PDA

View Full Version : Uyghurche Isimlerimiz yenila Uyghurche xaslighi bilen bolghan yaxshi



Oqya LONDON
15-11-08, 05:06
Thursday, May 18, 2006
Uyghurche Isimlerimiz yenila Uyghurche xaslighi bilen bolghan yaxshi

Source
Uyghurche Isimlerimiz yenila Uyghurche haslighi bilen bolghan Yaxshi

Oqya

Isim bir milletning kimlikini toluq namayen qilip birelmisimu u yenila shu milletke bolghan xaslighini her zaman saqlap qalidu.
Gerche bizning nurghun isimlirimiz Erep Paris tilidin kelgen bolsemu u yenila Uyghur millitige bolghan haslighi bilen Uyghurche isim bolup kilip bizning kishilik kimlikimiz we Milli kimlikimizni otturigha chiqirdu? Biuz chet'elde yashawatqan Uyghurlarning beshigha kilidighan bir milli kimlik mesilimiz del Isimlirimizdin keliwatidu. Yeqindiin buyan Dunya ahbarat sehnilirige yengidin, bekrek tonuluwatqan Uyghurlar selbi we ijabi bolghan namleri bilen Chet'eldeki kishiler engide az bolmighan xata uqumlarni kelturup chiqarmaqta.

Uyghurlar eng kop ishlitighan isim Memet bolishi mumkun uning nureghun oxshimighan shekli bar .bu Memet digen isim qandaqtur bir nechche on yilda otturigha chiqqan isim emes, u necche yuz yilliq tarihning mesuli,we axerida ottigiha chiqqini Uhalighi bilen bashqa milletlerdin perqilinip turudighan Uyghur ismi bolup shekillendi.
Memet Eslide Muhemmet Peyghembirimizning ismi bolup Erepche Isimdur. Bu isim bilen atalghuchilarning Dunyaning herqandaq Bulung pushqaqliidin tapqili bolidu. Yeni islam dini qobul qilghan her qandaq bir elde bu isim bar. Emma 'Met' peqet birilam bar u bolsemu Hoten diyarida. “Met” Muhemmed digen isimning eng qisqa shekli bolup digendek Hotende we az sanda Qesqerde we Korlining Xotende qoshan jaylirida Uchraydu. , eslide bu xil yezislish qandaqtur qeliplashturlishi kirek bolmighan omumi bir hadise buning uchun bezi yazghuchilirimiz buning oxshash bolmighan pikirlarda bolmaqta . [1]

Buningdin bashqa biz nurghun oz haslighi bilen Uyghurlarda keng qollinilghan isimlarni koreleymiz hetta shuni kisip eytalaymizki Uyghur tiligha Kirgen Erepche Isimlar asasi jehttin Ozining Erep tili haslighini Uyghur tiligha kirgende yoqatqan
We mundaq isimlar peyda bolghan [2]

Aldinqi terkibke qoshulup yasalghan kishi isimliri:
Gulsum + Ay = Gulsumay (Gulsum'ay) Kerime + Ay = Kerimay (Kerime'ay) Mehri + Ay = Mehray (Mehri'ay) Tolun + Ay = Tolunay (Tolun'ay) Aldinqi terkibke qoshulup yasalghan kishi isimliri: Nur + Ehmet = Nurehmet (Nur'ehmet) Mirza + Ehmet = Mirzehmet (Mirza'ehmet) Ghoja + Ehmet = Ghojehmet (Ghoja'ehmet) Hush + Ehmet = Hushehmet (Hush'ehmet) Se'id + Ehmet = Seydehmet (Se'id'ehmet) Shah + Ehmet = Shayehmet (Shah'ehmet) Aldinqi terkibke qoshulup yasalghan kishi isimliri: Turdi + Haji = Tudaji (Turdihaji) Qari + Haji = Qaraji (Qarihaji) Hadi + Haji = Hadaji (Hadihaji) Eli + Haji = Elaji (Elihaji) Qazi + Haji = Qazaji (Qazihaji) Molla + Haji = Mollaji (Mollahaji)


Isimlardeki bu xil yasilishta oz xaslighi shu qeder ipadilendiki hetta bezi sozlerning menasi tuptin ozgurupmu ketken [3]

Erebche degen isimgha , degen isimlar qoshulup yasalghan Asiyehan, Asiyegul degen qosh isimlar metbu'atta , dep yeziliwatidu. degen soz bilen degen sozning menisi tamamen oxshimaydu

Yeqinda metbuatlarda tilghan elinighan bezi isimlarni misalgha alsaq [4] mundaq ikki isim bilen uchrishimiz,

Abu Bakker Qassim we A'del al-Hakim

Qeni qaysinglar bu ikki kishining Uyghur ikenlikini dep bireleysiler?
Meningche bu isimlarda Uyghur Isiminining qilche puriqimu yoq ? Bu derheqiqet Erep Ismi uni kitaplarda yaki uchrighan yerde korsek biz uni tebi halda Erep yaki Erep Doletleride yashaydighan birsining ismi dep otup ketimiz halas, Eger biz buni mundaq yazsaq
Ababekri Qasim we Adil Hekim
1. u isimning erepche xaslighi putunley yoqilidu
2. u isimning hic bolmighanda Uyghur yaki Turki tilida sozlishidighan bir xelq ikenlikini qiyas qilalaymiz
3. hic bolmighanda bi hejep bui isim bizning Uyghurche isimgha oxshaydiken diyeleymiz.

Helimu isimde Londonda yashaydighan bir Uyghur sen'etkar 2002 yili Londondin Parizjgha Oyun qoylighini barghanda shundaq bir ishqa yoluqqan iken[5] .
U Sen'etkarning ismi Y Abdureyim bolup sen'etkar sehnidin chushkende uning aldighan chachlarigha aqarghan bir er ayal bir deste gul bilen kutuwalghan.tonushush arqiliq, bu ayal Yerkendin bolup 1958-60 yilliri Pakistangha chiqqan we u yerde olturaqliship kiyin Yoldishi bilen Fransiyege Kochup kelgen iken, 40 neche yildin buyanqi bir arzusi wetenge bir berish peqet bolmisa bu omruide bir Uyghur bilen korushush iken , hetta korushelmey tugenp ketishidin shundaq ensirigen iken, tasaddipi qoligha chushken bir Konsertning tonushturush qeghizide Y. Abdureyim digen isimni korup qilip yoldishigha bu choqum Uyghur, bizmu bu konsertqa barayli we tepip korusheyli eger Uyghur bolmighan teqdirdimu hic weqesi yoq digen.
We Digendek u Abdiryim pamilik kishi del Qeshqerdin Chiqqan Uyghur bolup chiqqan.

Eger bizning u sen'etkar pamilisini Ebdullah el Rahim dep alghan bolsa bizning Uyghur Yerkentlik qirindishimiz u Uyghurni shunchiwa, milyonlighan insanlar arisidin tapalarmiydi?
Meningche tapalmaydu.

Del shuningha oxshash Abu Bakker Qassim we A'del al-Hakim digen isim bilen atalghan bu ikki qiridishimiz del isim qurbani bolup turmide yatmaqta hetta hayati olum xewpige uchrimaqta [6]
Abu Bakker Qassim and A'del al-Hakim at least know why they have been held captive since June 2002: they were mistaken to be enemy combatants on Pakistan. Muslim names, picked up from the Pakistan-Afghan border and mistaken for enemy combatants?

( Terjimisi : Abu Bakker Qassim and A'del al-Hakim2002 yili 6 aydin beri nime uchun tutqun bolup turmide turuwatqeni hic bilmeydu. Ular Pakistanda Dushmen dep hata tutulghan, Ularning Musulmache ismi Pakistan Afghanistan Chigrisigda Dushmen digen guman bilen qolgha ilnishigha sewepchi bolghan )

Mistaking Uighurs roaming around in Pakistan with 'suspicious' names …….
( Terjimisi: “Gumanliq” Isim bilen Pakistanda piqirap yurup hata tutulghan Uyghurlar …..)

Bundaq Uyghurlar dunyaning herqaysi Jaylirida az emes bundaq isimlar bilen yoq ishlargha chetilip qalghan Uyghurlar yenila kop.

Uni dimey qoyayli chet'elge chiqqan kiyinmu Ozining milli kimlikini ipadileydighan Uyghurche isimning Xenzuche Pinyinni boyiche yashawatqan az emes. Hazighiche

Maimaiti
Axemait
Aili
Digenge oxshash isimlar bilen xeli kop kishilimizning Chet'el pasportida ashundaq ishletkini korimiz,
Isim( At) bizning milli kimlikimizning bir qismi gerche biz uni putunley milli kimlikimiz diyelmisekmu, emma Mettursun korgende uning kimliki bizge besh qoldek ayan bolidu. Memmetbayning korgen anarxan isimizge kelgendek ablikim ni oz haslighi bilen erepchidin ayrilip Uyghurchilashqan isim bolup qismen Otura asya kishilirini hesapqa almighanda Uyghur dep eytiyalaysiz.
Kimlikimizni qoghdayli we Kimlikimizge Hormet qilayli , Bizning kimlkimiz bizning kelgusimiz. kelgusi ewlatlerimiz bizge bizning kimlikimizning mewjutlighi bilen baha beridu, tapqan pulimiz, yashighan yermiz , surgen halawetimiz bilen emes.
Uyghur eli kop dolet bilen chigradash we kop mediniyet tesirige uchrighan yer bolghan bolsemu u yenila ozining mewjud medeniyetini yoqutup qoyghini yoq. U yenila oz medeniyetini saqlap qilish we we dawamalshturush uchun ozining eng axeriqi nepisini almaqta. Uning axerqi nepisining uzulup qalmaslighi bir parchisi bolghan 'biz'ge muhtaj, peqet 'biz'lam uning heqiqi qoghudghuchisi supitide tarix aldida jawapkarmiz.

London 22 april 2006
[1] UYGHUR KISHI ISIMLIRINING YÉZILISHINI QÉLIPLASHTURUSH HEQQIDE (Ghoja'ehmet Yunusning ilmiy maqaliliridin tallanma
,Muhemmed (Erebche yezilishi, oqulushi Muhemmed, menisi: da'im medhiylenguchi, medhiye oqulghuchi). Bu isim hazir metbu'atta (mesilen: Mehemmet Rozi), (mesilen: Momin Mehemmidi), (mesilen: Memet Abla), (mesilen: Ibrahim metrozi), (mesilen: Memtimin Emet), (mesilen: Omer Muhemmidi) shekilliride yezilip keliwatidu. Metbu'at orunliri bu isimlarning yezilishini birlikke kelturushke ilajisiz qelip, aptor qandaq yazghan bolsa, shu boyiche qoyup beriwatidu., we bashqa misallar uchun yuqarda tilgha elinghan eserge qarang
[2] UYGHUR KISHI ISIMLIRINING YÉZILISHINI QÉLIPLASHTURUSH HEQQIDE (Ghoja'ehmet Yunusning ilmiy maqaliliridin tallanma)
[3] UYGHUR KISHI ISIMLIRINING YÉZILISHINI QÉLIPLASHTURUSH HEQQIDE (Ghoja'ehmet Yunusning ilmiy maqaliliridin tallanma)
[4] Cross your fingers if you're an Uighur
http://www.hindustantimes.com/news/181_1679622,0012.htm
[5] Y. Abduryim digen sen'etkarning oz aghzidin
[6] Cross your fingers if you're an Uighur
http://www.hindustantimes.com/news/181_1679622,0012.htm

posted by up | 1:43 PM | 0 comments

Wednesday, May 17, 2006
Neme uchun bu blog lazim?

Uyghurlar Internettin ibaret bir qoralni waste qilip uchur almashturushni bashlighandin buyan, nurghunlighan torbet we munberler quruldi. Yazarmenler bu sorunlarda koplep nadir eserlerni elan qilghan bolsimu lekin torbetlerning taqilip ketishi yaki bolmisa nadir eserler nachar egeshme yazmilarning arisida komulup qalmaqta. Mushundaq bir osal ehwalgni yaxshilash uchun yaxshi eserlerni yighish mexsidide bu blog echildi. Tordashlarning yaxshi eserlerni yazghan aman bu yerde elan qilishini yaki shundaq ewerlerni bayqighan haman bu yergimu chaplap qoyishini umid qilimiz.

Unregistered
15-11-08, 05:10
SEHER+GUL = SEHERGUL WE WIJDAN+GUL = WIJDANGUL

Yuqiridiki ikki isim Uyghurchimu,? emesmu,?