PDA

View Full Version : xinjiang mektupliri



Unregistered
23-09-08, 09:10
http://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Vrijwaringsclausule
Sinkiang
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Sinkiang Oeigoerse Autonome Regio
Oeigoers:شىنجا* ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى
Shinjang Uyghur Aptonom Rayoni
Chinees:新疆维吾尔自治区
Xīnjiāng Wéiwú'ěr Zìzhìqū
Afkortingen: 疆 (pinyin: Jiāng)

Oorsprong naam 新 xīn - nieuw
疆 jiāng - grens
"nieuwe grens"
Bestuurlijk statuut Autonome Regio
Hoofdstad Ürümqi
Voorzitter Ismail Tiliwaldi
Oppervlakte
- Totaal Geklasseerd 1ste
1 660 000 km²
Bevolking
- Totaal (2002)
- Bevolkingsdichtheid Geklasseerd 24ste
19 050 000
11.5 inw./km²
BNP
- Totaal (2003)
- BNP/inw. Geklasseerd 25ste
187 800 M RMB
8 390 RMB
ISO 3166-2 CN-65

Naamgeving in Volksrepubliek China
(taal-varianten)
Traditioneel 新疆*吾爾自治區
Vereenvoudigd 新疆维吾尔自治区
Pinyin Xīnjiāng Wéiwú'ěr Zìzhìqū
UitklappenStandaardkantonees Sán Kéung Waj M Yie Tzie Chie K'éuj
Arabisch منطقة شينجيانغ الذاتية ال*كم
Oeigoers شىنجا* ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى/Shinjang Uyghur Aptonom Rayoni
Mongools Шинжян-Уйгарын Өөртөө засах орон
Tibetaans ཞིན་ཅང་ཡུ་གུར
Kazachs Шинжәң Ұйғыр аутономиялық районы
Russisch Синьцзян-Уйгурский автономный район
Andere benamingen Sin-tjiang, Hsin1-chiang1



Naam (taal-varianten)
Traditioneel 新疆
Vereenvoudigd 新疆
Hanyu pinyin Xīnjiāng
UitklappenStandaardkantonees Sán Kéung
Minnanyu Sin-kiong
Mindongyu S*ng-giŏng


Sinkiang of Xinjiang (spreek uit als [Sien-Djang], niet als [Sin-Kjang]) is een autonome regio in het noordwesten van China. Het beslaat 1.650.257 km². De hoofdstad van Sinkiang is Ürümqi. De naam Sinkiang is een verbastering van Xinjiang, wat "nieuwe grens" betekent. Deze term wordt gebruikt sinds het gebied onder Chinese heerschappij kwam in de 3e eeuw v.Chr. en duidt er dus op dat het voorheen niet tot het Chinese Rijk hoorde. Zowel in Perzische als Arabische kronieken wordt dan ook tot vandaag de dag niet gesproken over Sinkiang maar over Oost-Turkestan wat er op aanduidt dat Turkestan verdeeld is. De regio staat dus bekend als Oost-Turkestan of Chinees Turkestan. De naam Chinees Turkestan werd lange tijd gebruikt om het gebied te onderscheiden van Russisch Turkestan. De bevolking, het merendeel Oeigoers, noemt het land Oeigoerië.

Inhoud [verbergen]
1 Geografie
2 Belangrijkste steden
3 Bevolking
3.1 Het Chinese Assimilatiebeleid
4 Talen
5 Economie
6 Geschiedenis
7 Bronnen, noten en/of referenties
8 Archeologie
9 Bezienswaardigheden
10 Aangrenzende landen
11 Externe links
12 Kaart



[bewerk] Geografie
Het gebied neemt ongeveer 1/8 van de totale Chinese oppervlakte in. Het is de grootste provincie van China en grenst aan acht landen. Het bestaat uit twee bekkens die door het Tiangebergte van elkaar worden gescheiden. Het noordelijk bekken wordt ook wel Dzjoengarije genoemd. Dit steppegebied werd van oudsher door Kazachen bewoond, maar die zijn tegenwoordig in aantal door de Chinezen overvleugeld. Hier ligt ook de hoofdstad Ürümqi.

Het grotere zuidelijke deel wordt langs de randen gevormd door zeer hoge gebergten, waaronder de Tiensjan (het "Hemelgebergte"). Daartussen ligt het Tarimbekken, dat voor een groot deel wordt ingenomen door een zeer onherbergzaem woestijn, de Taklamakan. Langs de rand van de Taklamakan liggen vele oasen, gevoed door rivieren, zoals de Tarim, die in het omliggende bergland ontspringen. In deze oasen is geïrrigeerde landbouw mogelijk en het is hier dat het grootste deel van de islamitische Oeigoeren woont.

De belangrijkste rivieren zijn in het noordelijke bekken de Orongo, de Irtysj en de Ili, in het zuidelijke de Tarim met bronrivieren, die in het oosten in zoutmoerassen (Lob Nuur) uitloopt.

Het klimaat is extreem continentaal.


[bewerk] Belangrijkste steden
Aksu
Altay
Fukang
Hami
Hotan
Karamay
Kashgar (Kashi)
Korla
Kuqa
Miquan
Shihezi
Turpan
Ürümqi (hoofdstad)
Yarkand
Yining
De meeste zijn gelegen langs de beroemde zijderoute


[bewerk] Bevolking
Sinkiang telt volgens de volkstelling van 2000 19,6 miljoen inwoners, vooral Oeigoeren (45 %) en Han-Chinezen (41 %). Daarnaast wonen er onder meer Kazachen (7 %) en Hui (5 %) en een heel klein aantal Kirgiezen (0,9 %), Mongolen (0,8 %) en Tataren (0,02 %).

Het onafhankelijkheidsstreven werd en wordt tegengegaan door de komst van Han-Chinezen in deze regio: In 1949 was 6% in de regio Han-Chinees, tegenwoordig is dat 40%. Als gevolg hiervan is in de regio een sterke verandering te zien in de etnische demografie. Het grootste deel van de bevolking in de regio is islamitisch. De verhouding tussen de Chinezen en de islamitische Oeigoeren is zeer gespannen. De Oeigoeren werken meestal als sjasliekverkoper of taxichauffeur.


[bewerk] Het Chinese Assimilatiebeleid
Omdat gemengde huwelijken een van de meest effectieve manieren is om volkeren te assimileren, heeft de Chinese overheid gemengde huwelijken tussen Oeigoeren en Han-Chinezen sinds 1990 officieel aangemoedigd. De Oeigoeren worden betere toekomstperspectieven beloofd zoals hogeren lonen, betere gezondheidszorg, betere huisvesting, beter onderwijs etc. De overheid beloonde Han-Chinese vrouwen en dames met een bedrag van 3000 yuan (360 US$) in ruil voor de verhuizing naar deze regio. Eenmaal getrouwd wordt het de Oeigoeren haast onmogelijk gemaakt om te scheiden. Een echtscheiding wordt bestraft met 4000-5000 yuan (US$ 480-600) terwijl de gemiddelde maandsalaris slechts 200 yuan (US$ 24) is. Met een toestroom van ong. 7000 Han-Chinezen per dag naar deze provincie, zullen de Oeigoeren binnenkort een minderheid vormen in hun woongebied. Inmiddels is de provincie Sinkiang ook enkele rechten kwijtgeraakt ondanks de, op papier, autonome status. Oeigoeren mogen sinds september 2002 geen onderwijs meer volgen in hun eigen taal. Hiermee schendt Volksrepubliek China haar eigen grondwet die onderwijs in eigen taal garandeert voor minderheden in de autonome provincies. Nog in 1996 hadden in Sinkiang gevechten plaats tussen een Chinese politiemacht en Oeigoeren, die zich onder meer verzetten tegen de explosieve immigratie van Han Chinezen naar hun gebied en het aanmoedigen van gemengde huwelijken door de overheid.


[bewerk] Talen
Naast het Chinees is in Sinkiang het Oeigoers, een Turkse taal, de belangrijkste taal. Daarnaast worden er door regionaal verspreide minderheden Kazachs, Tadzjieks en Kirgizisch gesproken. Voor de meeste Turkse talen (waartoe het Tadzjieks niet behoort) geldt overigens dat ze grotendeels onderling verstaanbaar zijn, zij het vaak met enige moeite.

In de 7e en 8e eeuw werd in het gebied Tochaars gesproken. Deze taal verdween echter na de inval van de Oeigoeren in de 9e eeuw.


[bewerk] Economie
Door het droge klimaat is meer dan 90 % van het landbouwareaal aangewezen op bevloeiing. De belangrijkste landbouwproducten zijn tarwe, maïs en natte rijst. Andere producten zijn katoen en zijde. Ook de veehouderij is er van belang. Sinkiang is een van de rijkste mijnbouwgebieden van China: aardolie (onder meer nabij Karamay, dat "zwarte aarde" betekent in het Oeigoers), steenkool en uraanerts worden er geëxploiteerd. Daarnaast komen ijzererts, koper, zink, lood, wolfraam, molybdeen en andere mineralen voor. Na 1949 is de industrialisatie sterk toegenomen, zodat er thans onder meer staal-, non-ferro-, (petro)chemische, machine-, cement-, textiel- en levensmiddelenindustrie aanwezig is. Behalve over enige oude karavaanwegen beschikt het gebied ook over enkele autowegen (voornamelijk langs de randen van de bekkens, o.a. autosnelwegen 312 en 314), een spoorlijn en geregelde luchtverbindingen tussen alle grotere plaatsen (o.a. Ürümqi Diwopu International Airport). Het zoutmoeras van Lob Nuur wordt sinds 1964 gebruikt voor het uitvoeren van kernproeven.


[bewerk] Geschiedenis

Belangrijkste volken in Sinkiang (Oeigoer=blauw, Han-Chinees=rood en Kazach=geelSinkiang, eertijds ook wel Oost-Turkestan of Chinees Turkestan genoemd, heeft sinds de oudheid een rol gespeeld in de uitwisseling tussen Centraal- en Zuid-Azië en Europa, zowel op religieus-cultureel vlak (boeddhisme, islam, Nestoriaans christendom en later missionarissen) als op commercieel vlak (de beroemde zijdeweg). Deze contacten verliepen voor een belangrijk deel via een reeks oasestaatjes, die van tijd tot tijd door China onderworpen werden.

Het zuiden van Sinkiang was een Chinees protectoraat van 206 v.Chr. tot 220 n.Chr. tijdens de Han dynastie. Aan het einde van de Tang-dynastie (618-907) grepen Turkse stammen diverse keren de macht en verkregen zo ook diverse keren een onafhankelijke Kanaat. In de 13e eeuw werd het gebied veroverd door de Mongoolse leider Genghis Khan en in de 18e eeuw door de Mongools sprekende Kalmukken. Tegen de 15e eeuw was de islam er de belangrijkste godsdienst geworden. Sinkiang kwam terug onder Chinese controle gedurende de Qing-dynastie (1644 - 1911). Omdat het gebied ver verwijderd was van Peking was de invloed van het centrale bestuur eerder beperkt en de reële macht lag vaak bij plaatselijke krijgsheren. Vanaf het midden van de 18de eeuw, toen de Mantsjoes er de Westmongolen versloegen, heeft het gebied sterk onder Chinese invloed gestaan. In 1875–1880 was het gebied door een islamitische opstand tijdelijk aan het Chinese gezag onttrokken en in 1884 werd Sinkiang een provincie van China.

De Oeigoer Turken hebben o.a. de volgende Kanaten gesticht in Oost Turkestan en omgeving:

Periode Uygur Kanaten / Republieken Hoofdstad
745 - 840 Kanaat van de Orhun Oeigoeren Karabalgasun
870 - 1036 Kansu (huidige provincie Gansu in China) Oeigoer Kanaat -
850 - 1275 Idikut Oeigoer Kanaat (die grote delen van het huidigeSinkiang omvatte Ordubalik
870 - 1212 Kanaat van de Karachaniden (gesticht door de Karluken en Oeigoeren Kashgar
1514 - 1678 Saidia Oeigoer Kanaat Yarkand
- verschillende onafhankelijke regio's onder leiding van Hodja's na de eerste Chinees-Manchu invallen in Oost Turkestan -
1866 - 1877 Koninkrijk van Kashgarië (onder leiding van de krijgsheer Yakub Beg) Turfan / Turpan
12 nov. 1933 - 1934 Eerste Republiek van Oost Turkestan (gevolg van een volksopstand tegen de Chinese overheid) -
12/11/1944 - 20/10/1949 Tweede Republiek van Oost Turkestan (gesteund door de Sovjet-Unie) -

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de nationalistische regering niet in staat te verhinderen dat er gedurende enkele jaren een onafhankelijke republiek onder sterke Sovjet-Russische invloed ontstond.

Na de Tweede Wereldoorlog werd Oost-Turkestan opgenomen in de Volksrepubliek als de Sinkiang provincie. In 1955 werd het een autonome regio (met de status van provincie). Kleinere administratieve eenheden werden geschapen voor Kirgiezen, Kazachen, Mongolen en andere bevolkingsgroepen. Tevens vond een sterke migratie van Chinezen naar Sinkiang plaats.

Conflicten in verband met de nomadische levenswijze van de grensbevolking en het opdringen van zowel Chinezen als Russen aan weerszijden van de grens leidden vooral in 1969 tot gewapende botsingen in het gebied van Tacheng. Daarnaast vinden er regelmatige opstanden tegen de Chinese machthebbers plaats, die zowel van etnische als religieuze oorsprong zijn.

[bewerk] Bronnen, noten en/of referentiesBronnen, noten en/of referenties:
Kaşgarlı, S. M. + (2004) Uygur Türkleri Kültürü ve Türk Dünyası.
Istanbul: Çağrı Yayınları.



[bewerk] Archeologie

De vlag van Oost-Turkestan die door de Oeigoeren in hun streven naar onafhankelijkheid wordt gebruikt. Ook wel de Kökbayrak genoemd; "hemelvlag".In Sinkiang zijn vele tientallen goed bewaarde mummies gevonden die wellicht zo'n 4000 jaar oud kunnen zijn. Zij zijn waarschijnlijk opnatuurlijke wijze bewaard gebleven, in tegenstelling tot de mummificatie zoals die in het oude Egypte werd toegepast. In het regionaal museum van de hoofdstad Ürümqi zijn onder andere dergelijke mummies te zien, alsmede archeologische vondsten die te maken hebben met de zijderoute.


[bewerk] Bezienswaardigheden
Dorpen en steden: Karghilik - Khotan - Kuqa - Ürümqi - Opal (met het Mausoleum Mahmoud Kashgari)
Zijderoutplaatsen: Kashgar (met de Id Kah-moskee) - Turpan - Yarkand - Yengisar
Natuurschoon: Altai-gebergte (met het Hanasmeer) - Tianchi (Hemels Meer) - Karakoram-weg - Sayrammeer - Yining en Ili-vallei

[bewerk] Aangrenzende landen
Afghanistan
India
Kazachstan
Kirgizië
Mongolië
Pakistan
Rusland
Tadzjikistan

[bewerk] Externe links
*国新疆政府网 Overheid van Sinkiang

[bewerk] Kaart
Grote kaart van Sinkiang
Commons
Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Xinjiang op Wikimedia Commons.

Bestuurlijke indeling Volksrepubliek China
Provincies: Anhui · Fujian · Gansu · Guizhou · Hainan · Hebei · Heilongjiang · Henan · Hubei · Hunan · Jiangsu · Jiangxi · Jilin · Kanton · Liaoning · Qinghai · Shaanxi · Shandong · Shanxi · Sichuan · (Taiwan) (Zie ook: Politieke status Taiwan) · Yunnan · Zhejiang
Autonome regio's: Guangxi · Binnen-Mongolië · Ningxia · Tibet · Sinkiang
Regeringsbestuurde steden: Peking · Sjanghai · Tianjin · Tsjoengking
Speciale bestuurlijke regio's: Hongkong · Macau



Categorieën: Sinkiang | Centraal-Azië | Voormalig Protectoraat
Aspecten/actiesartikel overleg bewerk Geschiedenis Persoonlijke instellingenAanmelden / registreren Zoeken
Navigatie
Hoofdpagina
Artikelindex
Categorieën
Recente wijzigingen
Nieuwe artikelen
Willekeurige pagina
Informatie
Gebruikersportaal
In het nieuws
Etalage
Hulp en contact
Donaties
hulpmiddelen
Links naar deze pagina
Verwante wijzigingen
Bestand uploaden
Speciale pagina's
Printervriendelijke versie
Permanente verwijzing
Deze pagina citeren
in andere projecten
Commons
in andere talen
العربية
Azərbaycan
Беларуская
Беларуская (тарашкевіца)
Български
བོད་ཡིག
Brezhoneg
Catal*
Česky
Dansk
Deutsch
English
Esperanto
Español
Eesti
Euskara
فارسی
Suomi
Français
贛語
Gaelg
עברית
हिन्दी
Hornjoserbsce
Magyar
Bahasa Indonesia
Italiano
日本語
ქა*თული
Қазақша
한*어
Latina
Lietuvių
Latviešu
Монгол
Bahasa Melayu
‪Norsk (nynorsk)‬
‪Norsk (bokmål)‬
Polski
Português
Română
*усский
Srpskohrvatski / Српскохрватски
Svenska
ไทย
Tagalog
Türkçe
Uyghurche‎ / ئۇيغۇرچە
Українська
Tiếng Việt
吴*
Хальмг
*文
文言
Bân-lâm-gú
粵語

Deze pagina is het laatst bewerkt op 31 aug 2008 om 11:29. De tekst op Wikipedia is zonder enige vorm van garantie beschikbaar onder de GNU Free Documentation License.
Wikipedia® is een geregistreerd handelsmerk van de Wikimedia Foundation, Inc., een in de Verenigde Staten geregistreerde organisatie zonder winstoogmerk.
Privacybeleid Over Wikipedia Voorbehoud