PDA

View Full Version : Yaponche Kitap:Xitaydin Qoghlan'ghan Uyghurlar



Mizutani Naoko
07-10-08, 19:46
Mizutani Naoko xanim yazghan "Xitaydin qoghlan'ghan Uyghur" namliq kitap toghrisida.

2007-yili 10-ayning 20-kuni(Tokyoda neshr qilin'ghan)

1-Bap.Rabiye Qadir.

"Chong Bay" liqtin "Türmige tashlinish", Qechish arqiliq Sherqiy Türkistan musteqilliq herikitining 'Ayal dahiliqighiche

Rabiye Qadir xanimning hayati etrapliq bayan qilin'ghan.(Resim qisturulghan)

2-Bap.Dolqun Eysa

'Dunya Uyghur Qurultiyi' ning bash katibi

Dunya Uyghur qurultiyini yéteklep méngiwatqan Dolqun Eysa (49-bettin bashlap,resimi bilen) etrapliq tonushturulghan.Eysa Yusup Alptekin rehmetlik we DUQ lideri Erkin Alptekin ependimu qoshup tonushturulghan.

3-Bap.Ili weqesi heqqide.

Bu bapta Abdusalam Hebibullah, Ablimit Tursun noqtiliq tonushturulghan.Bolupmu Ablimit Tursun 'pewqul'adde talantliq senetchi' süpiti bilen resimi qoshup etrapliq tonushturulghan.

4-Bap. Yipek Yoligha chéchilip ketken 'Ölüm küli'

Wirach Enwer Toxti we yadro siniqining egeshme késelliki heqqide bayan qilghan mezmunlar tonushturulghan.(Resimi bilen,119-bettin bashlap)

5-Bap.Guantanamo bazisigha qamalghan Uyghur Uyghurlar

Bu bapta 5 neper Uyghur mujahid qisqiche tonushturulghan.(143-bet)

6-Bap.Siyasi mehbus süpitide türmige qamaqliq Tokyo univeristéti aspirant oqughuchisi Toxti Tuniyaz

(179-bettin bashlap,resimi bilen tonushturulghan)

Xatime.P201

Qoshumche1.Uyghur qachqunlar teshkilatliri we qéchish yolliri heqqide.(P.207)

Qoshumche2.Uyghurlargha alaqidar yilname(muhim weqeler yilnamisi,P216)

************************************************** ******

Mizutani Naoko xanim kitabining axirqi "Qoshumche1" (210-betning yérimidin bashlap mundaq yazghan):

...2 andin herqaysi döletlerdiki Uyghur teshkilatliri ichide asaliqliri, yaki janliq birer paaliyet élip bériwatqan teshkilatlar toghrisida qisqiche bayan qilip ötimen.

Türkiye

Türkiyege panalan'ghan Uyghurlar tümen (10ming) kishidin ashidu,diyishidu.

Aldida bayan qilip ötkinimdek Uyghur panalan'ghuchilar kenti jaylashqan Qeyseri Türkiye paytexti Enqeredin aptuwuz bilen texminen 4 sa'etlik yol. Bu kentte "Sherqiy Türkistan medeniyet we hemkarliq jemiyiti"ning bash shitabi jaylashqan bolup, jemiyet re'isi Seyit Tümtürk. Bu jemiyet hoylisigha "Sherqiy Türkistan dölet bayriqi"-ay-yultuzluq kök bayraq bilen Türkiye jumhuriyitining dölet bayriqi yanmu-yan ésilghan.

Qolida pasportimu bolmighan , quruqluq yoli bilen qéchip barghan iqtisadiy panah tiligüchiler we siyasiy panah tiligüchiler bu kentte bir mezgil béqilidighan ehwal köp uchraydu.

Enqerede "Sherqiy Türkistan medeniyet we hemkarliq jemiyiti"ning shöbisi bolup, shöbe re'isi Xayrullah Efendigil. Paytextning ewzellikidin toluq paydilinip chet'el elchixaniliri aldida aktip naraziliq namayishliri ötküzüp turidu. Yene kélip Enqerege Uyghur ziyalilar köplep olturaqlashqan.

Istanbul-Türkiyening sheherliri ichide Uyghurlar eng köp olturaqlashqan sheherdur. Ularning ichide texminen 80% i Zeytinburni rayonigha olturaqlashqan bolup aldida bayan qilip ötken "Sherqiy Türkistan köchmenler jemiyiti"mu bu rayon'gha jaylashqan. Bu jemiyet hazir Shinjangdin Türkiyege köchüp barghan Qazaqlarni merkez qilghan asasta paaliyet élip baridiken.

Istanbulning qoghdilidighan tarixi jamesi "Shahzade beshi" (jame ismi) da "Sherqiy Türkistan wexpi"ning ishxanisi bolup hazirqi reisi Hamut Duktürk(aptor familisini xata mushundaq xata yézip qoyghan,esli familisi Göktürk). Pexri reisi Muhemmet Riza Bekin general. Bu wexpe naraziliq namayishi qatarliq siyasiy paaliyetlerge arşlashmastin Shinjangdin barghan oqughuchilarni qobul qilghuchi aliy mekteplerge tonushturushiorunlashturup qoyush qatarliq maarip yardem ishlirini asas qilip paaliyet qilidu.

(Istanbuldiki) Chapa tramway istansisining yéqin yérige "Sherqiy Türkistan maarip we hemkarliq jemiyiti"ning ıshxanisi tesis qilin'ghan. Resmi wezipige teyinlenmigen,emma resmiy rehbiri islam dinshunasi Abduqadir Yapchan. Abduqadir Yapchanni dep bu yerge toplinidighan yashlap köp. Undin bashqa Abduqadir Yapchan "Sherqiy Türkistan Islam Herikiti"(ETIM) ning rehbiri Hesen Mexsumning ustazi bolush süpiti bilen tonulghan. Abduqadir Yapchan Türkiyediki nechche yilliq turmushning tesiridinmu qandaq éytawur burunqigha sélishturghanda xelila éhtiyatchan(jenggiwarliqini yoqatqan) bolup qalghan.ETIM, Hesen Mexsumning ölümidin kéyin emeliyette yoqalghan bolup shinjangning her qaysi jaylirida Uyghur musulmanlar élip barghan qarshiliq heriketlirini, xitay hökümitining qara-qoyuq ETIM ning qilmishi dep qarishi muwapiq emes. Xitay hökümitining "Qoralliq küreshke atlan'ghanlar=Islam radikal küchliri" dep qarishi toghra emes,dep qaraymen. Ölüp kétish éhtimalimu bolghan musteqilliq herikitige bel baghlash rohigha ige bolush üchün insan qelbi imanni (étiqadni) teqezza qilidu heqachan.

"Sherqiy Türkistan Azatliq Orgini"(ETLO) nig lideri bolghan Muhemmetimin Hezretmu Istanbulgha makanlashqan bolup, hazir héchqandaq siyasiy paaliyet élip barmaydiken.

Teshkilat arqiliq emes, shexsiy paaliyet élip bériwatqanlar ichide tilgha élishqa erziydighini diniy zat Abdujelil Turan bolup,u Istanbulda nurghun Uyghurche kitaplarni tehrirligen we neshr qilghan.

"Sherqiy Türkistan Sürgündiki Hökümiti",emeliy paaliyet qilmaydiken, ishxanisimu yoqiken, hökümet ezaliri ichide bashlamchiliq roligha ige bolghanliri Istanbulda iken.

Hökümet ezalirining asasi éqimi shinjangdin qéchip chiqqan Qazaqlar we "Eysa Alptékin'ge qarshi küchler" bolup,Eysa ependining oghli Erkin Alptékin teshebbus qilghan "Dunya Uyghur Qurultiyi"gha qarshi turidighanlar iken. "Eysa ependige qarshi mez'hep"te, shinjang xitay xelq jumhuriyitining bir qismigha aylan'ghandin kéyin yétishtürülüp 1980-yillardin kéyin Türkiyege kélip panaliq tiligen ziyalilar köp bolup, Eysa ependi heqqide xitay kompartiyisi bilen oxshashla "Guomindang(xitay xelq partiyisi) ning iti" dep tonuydiken. Lékin,Eysa ependige qarita bundaq baha chet'elge qéchip chiqqan Uyghurlar ichide asasliq éqim emes.Sürgündiki hökümet 2005-yili küzde parchilan'ghan.

Germaniye.

"DUQ" ning bash shitabi- Miyunxen'ge jaylashqan bolup bu yer Uyghur panaliq tiligüchilerning naraziliq paaliyet élip baridighan merkizi shehrige aylan'ghan. "DUQ"ta, pütün dunyadiki Uyghur köchmenler teshkilatlirining texminen 80% i orun alghan bolup DUQ herqaysi teshkilatlarni birleshtüridighan oq rolini oynaydiken. Miyunxen 1950-yillarda Amerika Sovet ittipaqigha qarshi, sherqiy Yawropagha qarshi soghuq urush üchün Amerika Awazi (VOA),Azat Yawropa Radiosi,Azat Radio qatarliqlarni tesis qilghan jay bolup demokratshunas Eysa Alptekinning oghli Erkin Alptekinler 1960-yillardin bashlap bu radio istansisida ishlep sabiz Sovet ittipaqi téritoriyisidiki Asiyaliq Özbek we Uyghurlargha "gherpning awazi" ni yetküzgen. Shuning bilen Uyghur pana tiligüchiler bu yerge yighilidighan bolghan we hazirghiche dawam qilimaqta iken.

Ehtiyatchan, mötidil teshwiqatni merkez qilip paaliyet ötküziwatqan "DUQ" ta musteqilliq üchün qoralliq küreshtin waz kechishke bolmaydu,dep ashkara jakalighan teshkilatlar we Erkin Alptekin'ge qarshi kishiler qatnashmighan bolup,bu DUQ ning bu teshkilatlar bilen bolghanliqidin dérek bermeydu. DUQ ning hazirqi re'isi Rabiye Qadir.

Xotenlik Abdujelil Qaraqash riyasetchilikidiki Sherqiy Türkistan Axbarat Merkizimu Miyunxen'ge jaylashqan bolup u DUQ tin musteqil bashqa teshkilat bolup DUQ qa qarshi emes.Internet wastisi bilen axbarat tarqitish we toplash xizmiti qilidiken.

Amerika.

Amerika-Uyghur köchmenlerning kishilik hoquqni qoghdash herikitige eng muwapiq dölettur.

1996-yili Washington DC de tesis qilin'ghan we qisqa dolqunluq anglitishni bashlighan RFA Uyghur bölümide 13 Uyghur xadim bolup, künlük anglitish waqti 2 sa'et. RFA arqiliq shinjangliq Uyghurlar chet'eldiki köchmenlerning ehwalidin xewerdar bolup kelgen.Erkin Asiya Radiosi NPO(gheyri resmiy) ning teshkilatidek körünidu,emeliyette Amerika parlamenti küchlük arqa tirektur.

Höwette Amerika pütün Amerikida 1000 din artuq Uyghur yashaydighan bolup,texminen 300 nepiri Washington DC da iken.

U Uyghurlarning texminen yérimi UAA gha qatnashqan. UAA qarmuqida Uyghur kishilik hoquq türi, Uyghur medeniyet jemiyiti bar.

1 milyon 500 ming ahalige ige ottura asiya Uyghurliri toghrisida, men tepsili izdinish élip barmidim, buni Oka Natsuko xanim(Ottura Asiya iqtisad tetqiqatchisi) teripidin yézilghan bir yürüsh tekshürüsh doklatliridin paydiilinishinglarni soraymen.

Mizutani Naoko

1966-yili tughulghan.Yapon qizlar univeristétide oqughan. Kespi-Yéqinqi zaman we hazirqi zaman Yapon-xitay munasiwet tarixi. Hazir Yapon Chuou univeristeti(merkizi univeristet)ning gheyri resmi léktori.

Yeqinqi bir nechche yilda DUQ ni merkez qilip ETIC,cheteldiki Uyghur teshkilatlirini ziyaret qilip Yapondiki Shokun jornili(Edebiyat-senet Bahari jornilining qoshumche jornili) qatarliqlarda elan qilip Yaponluqlargha Uyghurlarning ehwalini tonushturushqa bashlighan.

Izahat: Yuquridiki kitapning axirqi qisimining terjimisi bolup, shexs ismi arqisigha hechqandaq hörmet sözi qoyulmighan yerlerge (ependi) digen söz qoshup ataldi.Mesilen,Eysa ependi.Bashqa yerliri eynen terjime qilindi.
---------------------
Cheteldiki qérindashlarning paydilinishi üchün kitapni qisqiche tonushturup qoyushni muwapiq kördüm. Her halda ziyini bolmas.
Hörmet bilen:Uyghur Oghli.
2008-yili 10-ayning 8-küni.

Unregistered
08-10-08, 00:29
Bu kitapni qayerdin setiwalghili bolidu?

Tokyoda wb
08-10-08, 10:30
Bu kitapni qayerdin setiwalghili bolidu?
Essalamu eleykum kitapxan. Yuqurida ismi atalghan kitapni töwendiki yip uchigha asasen setiwalsingiz bolidu.Yaponche bilsingizla ikki axsham oqup mezmunidin toluq xewerdar bolalaysiz.Siz biz bilidighan uchurlarning bir qismining yaponchisi shu.Qéni merhemet.

Xitaydin Qoghlan'ghan Uyghurlar.
"Chugoku o owareta Uygurujin"
Aptori Mizutani Naoko
Bahasi 840 Yapon eni. Kitap 272 bet.
Tunji tarqitilghan kün 2007.10.20
ISBN Code 978-4-16-660599-6

Töwendiki bette kitap elani bar:
http://www.bunshun.co.jp/book_db/6/60/59/9784166605996.shtml

Yaki

http://www.amazon.co.jp/%E4%B8%AD%E5%9B%BD%E3%82%92%E8%BF%BD%E3%82%8F%E3%8 2%8C%E3%81%9F%E3%82%A6%E3%82%A4%E3%82%B0%E3%83%AB% E4%BA%BA%E2%80%95%E4%BA%A1%E5%91%BD%E8%80%85%E3%81 %8C%E8%AA%9E%E3%82%8B%E6%94%BF%E6%B2%BB%E5%BC%BE%E 5%9C%A7-%E6%96%87%E6%98%A5%E6%96%B0%E6%9B%B8-599-%E6%B0%B4%E8%B0%B7-%E5%B0%9A%E5%AD%90/dp/4166605992
Tokyo we bashqa sheherlerdiki kitap bazarlirida bolsa kerek.

Puqralar
16-10-08, 15:49
Mizutani Naoko xanim yazghan kitap alahide mukapatqa erishkenlik heqqidiki xewer.
http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/xitaydin-surgun-uyghurlar-yapon-10152008194717.html?encoding=latin
Dunyagha dang chiqirishqa bashlighan yaponluq xanim yazghan yersharidiki uyghurlar,namliq kitap heqqidiki kitap we bashqa alimlarning bergen bahaliri we hemdusanaliri.
Ertisler sherqiy turkistandiki uyghurlar we dunyadiki uyghurlarni bext-saadetke erishturidikenmish.Xudayim buyrusa...

Unregistered
17-10-08, 07:23
Ismini qaysi mazek qoyghan?

Unregistered
05-02-12, 05:28
rehmet yaxshi kitapken