PDA

View Full Version : Alem Ushquri Bir Quyruqluq Yultuz Bilen Soqashti



Erkin Sidiq
13-07-05, 11:54
Alem Ushquri Bir Quyruqluq Yultuz Bilen Soqashti

Erkin Sidiq
2005-yili 12-iyul

2005-yili 4-iyul kuni, Amerika NASA teripidin qoyup berilgen bir alem ushquri (yaki alem kemisi) In’glizche «Temple 1» dep atalghan komita bilen soqushti. Komita In’gliz tilida «comet» diyilip, Uyghurche «quyruqluq yultuz» depmu atilidu. Bu qétimqi alem sepirining meqsidi bizning quyash séstimimizning qandaq berpa bolghanlighini téximu ilgirligen halda tekshurushtin ibaret. Bu komitaning kengligi 5 kilométir, uzunlighi 11 kilométir bolup, alem ushquri bu komitani uning yuzi bilen 25 giradus bulung yasighan yönilishte berip soqti. Bu «qattiq soqushush» tin kélip chiqqan komita yüzidiki karizning diyamétiri 250 métir etirapida bolishi mumkin, dep molcherlenmekte.

Bu komita bilen soqashqan alem ushqurini yene bir «Ana alem ushquri» toshup aparghan bolup, soqushush jeryanini bu ikki alem ushqurining her ikkilisi her xil dolqun uzunlighida ishleydighan kaméralar bilen tepséli resimge aldi. Tartilghan resimning jemi sani 4500 parche iken.

Bu qétimqi «qattiq soqushush» netijiside nimiler bayqalghanlighini yoqurqi 4500 parche resimlerni tepséli analiz qilghandin kéyin andin bilgili bolidu. Ashu analizning netinjisi chiqqanda, men uni yene bir qisqa maqalida xulasilap yazimen. Hazirghiche bayqalghan bir ish, bu qétimqi soqushishtin kéyin komitadin chachrap chiqqan komita parchiliri intayin ushshaq bolup, qum danchiliridinmu kichik we chong-kichikligi tekshi iken. Bu kishilerning hazirghiche bolghan «komita bir chong muz sanduqqa oxshaydu» digen perizini buzup tashlighan.

Bu qétimqi «qattiq soqushush» ning quyash séstimisigha héch qandaq ziyini yoq. Chunki komitani soqquchi alem ushqurining éghirlighi aran 370 kilogram bolup, u komitaning orbita yonilishige asasen tesir korsitelmeydu.

Axirida, méning uqurmenlerge mundaq bir ümidim bar: Méning wetendin ayrilghinimgha uzun bolup ketkenligi, uning ustige men yazmaqchi bolghan alem texnikisi toghrisidiki mezmunlar Uyghurlar uchun yéngi mezmun bolghanlighi uchun, her qétim bir nerse yézishta téxnikiliq isimlar toghrisida qiyniliwatimen. Shundaq bolsimu keng oqurmenlerni alem texnikisi saheside yuz bériwatqan yéngi nersilerdin xewerlendurup qoyush uchun, ozem oylap yételigen isimlarni qoyup bir qanche parche qisqa maqalilarni yazdim. Buni buningdin kéyinmu dawamlashturimen. Keng oqurmenlerning méning yazmamdiki namuwapiq jaylarni korsütüp we tüzitip bérishini semimiylik bilen ömit qilimen. Rexmet.

Bu mawzugha ait burunqi mezmunni towendiki ulanmidin korung:
http://www.biliwal.com/modules.php?name=Forums&file=viewtopic&p=458#458