PDA

View Full Version : Qehrimanliq Rohi We Uyghurlardiki Qulluq Idiyisi



Ruqiye Turdish
04-10-08, 17:15
Qehrimanliq Rohi We Uyghurlardiki Qulluq Idiyisi

Ruqiye Turdish


RFA ning, Sherqiy Türkistandin 2000 qizning mejburi halda Xitay emeldarliri teripidin Xitay ölkisige élip kétilgenligi toghrisida bergen xewerini anglap, bashqa nurghun Uyghurlargha oxshash közümge uyqu kelmes boldi, hemmidin kishini échinduridighan we heyran qalduridighini, bu qizlarni qoghdap qélish üchün birmu ademning kökrek kkérip otturigha chiqalmighini idi.

Bu nime üchün? Uyghurlar ejiba yaritilishidinla shunchilik yumshaq harachterlik, ghezep nepriti we söygü muhabbiti yoq milletmu?

Tarixta chewendazliq we serwazliq mediniyitini yaritip, jesurluq we qehrimanliqta dang chiqarghan, shundaqla bu xisletliri bilen gherip we sheriq ellirini uzun muddet sarasimige salghan bu milletning qénidiki ejdadlirigha has ashu ata miras baturluq we palwanliq bügün nege ghayip bolghandu ?

Uyghurlarning bügünki kündiki bu xil qulluq pisxiykisining sewebi nime?
Mana buninghga oxashash xiyallar wujudumni tatilaytti. Emma, ademni échinduridighan bügünki bu rialliq, insanlarning has xarektirini weyran qilip, erkin pikir we tesewwurni ölümge hokum qilidighan, elmisaqta qalghan qulluq idiyisini qayta yétildürürüp, insaniyet tarixini keynige sorewatqan kommunizim idiyologiyisining mehsuli idi.

Uyghur xelq éghiz edibiyatida tereqqi qilip kelgen Chin Tömur Batur hikayisidiki mehtumsulaning manju hani teripidin bulap kétilgendin kéyin, hetta ikki balisi bolghandin kéyinmu öz wetinini we qérindéshini bir minutmu unutmay ghezep - nepritini wetinige qaytishqa bolghan muhebbiti üchün qoral qilip, baghri tashliq bilen ikki balisini deryagha tashlitip öltüriwertishke razi bolup, wetinige qaytip akisini tapqanlighi, milli qehriman iparhanning Beijing hanigha qarshi özini öltüriwalghanlighi, Uyghur qizliridiki ghezep bilen muhabbetni ezeldin jayida ishlitidighan we buni héchqachan arilashturup qoymighan milli harachterning simiwoli bolup kelgen, Emma bügünki künde Uyghur élidin élip kétilgen ashu 2000 qizda mehtumsula we iparhanlar rohi tepilamdu - yoq?

Qanuni kapaletke ige bolalmighan bir milletning, ige - chaqisiz qalghan bir milletning, özini qoghdash hoquqi bolmighan bir milletning pisxiykide qandaq bir buzulush bolishi mumkin? Elwette bu, kommust Xitay mustemlikichillirining siyasi sestima we ijdimai muhit arqiliq, ihtisadi namratliqni tengish we mediniyet jehettiki bulghash we weyran qilishidin ibaret nurghun tereplerge chetilidighan mesile .

Xitay mustemlikichillirining öktüchi pilirlerni cheklesh, qorqutush, hetta éghir jazalash siyasiti, Uyghurlarni mejbur qélish we amalsiz qobul qilishqa qaldurghan bolsa, bu xil ehwalning omomlishishi we uzun muddet dawamlishishi, amalsizliqtin qobul qilish derijisidin adetlinish we konushke, hemmidin qoqunuchlighi, öz idiyisige xilap herqandaq heqsizliqnimu tebi rialliq süpitide qobul qilish derijisge sorep kétiwatatti.

Yéqin bir dostum mundaq parang qilip bedi: melum bir democratic d&ouml;letke oqushqa chiqqan bir turkum Uyghur oqughuchilar bolup, ularning qarshiliq korsetmeslik pishologiyisi dostumni heyran qaldurghan. Yengi kelgen bu oqughuchilar &ouml;zliri turiwatqan d&ouml;lettiki ishhanilargha yaki mektep ishhanilliriga ish bejirish üchün kirgende, ishhana hadimliri uqushmasliqtin yaki hataliship qélip bejirgili bolidighan eng adettiki bir ishni bejirip bermeymiz diese, nime üchün bejirmeydighanlighini sorapmu qoymay “bashlighi bejirmeymiz ‘didi depla gep qilmay beshini sélip chiqip kétidiken. Ular turiwatqan d&ouml;let Xitay d&ouml;liti emes , ular nimige shunchila qorqudu? &Ouml;zlirining toghra bolsimu otturigha qoyalmaydu? Gerche bu birqisim yashlarning ehwalini pütün Uyghur jemiyitige tedbiqlash anche muwapiq bolmisimu, emma weten ichide qanuni jehettin héchqandaq kapaletke kérishelmeydighan bu milletning, hoquqdarlar nime dise < lebbey > dep adetlengenligi netijiside ene shundaq passip xarekter yétildürgenligini hés qilimiz. Chünki Sherqiy Türkistanda Uyghurlar birer ishni bejirgili kirse, Xitaylar her zaman qesten sewepsiz ret qilidu, Uyghurlarmu qarshiliq qilishning &ouml;zlirige bek paydisiz ikenligini bilip yetken, shunga ular un - tinsiz beshini egip chiqip kétidu yaki tonush - bilishlirini izdep héliqi emeldargha bikardin bikargha para bérip qayil qilishning koyigha chüshidu. Idare - jemiyet orunlirida ishleydighan Uyghurlar teximu shundaq. ular gerche bashliqliri ulargha orunsiz heqsizliq qilsimu, uning bilen échiship kechürüm soratquzush u yaqta tursun, amalsiz “men bashliqning k&ouml;zige set korunup qaptimen, qandaq qilsam obdan korinermen” dep birmunche sogha - salam élip &ouml;zining ediwini bériwatqan bashliqqa hoshamet qilidu.chünki undaq qilmisa xizmitidin quruq qalidighanlighini yaki < milletchi > digen bednamlar bilen turmige kiridighanlighi ayan.
Dihqanlarning hali teximu harap, ularmu hemmige chidashqa adetlenmekte, chünki ularningmu &ouml;z aldigha ykéridin ayrilip qélish, turmige kirish digendek qorqunuchliri bar. Men bezide bir dostumning ali mektepning ikkinchi yillighida oquwatqan chéghimda “ Xitaylar bilen tola échishmang , ular hemmisi birliship birni tukerse, biz Uyghurlar shu tukrukte éqip gherq bolup kétimiz, gherq bolup ketken yahshimu yaki ulargha yahshi korunup amal bar ularni tukerguzmey hayat qalghinimiz yahshimu? „ Digen s&ouml;zini eslep, belkim u toghra deydighandu dep oylap qalghan chaghlirim bolghan.emma kéyin u Xitayni qanche tukurtmey dep ehtiyat qilsimu, biraq udul kelgen yerge tükürüp kon'gen Xitay, tükürüp sélip umu shu tükürükke chomulup qaldi.chünki Xitay béribir tukiretti we tukiriwatidu, chishigha tegmeslik bilen qutulush mumkin emes idi. Hayat qalghan Uyghurlar tükürükte uzushni uginiwatidu, nurghunliri uginipmu aldi, biraq qanchilik berdashliq beralishi mumkin? Bu yerdiki eng qorqunuchluq mesile, Uyghurlarning tukrukte uzginige qilche epsuslanmas bolup kétiwatqanlighi, Xitay bashliqtin &ouml;lgiche naheqchilikke uchrighan Uyghurning uningha hoshamet qilghini üchün konglide qilche azaplanmighini we epsuslanmighini, eksinche “hemme Uyghur shundaq qilmay amal yoq, bu digen normal ehwal” dep qarashqa bashlighanlighi, hetta kochida birnechche Xitayning bir Uyghurni qattiq bozek qiliwatqanlighini yaki bir kichik balini uriwatqanlighini korsimu, qilche azaplanmighan halda awarichiliq tepiwalmasliq üchün nkéri kétishi we &ouml;z - &ouml;zige “bundaq ehwal dawamliq hemme yerde korunup turidu, nime amal,bundaq ishlar bu yerde normal hisaplinidu” dep teselli bérishi we ashu tesellige ishinip qélishi! mana bu qulluq idiyisining yétilishidur. Konush we adetlinish hetta qobul qilish, berdashliq bérish we saqlinip qélishning aldinqi shertimu yaki tükürükte yashaydighan bashqa bir xil janliqqa aylinip kétishning aldinqi shertimu? Eger shundaq bolidighan bolsa bashqa bir janliqqa aylinip kétish bilen qarshiliq korsutup yoqulushning perqichu?

Biz Uyghurlarda “bir yalghanni uch qétim dise rastqa aylinidu” digen s&ouml;z bar. Hemmimizki melum turuptiki, bus &ouml;z eslide sewepsiz tarqalmighan. Mustemlikichi communist ideologiyisi insanlarning insani erkinligi we shehsning haslighini shu qeder chüshep qoyghanki, ademler amalsizliqtin tükürükte yashashqa konush we adetlinishke, adetlinishtin jahan mushundaq yaralghan dep ishinish we bash igishtin ibaret qulluqqa otmekte idi. Komunist mustemlikichiliri teripidin qurashturulghan we sizip chiqilghan ijtimai muhitning tebi rialliq süpitide Uyghurlar teripidin qobul qilinishi, Xitaylarning Uyghurlargha yürgüziwatqan siyasi systemisiningla mehsuli bolup qalmay, belki ihtisadi jehettiki namratlashturush we Uyghur hasliq mediniyitining bulghinishingmu mehsulidur.
Ihtisad jehettiki namratliq:

Uyghurlar yer baylighi shunche mol bolghan &ouml;z ana ziminida eng namrat halette yashaydighan bolup, bir Uyghur dihqanning yilliq kirimi 1000 yuen bolsa, bir Xitay kochmen ishlemchining ikki ayliq krimi 4000 yuen ( ETIC report)

Jismani jehettin ajiz bolghan millet rohi jehettiki kotirenguluktin mehrum qalidu, sheherlerdiki az sanliq Uyghurlarni hisapqa almighanda Uyghurlarning k&ouml;pinchisi bolupmu yezilarda uch waq tamiqi üchün quqruq nandin bashqisigha kérishelmeydu hetta éside shu quruq nanmu yoq.uning ustige hazirqi zamandiki ashliq turliri pütünley hormon bilen osturilidighan bolghachqa, muwapiq ozuqluq turige kérishelmigen Uyghur ahalisida éghir halda witamin yétishmeslik, kem maghdurluq késili mewjud. Namratliq arqiliq jismani quwwetni ajizlashturush, biwaste halda rohi chüshkünlükni kelturup chiqirip shash borini yuwash kesalchan qoygha aylandurghan.

Mediniyet jehettiki bulghinish:

Xitay kochmenlirining yuzminglap éqip kirishi netijiside, Xitaylarning &ouml;z élidiki t&ouml;rt pesli yoq iliman hawa kilimatigha maslashqan muhebbet - nepriti ebjesh yumshaq harachteri we communist ideologiyisi teripidin qurashturulghan siyasi ijdimai muhitqa maslashqan, ihtiyatchanliqtin halqip, qorqunchaqliq we en - eniwi terepsiz yumulaqliqqa otken harachterining ijtimai munasiwet we Xitaylashturush maarip systemisi arqiliq yuqumlandurishi netijiside, Uyghurlardiki Uyghurgha has mediniyet hasliqi we pihologiyilik tengpungluq buzulmaqta. 2 yashtin 5 yashqiche bolghan Uyghur ballirini Xitay terbiyisi bérilidighan heptilik yeslige ewetken aililerni biwaste télifunda ziyariti qilip igellishimche, eslide nahayiti shox we erkin, ata - anisining gepini anglimaydighan bu balilar yeslige bérilgendin kéyin pütünley &ouml;zgürüp nahayiti yuwashliship, herqandaq ademning gepini anglaydighan, yahshi korgen oyunchuqlirni biri tartiwalsimu yighlap hapa qilmaydighan jim turidighan bolghan. Ata anilliri bolsa nahayiti hursen bolghan halda esli balimiz qiz balidek tolimu yuwash ikenduq, bizge ata - anam dep ekilep shundaq shoxluq qilghan iken. oyde hemme nersini tutup baqqusi, buzup baqqusi kélip peqet aram bermigen, hazir biz qoligha bermigiche héchnersige chéqilmaydu digen we Xitay mediniyiti we harachterigha has ang, tuzum we terbiyéning balliridiki tebi shoxluq, talent we urghup turidighan energiyéni cheklep, erkin tesewwurni boghup we bésip, bara - bara &ouml;ltüriwétiwatqanlighini xiyalighimu kelturmigen.

Qisqisi yighinchaqlighanda, Uyghurlardiki qulluq idiyisining yétilishi Xitay kommnist mustemlikichillirining mehsetlik planliq yoqutush siyasitining ghelbisi bolup, Xitay hokimiti bir tereptin Uyghurlani ang jehettin passiplashturup, s&ouml;zlesh, yezish, &ouml;z ara teshkillinish hoquqini cheklep, shundaqla yoshurun tutup &ouml;lturush, ashkara bednam chaplap tutup oltürush,Uyghurlarning Xitay we h&ouml;kümet bilen bolghan munasiwitide Uyghurlargha héchqandaq qanuni qoghdinish hoquqi bermeslik arqiliq, Uyghurlardiki oylash , sezish, tepekkur qilish we qarshi pikirde bolush sezimni quluplap, Uyghur roxining tipirlap tipirlap charchap toxtap qélishi we axiri konup qulluq bilen bash igishige kérishmekchi bolsa, yene bir tereptin, sufisim idiyisi, marksism pelsepisi qatarliq teshwiqatliri we bashqa boysundurush taktikisi, maaripni Xitaylashturush siyasetliri arqiliq Uyghurladiki hasliq ,ijadchanliqni, jasaret we iradini pa'asiplashturup yoqutush mehsidini emelge ashurmaqta. Uyghurlarning zimistan qish bilen hushpuraq bahar yaz almiship turidighan tebi muhitqa maslashqan ghezep nepriti we s&ouml;ygü muhabbiti éniq bolghan milli harachterining ghuwaliship kétiwatqanlighi hergizmu Alla teripidin behshende qilinghan insan pishikisining tebi tereqqiyat netijisi bolmastin, belki mustemlike communist ideologiyising biwaste mehsuli, bu xil qulluq idiyisige qarshi turushni teshebbusqilip uningdin qutulmay turup, milli mewjudluqni saqlap qélish we qulluqtin qutulush pursetlirige hazir turush mumkin bolmisa kérek. Mesilen alayluq, Sherqiy Türkistandin ichkiri olkilerge mejburi hotunluqqa élip kétiliwatqan chirayliq Uyghur qizliri &ouml;z milli kimligini qandaq saqlap qélishi kérek? Xitaygha nesil qaldurup Xitay millitining neslining, süpitining yuquri koturilishige hesse qoshush arqiliq tükürükte yashapmu yaki qan we jan bedilige mehtumsula rohidin ibaret qehrimanliq milli rohni saqlap qélish arqiliqmu? Elwette kéyinki yolning eng güzel we éqilghe muwapiq ikenligi éniq. Emma biz san jehettiki ajizlighimiz herbi we technic jehettiki yoqsuzlighimizni , Xitayning yene helqaraliq weziyettin paydilinip zorawanliq ishletti digen bednamlar bilen bizni yoq qilishini we milletning bekmu chong ziyan tartip kétishini k&ouml;zde tutup, heryerde, herzaman tenchliqni teshebbus qilip kelduq. Ejiba biz teshebbus qiliwatqan bu “tenchliq”, weten ichidiki helqimizge nisbeten sukutte turush ,konush we adetlinish we uningdin &ouml;z ixtiyarlighi bilen zalimliqni tebi qanun süpitide qobul qilishtin ibaret qoqunuchluq qulluq idiyisini teshebbus qilishtin bashqa nerse emesmu - qandaq? Biz san jehettin &ouml;zimizni saqlap qélish üchün sukutni tehsebbus qilghandin kore, süpet jehettin &ouml;zimizni saqlap qélishqa bekrek k&ouml;gnül bolishimiz kérek, bu yerde men dimekchi bolghan süpet , eng aldi bilen milli qehrimanliq rohni korsitidu.

Hemmeylenge melum bolghinidek, shunche uzun mustemlike hayatida Uyghurlarni assimilatsiye bolushtin qutuldurup kelgen eng muhim bir amil Uyghurlardiki ene shu qehrimaliq rohidur. bügünki künde qulluq idiysining Uyghurlarda yamrashqa bashlighanlighi, Xitay mustemlikichillirining del shu qehrimaliq rohning yoqitish siyasitining eng tez derijide yürgüziliwatqanlighidin. Bu digenlik bizde yéqindin béri qehrimalar chiqmaywatidu digenlik emes, her yili biz sanini bilip bolalmighudek derijide batur oghul - qizlirimiz qarshiliq korsitip turmige kiriwatidu, emma bu omumi Uyghur hawasigha sélishturghanda nahayitimu az bir hawa.eger qulluq idiyisi yuqirida bayan qilip otkinimdek kuchiyip baridighan bolsa we dawamliq san jehettin milletni saqlap qélish teshebbus qilinidighan bolsa, bu azghine hawamu yoqap kétidu, uning ustige qehrimanlarning olimi bizde hazirghiche bekmu qedirsiz qéliwatidu. hazirgha qeder texiche weten sirtida qehrimanlar hatire küni bekitip, shehitlarni eng chong hormet bilen eslesh paaliyiti otkuzmiduq, hetta ularning isimlirini birer sherep temi yasap oyupmu qoyalmiduq. Méninghche, Xitay bizdiki bu rohni üzül - késil yoq qilishtin burun bizmu eng tez surette weten ichide qehrimaliq rohini yétildurush we qulluqqa qarshiliq korsitishni teshebbus qilishni bizning milli kimligimizni saqlap qélishning aldinqi sherti qilishimiz kérek. Elwette qarshiliq korsutush, qurban bérish bedilige kélidu we nurghun yoqutushni kelturup chiqiridu, emma qarshiliq korsutushning netijisi, Xitay hokumranliri qehrimanliq tarihimizni k&ouml;ydürup yoq qiliwatqan bügünki künde, bizge qaytidin yengidin tohtawsiz qehrimanliq tarixi yaritish pursiti bérip, Xitayning eslimizni untuldurush mehsidini bit - chit qilidu, shundaqla “ jahan mushundaq yaritilghan” digen qulluq idiyisige, Uyghur millitining &ouml;z ixtiyarlighi bilen qulluqni qobul qilip yoqulup kétish tehdidige jeng élan qilidu.

OMERJAN Bore
04-10-08, 18:16
Qehrimanliq heqqide yaxshi yeziliptu. bolsa mushundaq yaxshi maqalilarni dawamliq yezip turarsiz Ruqiye.

Unregistered
05-10-08, 00:29
Uyghurlarda qezep-nepret nahayitimu kuchluk, Ruqiye hanim! peqet oz-ara zidiyetliship adawet tutqanda.

Unregistered
05-10-08, 17:21
Ruqiye, yahshi mulahize qilipsiz. Qarshiliq qilish uchun qurban beridu depsiz, bu toghra. Emma ashu 2000 qizlarni ichkirge iwetishke qarshiliq qilish uchun miningche unche qurban berishmu ketmeydu. Az digende 100 ayile qarshiliq qilip nime qilsang qil qizimni iwetmeymen, mining bu qilghinim zhonggoning hech bir qanunigha hilap emes, qizimning oz-yurtida turup yashash, ishlesh hoquqi bar dep ching tursa kop bolsa 10 ademni jazalap beqip boldi qilatti. Emma mining tesiratim 100 adem emes hetta 10 ademmu otturgha chiqip ching turalmighandek. Shunga mining bu toghruluq hech bir paliyetke qatnashqum kelmidim. Qiz chong qilghan ata-anilar, singlisi bar akilar meyli dep yolgha selip qoyghan yerde men nime uprap yurey dep oylidim, Uyghurlar mushu halgha chuship qalghan bolsa qutqizidighan yerimu tugeptighu beribir, men nimige uzemni upritip yurermen dep oylidim. Gherplikler qoqunj insanning insanlighini ajizlashturup bir mehluqqa aylandurup qoyidu dep bikar dimigenken. Qorqunjaqliq heqiqeten insanning haraktirini ozgertiwitidiken. Epsuslinarlighi, qorqunjaq Uyghurlar wetendila emes hette Amerika, Kanada we Yawrupadek erkin ellerdimu heli bar. Ular huddi 1000 yil yashaydighandek azraq uzining Uyghurlighini ipadilep yashawatqan ghorurluq Uyghurlardin qechip yurishidu. Halbuki ular nime dep ozini aldashtin qett'i nezer ularning omri mushu chetelde otidu mushundaq otidu, belki yene 30-50 yil omur koridu. Ular ashunda Uyghurdin qechip yurse belki oligi ige-chaqisi yoq yighiwelish orunlirida koydurilip jim-jit ghayip bolup tutqan sherepsiz hayat yolining hulasisi chiqar. Uyghurlarda tiliseng taparsen, toptin ayrilghanni bore yeptu digen gep bar.

Unregistered
08-10-08, 00:33
Eng yaman illet abroy taliship ziddiyetlishish. heqning beshigha desspe turup ozini osturushke tirishish.


Uyghurlarda qezep-nepret nahayitimu kuchluk, Ruqiye hanim! peqet oz-ara zidiyetliship adawet tutqanda.

Unregistered
08-10-08, 05:27
Rukuya singlim yazmingizdin bak tasrilandim, sizning watan yolida singdurgan ajringiz hargizmu miwisiz kalmaydu. bundin kiyin watan yolidiki japa mushaqatka chidap ghayrat bilan algha ilgirlishingizni chin konglumdin umut kiliman.
ailingizga baht wa hatirjamlik tilayman.

Uyghur Qul
08-10-08, 13:50
Essalamu Eleykum Ruqiye Turdush we yurtdashlar.
Yazmining az bir qismini oqudum,obdan yézilghandek turidu.
Uyghurlar gunahqa pétip ketti.Toghrini qollimasliq,hemme ishni adettiki sodigha oxshitish,köz aldigha paydisi körünüp turmisa tewekkülchilik qilmaydighan derijide matiriyalizimchi bopketti.
Özini "Dunyadiki Uyghurlarning insaniy hoquqlirini, öz teqdirini özi belgilesh hoquqini qolgha keltürüsh üchün qurulghan", hemde Ruqiye xanimni muhim emeldar qilip wezipige teyinligen teshkilatmu musteqilliqimizni xalimaydighan ejnebi dölet we teshkilatning yardimidin quruq qalmasliq üchün musteqilliqni ashkara jakalighan we u yolda küreshke bel baghlighan bezi Uyghurlargha tehdit sélip herqandaq söz we heriketlirini chekleshke urun'ghanliqini köp kishiler bilidu.Özini serke chaghlighan ashu teshkilat we shexsler ashundaq xorluq we zebunluqtin tel-töküs qutulushni könglige pükken yigitlerni chekligen yerde xitaylar Uyghurlarning beshigha taharet qilip qoysimu har körmeydighan weziyet körünüp turuptu.
Muhimi Uyghurlar musulman.Özlirini musulman ikenlikini dawa qilip turup tamamen musulmanliqqa xilap halda ish qilish, hetta halaket yoligha qilche ikkilenmey yüzlinishliri we u yolni toghra dep qarashliri téximu qorqunuchluq aqiwetke élip baridu.
Bir döletni azat qilishni, tajawuzchi,kapir düshmenni yurtliridin qoghlap chiqirishni meqset qilghan heqqaniy we xeterlik küresh(teshkilatqa)ke Ayallarni bashliq qilip saylashliri, xitayni qoghlash toghrisida gep bolsa, wetinimizge bésip kirgen tajawuzchi mangqa xitaylarni öltürüsh toghrisida gep bolsila töt puti öre turidighan dellallarni rehber saylashliri, Uyghur digen at astigha toplan'ghan azghun nopusni jehennemge udul yollaydu. Eger töwe qilip hushini tapmisa.
Qilghan ishliri etigendin kecchkiche Qur'angha xilap, Muhemmed eleyhissalamning buyruqlirigha xilap, chérikliship ketken, yoldin chiqip ketken, özlirining ashkara tongguz göshi yimeydighanliqini "musulman iken"likiing belgisi qilip oylashliri.....Ürümchimu,Washin'gtonmu, Frankfortmu... oxshash bu jinayet we azghunluqlargha meydan bolmaqta.
Weten'ghu kapir,tajawuzchi, islam we musulman düshmini bolghan xitayning ishghalida, aile hayatingiz we milliy jemiyitingizning islami exlaq we küresh rohi bilen yashishingizgha tosqunluq qildi, zulum qildi, cheklidi,-deyli, Washingtonda,Newyorkta, Munchende,Franfortta,TorontodaiStokholumda,Norwigi yede, Gollandiyede,Londonda...sizni kim chekleptu? Sizni kim yerim yalighach kochigha chiq,dep zorlaptu? Kim sizni namaz oquma,roza tutma,ibadet qi,lma, resturangha bar,hetta haraq ich,her zaman Allahning leniti astida tur,dep buyruq qiptu? Namayish qilimiz, xitayni tillaymiz dise qolum xemirda dep bahane qilip, resturanda olturush bar,muzikiliq olturush bar, tansa oynaydighan ish bar, yighinda yimek we naxsha usul bar,dise sopunchining qanjiqidek, yaki ijarige berilidighan xotun qullardek qoyuq girim qilip berishliringizni nime dep chüshendürüsh kerek? Bu söz ayallar üchünla emes, erlermu shundaq! Hemme kishi özining, ailisining Allah bilen bolghan munasiwitining qanchilik ikenlikini Quran we sünnet bilen ölchep béqishi kerek emesmu?
Allah insanlarni ibadet qilsun(Allahqa qulluq qilsun),dep yaratqan emesmu? Buni inkar qilghuchi derhal kapir bolidighu.
Haram bilen halalni ayrimasliq,hayatning qimmitini bilmeslik, Qurandin sawatsiz qelish, hedistin peqet xewiri bolmasliq,hetta bilip bilmey Allahqa isyan qilish bilen kün ötküzüsh...bular Uyghur millitining shundaqla Sherqiy Türkistan xelqining nime üchün bunche uzaq yillar azadliqqa érishelmigenlikining asasliq sewepliridin birsi.
Allahning xewiri bolmay turup derextin birtal yopurmaqmu yerge chüshmeydu. Bir millet özini omngshap toghra yolgha kirmigüche Allahmu u milletni tüzimeydu, özige yaki u choqun'ghan maddigha,tabutqa(dölet,mesilen USA,teshkilat,mesilen NED,UNPO,Amnesty..) tashlap qoyidu. Bu sözler Allahning sözi we iradisi,qanunidur.
Eger Uyghurlar Allah murat qilghan yolgha kirip yashisa, pütün dunyadiki Uyghur düshmenliri birliship qarshi turghan halettimu Uyghurlargha ziyan zexmet yetküzelmeydu we yéngelmeydu! Bumu quranda wehi qilin'ghan qanun.
Xulase, Uyghurlar toghra yolni talliwalghan, haram bilen haramni ayrighan, heq bilen batilni ayriyalaydighan we özini ongshashqa bashlighan kündin bashlap azadliq tang nuri körünidu...
Rahman we rehim Allah, bu gunahkar millitimizni meghpiret qilghaysen!
Hörmet bilen:
Allahning Uyghur quli.

Unregistered
09-10-08, 00:21
sayram oyghunup chayqal mamdikin,
telkidin tuman tarqal mamdikin.
ili atliri chapal mamdikin,
koz yashlirimdin kaynar bolaqhlar.

zumret suyum bulghitti paqa,
meylimu shunche yirtilsa yaqa.
ili atlirigha yoqhmiken taqa,
koz yashlirimdin kaynar bolaqhlar.

Merhum Abdurhim Otkur'ning Oyghan ghan zimin romanidin.


-----------------------------------------
Barin inqilbining ot yurek yol bashchisi Zeydin Yusuf'ning bir koblit shirini yizip qoydum.

Musulmani Qhurapi dep yaratmay kozge ilmaymiz,
yalanbashlarni dinsiz dep chushenmestinla tillaymiz.
U yerlik bu, bu yerlik u diban ademni tillaymiz,
Rezil huqishqa qul bulghash rezil huqishche chillaymiz,
Tuzet mey ushbu illetni saAdetni korup bulmas.

Unregistered
11-10-08, 08:46
Men bu qisqa maqalemni bir qanche kun ewwel yazmaqchi idim.bugunge qaldi, Uyghur millitide mundaq bir maqal bar.:" Helpem kulmeydu, kulse teliqip ketidu," gerche Ruqiye Turdish hanimning maqalesini oqughandin keyin yuqiridikidek tesirlik hayajanliq maqalelerni yazmay turalmaydu kishi ,amma huddi yuqiridiki Uyghur maqal-temsilde eytqandek bunchilik hayajanlinip qizziqip ketidighan bolsanglar, nimishke bu maqaleni esli tor betidiki yeridin tepip oqushqa qizziqmaysiler,?men bu yerge chaplap qoysam oqumay turalmayla qaldinglar, bir turup digim kelidu :" yalghan bu hayajanlanghininglar " bir turup digim kelidu :" ras bu hayajanlanghininglar " chunki heqiqetende bundaq maqalini oqughan her qandaq bir Uyghur hayajanlanmay turalmaydu. tesirlenmey turalmaydu, bolupmu bu maqaleni yazghan kishi bizdek on erkekke teng qilghili bolmaydighan Bir Uyghur qizi bolsa elbette.


Heqiqetende hazir chet-ellerdiki Uyghur milletchiliri ichide bir nechche Uyghur qiz-chokanliri bar on erkekke tigeshkusiz, elbette bashida Ruqiye Turdish hanim bar,Allah ulardin razi bolsun,
qiliwatqan weten we millet ishlirida Allah yardemchisi bolsun Amin.


IHTIYARI MUHBIR : MEKKE

Unregistered
13-10-08, 02:01
Hormetlik Ruqiye,

Maqalingizni bir-neche ret oqup cheqtim. Siz maqalingizni weten ichidikilerge yazghan bolsingiz men bekmu epsuslinimen. Sewebi Weten sirtidikiler birer ketimmu birer gezit-journallarda qizlirimiz toghrisida maqale ilan kilmiduk. Hazirghiche birer paaliyetmu elip barmiduq. Weten sirtida turmushimizda hemme nerse tel-tokus turup,ozimizning qizlirining boghulghan awazlirini yeni ippet saraylirining kuldanigha ayliniwatqanlighini korup turup anglap turup, hichqandaq amal qilalmay birer metbuatlardimu anglitalmighan bizler yeni ozimizdin renjisek eng toghra dep qaraymen.
Bugun mushu waqittin bashlap biz nime qelishimiz kirek digen muzakirini bashlisakmu kechikip qalmaymiz. Amerkida we Canadada nurghunlighan balilar insan hoquqlirini qoghdaydighan orunlar bar. Biz paydilinidighan metbuatlarmu bar. Xittayning eng qorqidighini teshwikat yeni metbuatlarda rezilliklirining echilip qelishidin bek qorkidu. Men bularni sizge chushendurmisemmu siz mendin yaxshi belidighan shexs. Shunga biz paydilinighan tereplerdin yaxshi paydilinishni bilishimiz kirek.
Ruqiye, sizningla emes sizge ohshash oylaydighan ademlerning yurekliri ortilidu. Siz bir paaliyet bashlisingiz bu ishka kelgende nurghunlighanlar qarap turmaydu. Uyghurlarla emes Amerkilik we Canadaliklarmu birge awaz qoshidu. Biz setiliwatkan sebi singillirimizni qutquzalmay yaki awazini dunyagha anglitalmay turup, weten azad qelishtek qong ishlardin soz achmisaqmu bolidu dep karaymen. (shexsi koz qarishim)
Bu temini bashlap qoyup yoqap ketmesligingizni otinimen. Bugunki Uyghurlar jemiyitidiki eng echinarlik wekelerning biri qizlarning setilishi. Bizning bugunki sharaitimizge hisyatlik sozlerdin emili herket eng muhim. Bizning bu boliwatkan rezillikke qarap turushimiz bir milletke we dinimizgimu kobul kilip bolmighudek haqaret.
Ahirida, biz qolimizdin kelguche bir paaliyet qelip korup baqamduq yaki mushu bettila qaynap otup ketemduq? sizche kandak qilsak bolar?

SC

Oylinish
13-10-08, 02:15
Ajayip tatliq jawap beripsiz.men sizning pikiringizge qoshulimen. we shundaqla birer janliq paliyet elip berilsa men kuchum bilen yardemde bolimen.elwette madiy we meniy jehettin.


Hormetlik Ruqiye,

Maqalingizni bir-neche ret oqup cheqtim. Siz maqalingizni weten ichidikilerge yazghan bolsingiz men bekmu epsuslinimen. Sewebi Weten sirtidikiler birer ketimmu birer gezit-journallarda qizlirimiz toghrisida maqale ilan kilmiduk. Hazirghiche birer paaliyetmu elip barmiduq. Weten sirtida turmushimizda hemme nerse tel-tokus turup,ozimizning qizlirining boghulghan awazlirini yeni ippet saraylirining kuldanigha ayliniwatqanlighini korup turup anglap turup, hichqandaq amal qilalmay birer metbuatlardimu anglitalmighan bizler yeni ozimizdin renjisek eng toghra dep qaraymen.
Bugun mushu waqittin bashlap biz nime qelishimiz kirek digen muzakirini bashlisakmu kechikip qalmaymiz. Amerkida we Canadada nurghunlighan balilar insan hoquqlirini qoghdaydighan orunlar bar. Biz paydilinidighan metbuatlarmu bar. Xittayning eng qorqidighini teshwikat yeni metbuatlarda rezilliklirining echilip qelishidin bek qorkidu. Men bularni sizge chushendurmisemmu siz mendin yaxshi belidighan shexs. Shunga biz paydilinighan tereplerdin yaxshi paydilinishni bilishimiz kirek.
Ruqiye, sizningla emes sizge ohshash oylaydighan ademlerning yurekliri ortilidu. Siz bir paaliyet bashlisingiz bu ishka kelgende nurghunlighanlar qarap turmaydu. Uyghurlarla emes Amerkilik we Canadaliklarmu birge awaz qoshidu. Biz setiliwatkan sebi singillirimizni qutquzalmay yaki awazini dunyagha anglitalmay turup, weten azad qelishtek qong ishlardin soz achmisaqmu bolidu dep karaymen. (shexsi koz qarishim)
Bu temini bashlap qoyup yoqap ketmesligingizni otinimen. Bugunki Uyghurlar jemiyitidiki eng echinarlik wekelerning biri qizlarning setilishi. Bizning bugunki sharaitimizge hisyatlik sozlerdin emili herket eng muhim. Bizning bu boliwatkan rezillikke qarap turushimiz bir milletke we dinimizgimu kobul kilip bolmighudek haqaret.
Ahirida, biz qolimizdin kelguche bir paaliyet qelip korup baqamduq yaki mushu bettila qaynap otup ketemduq? sizche kandak qilsak bolar?

SC

Rukiye
13-10-08, 23:39
teklivingizdin soyundum, yahshi teklip, Sherqi Turkistan Uchur merkizi bu heqte janliq video pakitlarni qolgha chushurgen, keyin Rabiye hanim bu videolarni retlep englishchige terjime qildurup nurghun muhim orunlargha sunghan ve congressional human rights caucus da bu heqte briefing mu otkuzgen idi. lekin shundaqtimu hitay yenila qilghilqini qiliverdi. u maqalinimu men esimde qelishiche ikki yilning aldida yazghanghu deymen, Weten ichige qaritip yazghan we wetendiki tor betlerge chaplighan idim biraq derhal ochurivetildi.keyinche torbet bashqurghuchilarni balagha tiqmay dep tohtattim. meningche bu ishta weten ichidiki qarshiliq intayin muhim idi, emma veten ichige bu teshviqatni qilishqa qurbimiz yetmeyvatidu. men birleshken doletler teshkilatining herqaysi doletlerning insan heqlirini bahalash yighinigha ulgertip omumi shekilde bir report ve birleshken doletler teshkilatining ayallar hoquqini qoghdash bolmigie mehsus mushu qizlarlar toghrisida bir report preofessional shekilde teyyarlinip sunulsa deymen. bu men shehsi qilalaydighan ish emes, elvette dunya uyghur qurultiyi teripidin sunulushi hetta yeterlik imzamu toplinishi kerak, meningche buni Dunya Uyghur Qurultiyimu alliqachan oylishivatqan bolsa kerak. report yezishqa ketidighan chiqim ve imza toplash ishlirini elvette siz bilen biz qilishimiz kerak.shunga herqaysimiz ozimiz turivatqan dolette uyghur qizlirini qutquzush heqqide imza tolisaq imza qanche kop bolsa shunche yahshi bolatti.






Hormetlik Ruqiye,

Maqalingizni bir-neche ret oqup cheqtim. Siz maqalingizni weten ichidikilerge yazghan bolsingiz men bekmu epsuslinimen. Sewebi Weten sirtidikiler birer ketimmu birer gezit-journallarda qizlirimiz toghrisida maqale ilan kilmiduk. Hazirghiche birer paaliyetmu elip barmiduq. Weten sirtida turmushimizda hemme nerse tel-tokus turup,ozimizning qizlirining boghulghan awazlirini yeni ippet saraylirining kuldanigha ayliniwatqanlighini korup turup anglap turup, hichqandaq amal qilalmay birer metbuatlardimu anglitalmighan bizler yeni ozimizdin renjisek eng toghra dep qaraymen.
Bugun mushu waqittin bashlap biz nime qelishimiz kirek digen muzakirini bashlisakmu kechikip qalmaymiz. Amerkida we Canadada nurghunlighan balilar insan hoquqlirini qoghdaydighan orunlar bar. Biz paydilinidighan metbuatlarmu bar. Xittayning eng qorqidighini teshwikat yeni metbuatlarda rezilliklirining echilip qelishidin bek qorkidu. Men bularni sizge chushendurmisemmu siz mendin yaxshi belidighan shexs. Shunga biz paydilinighan tereplerdin yaxshi paydilinishni bilishimiz kirek.
Ruqiye, sizningla emes sizge ohshash oylaydighan ademlerning yurekliri ortilidu. Siz bir paaliyet bashlisingiz bu ishka kelgende nurghunlighanlar qarap turmaydu. Uyghurlarla emes Amerkilik we Canadaliklarmu birge awaz qoshidu. Biz setiliwatkan sebi singillirimizni qutquzalmay yaki awazini dunyagha anglitalmay turup, weten azad qelishtek qong ishlardin soz achmisaqmu bolidu dep karaymen. (shexsi koz qarishim)
Bu temini bashlap qoyup yoqap ketmesligingizni otinimen. Bugunki Uyghurlar jemiyitidiki eng echinarlik wekelerning biri qizlarning setilishi. Bizning bugunki sharaitimizge hisyatlik sozlerdin emili herket eng muhim. Bizning bu boliwatkan rezillikke qarap turushimiz bir milletke we dinimizgimu kobul kilip bolmighudek haqaret.
Ahirida, biz qolimizdin kelguche bir paaliyet qelip korup baqamduq yaki mushu bettila qaynap otup ketemduq? sizche kandak qilsak bolar?

SC

Unregistered
07-02-10, 18:53
Men bu maqalemni Kombiotorimdiki maqale arhipimda korup qelip ,oqup qarisam heli yahshi yeziptimen, turup bashqidin bir chaplay millet yene bir oqusun didim, we yene turup men bu maqaleni burun bir chaplighan ikenmen , amma nerge chaplidim esimdin chiqip qaptu, andin bir ikki jumlisini Googlege selip izdisem bu yerge chaplighanlighim chiqti we menmu maqalemni bashqidin bu betke chaplap qoydum heqiqetende Ruqiye Turdush hanimning we mening bu maqalelirim bir nechche ret oqulghuchiligi bar maqale iken,


IHTIYARI MUHBIR : MEKKE


Ruqiye Turdish hanimning maqalesidin uzunde,:


" Men bezide bir dostumning ali mektepning ikkinchi yillighida oquwatqan chghimda Xitaylar bilen tola chishmang , ular hemmisi birliship birni tukerse, biz Uyghurlar shu tukrukte qip gherq bolup ktimiz, gherq bolup ketken yahshimu yaki ulargha yahshi korunup amal bar ularni tukerguzmey hayat qalghinimiz yahshimu? Digen s&ouml;zini eslep, belkim u toghra deydighandu dep oylap qalghan chaghlirim bolghan.emma kyin u Xitayni qanche tukurtmey dep ehtiyat qilsimu, biraq udul kelgen yerge tkrp kon'gen Xitay, tkrp slip umu shu tkrkke chomulup qaldi.chnki Xitay bribir tukiretti we tukiriwatidu, chishigha tegmeslik bilen qutulush mumkin emes idi. Hayat qalghan Uyghurlar tkrkte uzushni uginiwatidu, nurghunliri uginipmu aldi "

Towende ozumning yazghanlirim,:


1999-yili 07- ayning 23-yaki 24-kuni idi, ettigen seher waqti,men Urumchidiki Qazaqistangha kirish wizesi beridighan Qazaqistanning Urumchidiki soda idaresining aldida wize saqlap turattim. Qazaqistangha wize elish uchun ettigen seher barghan idim,derwazining aldida bek ettigen bolghanlighi uchun hich kim yoq idi, peqet men we bashqa tort kishi turattuq,23 yaki 24 yashlarda bar bir hitay qizi besh metir nerida belki dadisi bolsa kerek, yene birsi akisi bolsa kerek uch kishi sozlishiwatidu,bizdin bashqa yene bir hitay nerida qarap turudu heliqi hitay qizi dadisi bilen akisigha eytiwatidu,: " Bu Amerika nimige pochiliq qilidu, biz Zhong guo helqi her birimiz birdin tukursek ular komulup ketidu," ichimde bir kuldum,chunki bu gepni men Mekkide yurttin hejde omek bilen kelidighan hajilirimizgha oy kira qilghili hajilardin burunraq kelidighan Uyghur haji bashliri bolghan kadirlardin jiq-jiq anglighan idim,


Shu chaghda uqtumki bu hildiki gep-sozler qizil hitay hakimiyetining oz helqige ugetken siyasi teshwiqati iken, amma milet ehmeq bolmisa mushu geplerni hitaylarning ustunligi dep yurmigen bolatti,

Men shu kadirlargha shundaq digen idim, :" siler ehmeqmu,? Bundaq ehmiqane gep-sozlerni qilip yuruydighan,misal qilip eytsaq, hitay bilen Amerika urushsa hitaylar qatar-qatar tiziliship turup bir-birsige tukurushupurushamdu,?"

" Amerika burnumizning tegide Qazaqistanning Alma-Atada, Qirghizistanning Bishkekte,Ozbekistanning Tashkentte,Tajikistanning Dushenbide, Afghanistanning Kabulda we bashqa etraplirimizda quruq chiqim qilip eskeri Ayripulan istansisi qurup,urush Ayripulanlirini turghuzup aware bolamdu, meqset bir kuni hitayni hapa qilsam digen niyette hazirdin teyyarliq qilip bu chiqimlarni qiliwatidu, shu chaghlar kelsun qeni koreylik hitaylarning qatar-qatar tiziliship kulidin chiqip yurtimizdin otup mana bu yurtlargha berip Amerikiliqlarni bir-bir tukurup, tukurigige komuwetkenligini bir koreyli,?

" Deylikki,Amerika biz millettin on ming Uyghur yash balisini elip chiqip ketip bu eskeri gezermiliride eskeri telim-terbiye ugitip hitaygha salsa,yurtimizdiki hitaylarning eskerlirini, ayripulan istansisini, tankilirini, toplirini mana bu yenimizdiki yerlerdin uchqan Ayripulanliri bilen ursa, hitayning ayripulanliri nerdin uchup kelidu,? Eng yeqini Lenjudin, amma Amerikaning ayripulanliri mana bu yenimizdiki yurtlardin, eyte qeni qaysi yerler yani Lenjumu,? Yaki Alma-Atamu,? Bishkek,Dushenbe ,Tashkentmu,Bizning uyrtumizgha yeqin,? Bundaq ishlarning bolushi mumkin emes dep eytalamsen,?" heliqi kadirlar qariship qaldi.

Yene shu yili 08-ayning ahirliri idi,men Urumchi 3-Doktorhanening yenidin otup Xin Jiang Da Xue ( Urumchi Uniwersititi ) ning aldi bilen yayaq mengip yuqirigha qarap ketip barattim,del Urumchi uniwersititining derwazisining aldigha kelgende, 20-25 yashlarda bar bir Uyghur balisi bilen 60 yashlarda bar bir qeri Tunggan qattiq tillishiwatidu,heliqi qeri Tungganning chirayidin shundaq bir ghezep-nepret chiqip turdiki korgen insan heyran qalidu, qolidin kelse u balini ham yewetse,bu nime digen nepret,bu nime digen dushmenlik, bu nerdin kelgen qattiq och-adawet, bunchilik qattiq nepretlinidighandek zulum korgen bolsdang bu millettin, qaytip ketkin oz yurtinggha ,nimish qilisen ozungni bunchilik har qilip.?

Men shu yerde Siwitsiyelik meshhur Giolog xxx ning yazghan ( Qachqun Ma Zhong Ying ) digen kitabidiki oqughanlirim esimge keldi.shu kitapta u shiwitsiyelik shundaq yazidu, " ustimizde Rus Ayripulanliri bomba tashlawatatti,Ma Zhong Ying kanwayliridin namaz waqtini soridi, namaz waqtining kelgenligini bilip ,bomba tashlawatqan Ayripulanlargha perwa qilmay mashinidin chushup mashinining yenidila namazini oqudi,"

Mana mushu Ma Zhong Ying we Ma Hu San bashchilighidiki Tungganlar ozlirini olumdin qutquzup, yurtigha elip kelip mehman qilghan begherez, Uyghurlarni sheriqtin Gheripkiche qirip-qirip tashliwetken idi,peqet Himitning sayidila ming neper Hotenlik yash jengchimizni shehit qilghan idi,qeni imanning ulardiki tesiri,? Ularda iman yoqmu idi,? Iman bar amma tomurida eqiwatqan u hitay qani Tungganlarning imanidin ustun idi.heqiqet mana shu aghiniler buni bilinglar,

Shuning uchun Musulman bolsa hem hitay bilen oylinish bir Uyghurgha haramdur.


IHTIYARI MUHBIR : MEKKE