi qanungha zit bolghan herqandaq qanun,qararname inawetsiz hisaplinidu.

Hemmidin muhimi Kürdistan rayonida tepiliwatqan yengi nefit meydanliri we nefit qezish üchün dunyaning her teripidin kelgen shirketlerning bu rayongha yamghurdek dollar yaghdurishi,tarixi boyiche yoqsulluq we nadanliqning asaritida izilgen Kürt xelqini birdinla jennetning bayashatlighigha erishtürdi.

Nefit dengizining üstide olturup,yoqsulluq we nadanliqning yüki astida iziliwatqan Uyghur qerindashlirimni melumatqan ige qilish üchün,Kürdistangha meblex salghan bir qanche meshhur nefit shirketlirining tizimligini qoshup qoydum;

2003.yilidin keyin İraq Kürdistanigha meblex salgha bir qisim dunyawi shirketler;

1.Petoil -Türkiye.2.Genel enerji -Türkiye.3.Addax-Kanada.4.DNO-Norwigiye.5.Prime Natural Res-Amerika.6.Western Oil Sands-Kanada.7.Hillwood Energy-Amerika.

8.Hunt Oil-Amerika.9.Reiance-Hindistan.10.Heritage-Engiliye.11.Crescent Pet-Erep birleshme xelpiligi.12.Dana Gas-Erep birleshme xelpiligi.13.Sterling Energy-Amerika.14.Gulf Keystone-Engiliye.15.KEPCO-Kürdistan.16.Ferenco-Firansiye.17.MOL-Wingiriye.18.Norbes TNK-Russiye.19.OMV-Awusturye,20.KNOC Bazain-Jenubi Koriye.21.Aspect Energy-Amerika.

Buningdin bashqa yene nurghun shirketlerning meblexliri bar. mesilen,Zhunggoning 2008.yili İraq Kürdistanigha nefit qezish üchün salghan meblighi 2 milyart dollar.bu kelishim imzalinishtin burun Zhunggo hökümiti,Kürdistan Yurt süyghüchiler partisi bashilghi we İraq dölet bashlighi (Kürt)Jalal Talibani ni Beyjinggha ziyaretke teklip qilghan idi.



2005.yili 1.ayning 30.küni elip berilghan xelq saylimida 111 neper parlament ezasi saylap chiqildi.saylam netijisi mundaq;

Kürdistan yurt söygüchiler ittipaqi 104.

Kürdistan islam jemiyiti 6

Kürdistan emgelchi partiyisi 1

jem i 111

Sulaymaniye we Erbil sheherliride yengi ayrupartlar yasaldi.hazir dunyaning her qaysi noqtilirigha heptide biwaste 80 din artuq uchush mewjut.

Yeqinqi bir nechche yil ichide xelqara ölchemlerge muwapiq 6 uniwersitit quruldi.ularning isimliri tüwendikiche;

1.Salahittin uniwersititi

2.Sulaymaniye uniwersititi

3.Dohuk uniwesititi

4.Koya uniwersititi

5.Kürdistan uniwesititi

6.İrak-Amerikan uniwersititi

İraq Kürdistanigha yengi barghanlar bu yerdiki tereqqiyatlargha heyran-hes qalidu.her bir sheherde yengi bir Dubey yükselmekte.10-15 yil aldidiki,qara shalwarliq,kir katakche yaghliqni beshigha chigiwalghan,sheherdin-sheherge ishek harwisi bilen seper qilghuchi bichare Kürtlerni uchuritish mumkin emes.zamaniwi yollarda,ali mashinilar tulup aqidu.her kimning yüzide erkinlik bexish etken ghurur tebessumi parlaydu.

Bixeterlik jehette,İraqning eng bixeter rayoni Kürdistandur.

Bal bolghan yerde chiwin köp bolghinigha oxshash,nefit we dollar mol bolghan Kürdistanda aq tenlik,seriq tenlik,qara tenlik...chetellik kapitalisit,sodigerler sheher hayatigha alahide reng we janliqliq beghishlighan.

Kürtler,Milli erkinlikliri üchün 150 yildin biri toxtawsiz küresh qilip keldi.bu yolda bügünki mewjut nupusidinmu köprek qurban berdi.ular musteqilliqqa erishelmidi.amma erkinlikke erishti.ularning öz-özini idare qilidighan heqiqi aptonomiyesi bar.

2009.03.15 M.Azat

Menbeler;

http://ga3.org/campaign/Iraqi_refugees?gclid=CIWamOKopZkCFVSK3godyjmupQ

http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010800&rnr=145&anr=18621

http://www.institutkurde.org/products/details/691/

http://www.ukh.ac/

http://www.tumgazeteler.com/haberleri/kurdistan-ozerk-bolgesi/

http://www.bibilgi.com/Irak-K%C3%BCrdistan-%C3%96zerk-B%C3%B6lgesi

Unregistered
17-03-09, 16:31
Kürtler, Milli erkinlikliri üchün 150 yildin biri toxtawsiz küresh qilip keldi. bu yolda bügünki mewjut nupusidinmu köprek qurban berdi. ular musteqilliqqa erishelmidi, amma erkinlikke erishti. ularning öz-özini idare qilidighan heqiqi aptonomiyesi bar.

Unregistered
19-03-09, 07:12
Men bu maqalege mulaheze yezishqa ajiz qaldim.oqughuchularning eynen diqqet bilen oqushini tewsiye qilimen.

meningche bolghanda bu maqalege biz bilen zalim hitay hakimiyetini we yurtimizdiki insapsiz pes hitay millitini yarashturushni ozlirige wezipe bilgen Erkin Siddiq we Shohret Mutelliptin ibaret ikki weten haini wijdansizlar jawap yazsun.


I.M : MEKKE

Unregistered
19-03-09, 07:32
milli teretoriyelik aptomomiyeler uchunchi dunya hisaplinidu.mediniyet inqilawi qozghashning hajeti yoq.

Unregistered
28-12-09, 16:27
menmu oqup baqtim.