PDA

View Full Version : Barack Obama,Zhung Nan Hay we Xitay millitining wijdani



M.Azat
21-01-09, 06:07
Barack Obama,Zhung Nanhay we Xitay millitining wijdani

Bügün 2009.yili.1.ayning 20.küni,Amerikaning 44.inji dolet reisi Barack Hüseyin Obama Amerikaning dolet reislik wezipisini tapshurup aldi.u,1961.yili 8.ayning 4.küni. Amerikaning Hawayi arilida tughuldi.Dasisi Kenyelik qara Muslman idi.Obama, Amerika kongireside wezipe tapshurup elish qesimi qilghandin keyin,tarixta qara qul baziri bolghan Lincoln meydanini kisip otüp,1795.yili qullar emgigi bilen selinghan Aqsaraygha kilip yerleshti we Amerika dolitining eng ali hoquqini tizginige aldi.296 milyonluq(2005.yidiki sanliq melumat)nupusqa ige Amerikidiki qara tenliklerning nispiti 13% ni igelleydu.Amma, Obama Amerika ahalisining 78% awazi bilen dolet reisligige saylandi.Abraham Lincoln 1863.yili 1.ayning.1 küni Amerikida qulluq tüzümini bikar qilghan bolsimu (Lincoln, Radikal aq tenlikler teripidin bir yildin keyin süyqetke uchirighan idi) Amerikida irqi ayrimchiliq,milli kemsitish xahishi 100 yil dawam qildi.qulluq tüzümni saqlap qelish bilen emeldin qaldurush mesiliside ikki terepke bülüngen on mimglighan aq tenlikler oz-ara yüz bergen quralliq toqunushlarda olup ketti. Hetta, Virjinya shitatida qara tenlikler bilen toy qilish men’i qilinghan qanun 1968.yiligha qeder dawam qildi.
Bu heptilik “Newsweek” jornilidiki Jon Meacham ning maqalisida bu tarixi menzirini ixcham bir abzas bilen mundaq teripleydu; “Qesem qilish murasimida,barliq kozler hayacan ichide birla kishige tikildi,barliq qulaqlar uning awazini ting shashqa merkezleshti.siyasi koz qarishiningizning qandaq bolishidin qet’i nezer,44.inji perzdent;1619.yilida Virginia’ning Jamestown
Shehiride tunji qetim qara qullarni elip kilishke bashlighandin buyanqi uzun we azapliq tarixi jeryandin qutulghanlighigha wekillik qilidu”
21.esirde Amerika xelqi ,insaniyet tarixida yengi we parlaq bir sehipe achti.Amerikida milli kemsitish,kemsitilish tarixning arxipliridila qalghanlighi ispatlandi.men tiliwizorda Barack Obamaning wezipe tapshuruwelish murasimini nex meydandin korup turdum.2 milyon adem qatnashqan bu tentenilik murasimda,Barack Hüseyin Obama ning meydandiki xelqqe xitap qilip; “men,60 yil burunqi bir mehelle ashxanisida tamaq yiyishi men’i qilinghan bir kishining Oghlimen…u dewir axirlashti…”digen sozlirini anglawetip, xiyalim,bügün,zamaniwi qulluq tüzimi shekillengen eziz we janijan wetinim Sherqi Türkistangha ketti.buningdin 300-400 yil burun Amerikadiki qul sodigerliri Afirqidin,hetta Xitayning dengiz sahili rayonliridin her küni minglighan insanni baghlap,zenjir-kishenlep, yelkenlik kimiler bilen Amerika qit’esige apirip setiwatqan dewirlerde,Uyghurlar,Mong’ghullar,Tibetlikler,Ma njurlar erkin-azat bolupla qalmay,bashqa milletler üstidimu hakimiyet yürgüzüwatqan milletler idi.bulupmu,İslam dinida qulluq tüzimi Peyghember eleyhislam teripidin burunla emeldin qaldurulghanlighi üchün Uyghur jemiyitide qulluqmu,quldarliqmu yoq idi. Bugün xitay doliti ichide manjur digen bir millet yoq,Mong’ghullarmu tügep kitiwatidu.60 yil jeryanida Uyghurlarning wetinide,Uyghursiz,nupusi milyondin eship ketken 10 lighan sheherler quruldi.Uyghur wetinide Uyghursiz minglighan zawut-fapirikilar bar.Xitay tilida,zi zhi cüy (oz-ozini bashquridighan rayon)dep atalghan bu yerde Aptonom rayonluq partikumdin bashlap nahiyelik,hetta yeziliq partikumghichilik birinji derijilik hoquq,Uyghurlargha qet,i türde birilmidi. Urumchi we bashqa sheherlerde asmangha taqashqan isil binalarda rahet-paraghet ichide ishlewatqanlar,olturuwatqanlar Xitaylar,bu binalargha uzaqtin qarap “xudayim biz sining aldingda nime guna qilghan bolghuyttuq”dep hesret chikiwatqanlar Uyghurlar. sherherlirimizning asmanlirida uchuwatqan ayrupiandikiler Xitaylar, telmürüp qarap doppisi yerge chüshüp kitiwatqanlar Uyghurlar,kochilirimizdiki isil mashinilar Xitaylargha,mashinilarning chang-tuzangliri Uyghurlargha ait….Xitay doliti teripidin Uyghurlargha zamaniwi qulluq tüzimi numussuzlarche yürgüzülüp kelmekte.Bey Jingning Zhung Nenhay digen saraylirida olturup dolet bashquriwatqan mughember kominist emeldarlari ,Amerikida bir qara qulning ewladining bugünki künde Amerika dolet reisligige saylanghanlighini kürüp turupmu ,Sherqi Türkistandiki zamaniwi“qul we quldarliq tüzimi”din,dunya jamaetchiligi aldida yüzi qizarghini yoq.shugha,bizning Zhung Nan Hay ge deydighan bashqa sozimiz yoq.amma,uzun Tarixi mediniyetke ige Xitay xelqining wijdanigha
Xitap qilish bizning insani wezipimiz;Urumchide,jenuptin kelgen bir neper Uyghur aptobusqa chiqsa,aptobusta bir nechhe neper xitay yirginip,qol yaghlighi bilen burnini tutsa,bir neper Uyghur satirachxanigha kirse Xitay satirach“ozemge eydiz kisilini yuqtirishni xalimaymen”dep,Uyghurning chach-saqilini elishni ret qilsa,bir yaki bir nechhhe neper Uyghur soda-sariyigha kirse,amanliqni qoghdughuchi Xitay“dajia juyi!”(kopchilik diqqet-oghri kirdi menasida)dep waqirisa,bu xil illet bir yuqumluq kiselge oxshash ichkirdiki xitay olkilirigimü tarqalsa,16-18.esirlerde Amerikida qara qullargha qilinghan haqaret we kemsitish muamilisi 21.esirde Sherqi Türkistanda bu wetenning igisi bolghan Uyghurlargha qiliniwatsa,dunya mediniyitidin xewerdar,wijdanliq,mediniyetlik Xitay ziyalilar sinipining wijdani rahet bulalishi mumkinmu?
Men otken hepte,Bey Jingda,ikki neper Uyghur ayalning eydiz kisili bilen olüp ketkenligidin xewer taptim.bir qanche kün aldida “buxun”tor betide,Shen Dung olkisining Ching Dao shehride Xitay saqchiliri teripidin urup-soqulup,qolliri arqisigha baghlanghan halda eghir ten jazasigha uchirighan Uyghur yashlirining resimini kordum.10 milyon Hen ahalisi ming wetinimge sighidu-yu,100-200 Uyghur nimishke Xitay wetinige sighmaydu?men,wetinimdin uzaqta yashawatqan azat bir Uyghur.Xitayning ichkiri olkilirige ,shekli ozgergen zamaniwi qullar bazirida setiliwatqan qiz-ayallar,oghul balilar mining qerindashlirim.mejbur qalsam qolumgha qural alimen. Ularning erkinligi üchün,seghinish tuyghusidin kiche-kündüz yürigimni kawaptek koydürüwatqan janijan wetinimning azatlighi üchün shehit bulush irademdin waz kechkinim yoq.Amma,manga bir az bolsimu teselli biriwatqini,sani intayin az bulsimu,Bey Jing sherherlik hükümet,saqchi idarisigha xet yezip “Uyghurlargha qilinghan nahaq muamilining tuxtutulishi”ni telep qilghan kishilik hoquq qoghduchilirining we “buxun”tor betige oxshash wijdan igilirining,xitay hakimiyitining Uyghurlargha qilghan zulimini xitay xelqige anglitish gheyretliri.
Uyghurlarning taqet qilalalaydighan kop waxti qalmidi.
Sherqi Türkistanda “aptonom qulluq rayoni”diki, ptonom qulluq tüzimi,21.esirdiki Xitay millitining yüzidiki yirginishlik bir qara dagh bolup turmaqta.
500 yilliq tarixi bolghan Amerika,Dunyada demokiratiye, erkinlik,bayashatliq we kuch-quwwetning olgisi bolmaqta.Amma,5000 yilliq tarixi bolghan xitay xelqi 21.esirdimu demokiratiye-erkinlik tüzimi bilen tunushalmidi.Xitay xelqining beshigha kelgen eng eghir tarixi pajiyening menbesi Zhung Nan Hay diki kominist hakimiyet.
Mutlaq kuch-mutlaq chiriklishish dimektur.Xitay koministlik partiyisi Dunya tarixidiki hakimiyetler arisida siyasi we exlaqi jehettin chiriklishishning rekortini bozup tashlidi.
Buning eghir bedilini Xitay xelqi,teximu eghir bedilini,mustemlike astidiki Uyughur,Tibet xelqliri otimekte.
1 milyart 300 milyon xelqni “ pada” hisaplighan Hu Jng Tao,Uyghur xelqini “qul” hisaplighan Wang Lo Chuan larni qanuni sotqa tapshurghandila,Xitay we Uyghur xelqliri arisida qan tokmestin,mesililerni dialug yoli bilen hel qilishning yoli echilishi mumkin.
Kechining eng qaragh’ghu bolghan waxti,tang etishqa eng az qalghan waxtidur.

Obama ning Amerikaning dolet bashlighi bolup saylinishi,Uyghurlarni oz ichige alghan barliq izilgen,kemsitilgen milletlerning erkinligi üchün ilham menbesi bolmaqta.
Muhterem Barack Hüseyin Obamani tebirikleymen
2008.yili.1.ayning 20. küni

Unregistered
21-01-09, 17:48
obamaning yenggenliki hem amerkidiki dimocratiyesining, hem amerkidiki taxki siyasetning tekazzasi. karanglar obamani yawropodaki asaslik dewletler girmaniye, fransiye katarlik dewletler nahayiti qong karshi aldi. uning ustige ottura xerk we afrikining karshi alghanlikida gep yok. dunya tashki weziyette amerika ozining inawet nopuzini tiklimse bolmaydighan yerge kilip kalghan, bundak xairaitta obamadek bir adem putun dunya uqun yingilik, amerkining dimocratiye bayrikini tihimu igiz koturelishige tihimu paydilik, bu hem siyasetning hem dimocratiyening tekazzasi. obamaning saylanghanlighini selbi jehettin qushunushke urunidighan dewlet yenilam hitay bolushi mumkin, likin qandurmaydu, ular qandurmaydighangha mahir. rabiye hanimning obama bilen kurushelishi nahayiti tebii, obama kiqik pil ademken. likin hilary hakawur aksongekliktin temeri qong ayal, u tebiiki rice hanimge ohshimaydu. hakawur bolsa nime boptu, umu qong ish emes, obama didughu, biz umut bilen kurkunush iqidin umutni tallaymiz dep. shundak kilish kirek.