PDA

View Full Version : RFA Muxbirlirige: Uyghur tilimizni qedirleyli



Aziz Isa
09-09-08, 08:49
RFA Muxbirlirige: Uyghur tilimizni qedirleyli

Men bugun RFA Uyghur Radio sehipisidin towendiki xewerni ( http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/xitay-bohtanliri-kucha-qeshqer-09082008205119.html) oqup Uyghur tilimizning wetende yash-osmurler arisida Xitaylishish wehimisi astida turuwat ejellik peyitte, chetellerdiki Uyghurlarning tilida bolsa Englislishish tin ibaret yengi bir tehdidtke duch keliwatqalnighini his qildim.

Mesilen towediki jumilini men Uyghur tilini ana tilim dep bilgen bir Uyghur bolush suptim bilen tunji qetim korushum, we heyranliqtin bu heqte biraz pikir bayan qilishni muwapiq kordum, yeni bugunki xewerde: (http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/xitay-bohtanliri-kucha-qeshqer-09082008205119.html)

ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﺷﯘﻧﺎ"Iqtisadshunas" zhornilining maqaliside yene, qeshqer we kuchadiki weqelerde diniy tindinsiye barliqini ispatlaydighan pakit yoqluqini ilgiri sürgen bolup, maqalide "diniy esebiylikning bishariti bolghan özini öltürüwélish xaraktérlik partlitishning shinjangda yüz bergenlikige da'ir ishenchilik melumatlar yoq."

Bu xewerde ishilitken "tindinsiye" sozi Englische oz peti qollunilghan - "tendency" sozining del ozi bolup, Uyghurchide bu sozning janliq terime menasi br. Yeni "yuzlunush; xahish, tus, ishning xarektiri..." digendek menalargha ige. Xewerde bu sozni elbette towendikidek terjime qilip qollunilsa bolidu: "...weqelerde diniy tusni alghan herketlerning barliqini ispatlaydighan pakit yoqluqini...". Yeqiniqi yillardin buyan Radiodiki xewerlerde daim Uyghurtiligha yat bolghan Englische sozlikler Uyghurchilashturulup xewerlerde berilish kopiyiwatidu. Mesilen: "informatsion -information, delegacy, referendum, Amnesty International, coference, radical, extremisim... " we bashqilar. Meni meyuslendurgini radioda ishleydighan Uyghur doktorliri, tilshunaslar we bashqa sahalerdiki yetishken ziyalilar xele kop biraq nime seweptin bu xewerni terjime qilghuchi muxbir sap Uyghur tilini qollanulmay Englis tilidiki sozni mejburi Uyghur tilida qollunidu? Radio muxbirliri shuni neziridin saqit qilmaslighi kerekki radioni anglaydighan xelqimizning 80% dehqanlardu. Ular siz bugun qollanghan "tindinsiye" sozlerni chushenmeydu. Shunga RFA Uyghur radiosining cheteldiki birdin bir mukemmel erkin axbarat orni bolustek shereplik salahiyiti bilen Uyghur tilining saplighini qoghdashtin ibaret bu mesuliyetni toluq ustige elish kerek dep oylaymen.

Aziz Isa (London)

Unregistered
09-09-08, 09:30
RFA Muxbirlirige: Uyghur tilimizni qedirleyli

Men bugun RFA Uyghur Radio sehipisidin towendiki xewerni ( http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/xitay-bohtanliri-kucha-qeshqer-09082008205119.html) oqup Uyghur tilimizning wetende yash-osmurler arisida Xitaylishish wehimisi astida turuwat ejellik peyitte, chetellerdiki Uyghurlarning tilida bolsa Englislishish tin ibaret yengi bir tehdidtke duch keliwatqalnighini his qildim.

Mesilen towediki jumilini men Uyghur tilini ana tilim dep bilgen bir Uyghur bolush suptim bilen tunji qetim korushum, we heyranliqtin bu heqte biraz pikir bayan qilishni muwapiq kordum, yeni bugunki xewerde: (http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/xitay-bohtanliri-kucha-qeshqer-09082008205119.html)

ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﺷﯘﻧﺎ"Iqtisadshunas" zhornilining maqaliside yene, qeshqer we kuchadiki weqelerde diniy tindinsiye barliqini ispatlaydighan pakit yoqluqini ilgiri sürgen bolup, maqalide "diniy esebiylikning bishariti bolghan özini öltürüwélish xaraktérlik partlitishning shinjangda yüz bergenlikige da'ir ishenchilik melumatlar yoq."

Bu xewerde ishilitken "tindinsiye" sozi Englische oz peti qollunilghan - "tendency" sozining del ozi bolup, Uyghurchide bu sozning janliq terime menasi br. Yeni "yuzlunush; xahish, tus, ishning xarektiri..." digendek menalargha ige. Xewerde bu sozni elbette towendikidek terjime qilip qollunilsa bolidu: "...weqelerde diniy tusni alghan herketlerning barliqini ispatlaydighan pakit yoqluqini...". Yeqiniqi yillardin buyan Radiodiki xewerlerde daim Uyghurtiligha yat bolghan Englische sozlikler Uyghurchilashturulup xewerlerde berilish kopiyiwatidu. Mesilen: "informatsion -information, delegacy, referendum, Amnesty International, coference, radical, extremisim... " we bashqilar. Meni meyuslendurgini radioda ishleydighan Uyghur doktorliri, tilshunaslar we bashqa sahalerdiki yetishken ziyalilar xele kop biraq nime seweptin bu xewerni terjime qilghuchi muxbir sap Uyghur tilini qollanulmay Englis tilidiki sozni mejburi Uyghur tilida qollunidu? Radio muxbirliri shuni neziridin saqit qilmaslighi kerekki radioni anglaydighan xelqimizning 80% dehqanlardu. Ular siz bugun qollanghan "tindinsiye" sozlerni chushenmeydu. Shunga RFA Uyghur radiosining cheteldiki birdin bir mukemmel erkin axbarat orni bolustek shereplik salahiyiti bilen Uyghur tilining saplighini qoghdashtin ibaret bu mesuliyetni toluq ustige elish kerek dep oylaymen.

Aziz Isa (London)

RFA hewerliride yene uyghur tilini buzup ixlitidighan ehwallarmu nahayiti ighir. Meslen bezi hewerlerde "Xiddet" sozi orunsiz ixlitilidu. "xiddetlik kamqilidi, xiddetlik karxi turdi......................... "
Lughet ahturup menisi quxidiken dep igiz pes ixlitiwermeyli.

Unregistered
10-09-08, 11:58
undak bolsa 800 yildin buyan doliti bolup kiliwatkan turkiyediki nurghun siz digendek mesililerge nimdeymiz, we turkiyelam amas uningge ohxax nurghun dolette mushundak ehwallar kop hatta bizdinmu iship chushudu , uningge nimdeymiz, uyghur tilini saptildep oylamsiz,uyghurchide eng jik farische sozler ba, ularni kanda ozgertimiz,

awu dostimizning radoyimiz digengep bilan radyomizning perki nimu? turkchide radyomuz daydughu,70 milyon nopusi ba dovlitiba adamler.

sizning kozkarashlirighzge koshulimen, ama, bu ishlar inshalla wetinimiz azat bolup andin hekiki resmi bir shekilde keng kolemlik tuzutush ozgertish ilip barmisak bolmaydigan bir mesile.

RFA dikilerge bisimni az kilip kollash kuwetleshni jik bireyli.

(mini tillap ketmengla, menmu oz karishimni sozlep koydum halas)

Unregistered
11-09-08, 01:51
RFA Muxbirlirige: Uyghur tilimizni qedirleyli

Men bugun RFA Uyghur Radio sehipisidin towendiki xewerni ( http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/xitay-bohtanliri-kucha-qeshqer-09082008205119.html) oqup Uyghur tilimizning wetende yash-osmurler arisida Xitaylishish wehimisi astida turuwat ejellik peyitte, chetellerdiki Uyghurlarning tilida bolsa Englislishish tin ibaret yengi bir tehdidtke duch keliwatqalnighini his qildim.

Mesilen towediki jumilini men Uyghur tilini ana tilim dep bilgen bir Uyghur bolush suptim bilen tunji qetim korushum, we heyranliqtin bu heqte biraz pikir bayan qilishni muwapiq kordum, yeni bugunki xewerde: (http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/xitay-bohtanliri-kucha-qeshqer-09082008205119.html)

ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﺷﯘﻧﺎ"Iqtisadshunas" zhornilining maqaliside yene, qeshqer we kuchadiki weqelerde diniy tindinsiye barliqini ispatlaydighan pakit yoqluqini ilgiri sürgen bolup, maqalide "diniy esebiylikning bishariti bolghan özini öltürüwélish xaraktérlik partlitishning shinjangda yüz bergenlikige da'ir ishenchilik melumatlar yoq."

Bu xewerde ishilitken "tindinsiye" sozi Englische oz peti qollunilghan - "tendency" sozining del ozi bolup, Uyghurchide bu sozning janliq terime menasi br. Yeni "yuzlunush; xahish, tus, ishning xarektiri..." digendek menalargha ige. Xewerde bu sozni elbette towendikidek terjime qilip qollunilsa bolidu: "...weqelerde diniy tusni alghan herketlerning barliqini ispatlaydighan pakit yoqluqini...". Yeqiniqi yillardin buyan Radiodiki xewerlerde daim Uyghurtiligha yat bolghan Englische sozlikler Uyghurchilashturulup xewerlerde berilish kopiyiwatidu. Mesilen: "informatsion -information, delegacy, referendum, Amnesty International, coference, radical, extremisim... " we bashqilar. Meni meyuslendurgini radioda ishleydighan Uyghur doktorliri, tilshunaslar we bashqa sahalerdiki yetishken ziyalilar xele kop biraq nime seweptin bu xewerni terjime qilghuchi muxbir sap Uyghur tilini qollanulmay Englis tilidiki sozni mejburi Uyghur tilida qollunidu? Radio muxbirliri shuni neziridin saqit qilmaslighi kerekki radioni anglaydighan xelqimizning 80% dehqanlardu. Ular siz bugun qollanghan "tindinsiye" sozlerni chushenmeydu. Shunga RFA Uyghur radiosining cheteldiki birdin bir mukemmel erkin axbarat orni bolustek shereplik salahiyiti bilen Uyghur tilining saplighini qoghdashtin ibaret bu mesuliyetni toluq ustige elish kerek dep oylaymen.

Aziz Isa (London)

RFA dikilar hammisi kosak baktilar. Harp, jumla diganlar bilan anqa qatiki yok. U yarda ot yurak adamlar yok. Hatalikini korsatsa hapa bolidu. Bilim barlarni u yarga almaydu, munasiwiti barlarni alidu (kosukida omaq bar yoklikiga karimaydu).

Unregistered
11-09-08, 05:29
Mesilining muhimi shuki u xewrni terjime qilghan RFA muxbirning oz xataliqini tuzutishidur we bu xataliqtin sawaq elip mundin keyin tekrar qilmaslighi muhimdur.

Unregistered
11-09-08, 07:02
Mesilining muhimi shuki u xewrni terjime qilghan RFA muxbirning oz xataliqini tuzutishidur we bu xataliqtin sawaq elip mundin keyin tekrar qilmaslighi muhimdur.
Sisning dighiningiz toghra ; amma qarang unchilik hataliq bolup turishi muqarrar ,chunki ularmu adam ,ular dighan ishlashkimu maghir ,tuzitishkimu maghir ,watan ,millat uchun ozini untighan gham urush maydaningicha olishtin qorqmay nughpirliq chilip barghan OMAR QANAT apandim yetaqchilighidiki qorqmas kiz yighitlar ;lekin bir qisim laniti korarmaslik ,
hasathorluq ,chidimasliq ichi ichigha singip katkan bichara uyghur ;san qachan sandin yokirida turghan kishini koralighan ,bu maydanda birqanchila ghasatghor bar bolup, ularning putun ishliri munasiwat ustighila qurulghan bolghaq ghammila adamning ishini oziningkidak
munasiwat bilan bolghan dap oylaydu .kim munasiwat bilan kirghandu? isming bilan chikip bir
dighina ,san ishlisang bolmamdu? shu radioyoda amerikilqning qeshigha kirip musiwitingni yaghshilap , mening qarishimcha san bir qalanda ,qosiqing bir waq toq bolsa ikki waq ach ,shunga ghaqiqi kasip ighisini koralamting? RFA ni bak chong bilisan , RFA chong bilishka teghishlik chong bilghichilik orun ,san u yarda bolalmighanlighing uchun ,kecha kunduz ughliyalmay ,was_wasichilik ichidila yashap yurisan .sangimu azraq pul iana kilaylimu ?
andin ziwaning biza yighilip chala ,qosiqing toyup qalsa daymanda ,Bular mening ghechnarsam amas ,amma man bulardin bakmu paghieliniman .ALGH AZIMATLAE HANIMLAR
< itlar qawaweridu ,karwanlar oz yoligha >

Unregistered
11-09-08, 12:13
Wetenimiz bolmisa tilimizmu bolmaydu,tilimiz bolsun deydikenmiz wetenimiz bolsun,

Uning birdin-bir yoli weten dawasi qilip hitaylardin wetenimizni qutquzushtur.millitimizni qutquzushtur.


IHTIYARI MUHBIR : MEKKE

Unregistered
11-09-08, 14:21
“Tindinsiye”, digen bir sozlukning bunchilik munazire qozghighanliqini kozde tutup, koplichilikke bir az izahat berip qoyushni zorur, dep qaridim. Shubhisizki oz tilimizning tereqqiyati, uning toghra qollunulushini qoghdaydighan sezgur kishilerning teklip – pikirlirige muhtaj . Lekin towendiki izahat hergiz bu yerde munazire temisini bahane qilip, manga we radiodiki muxbirlargha bolmighur haqaret yaghduruwatqan we bu munberni ozining shexsi qosaq kopuki yaki ich pushighini chiqiriwelish koyida yurgen rohi halite gheyri normallargha emes, belki Uyghur tilining teqdiri we uning tereqqiyatigha kongul boludighan aq kongul kishilerning diqqitige sunush uchundur. Aldi bilen shuni sorap beqish kerek.

“Tindinsiye”ning Uyghur tili emeslikini dawa qiliwatqanlardin zadi qanchilik kishi Uyghur tilining lughet fondigha kirip bu sozni axturup baqti? Bir chaghlarda yuqirida manga haqaret yaghdurghan bir kishi mushu munberde meni “bayqut” digen sozni ishletkenlikim uchun tenqidlep bu sozning Uyghurche soz emesliki, uni helqning chushenmeydighanliqini eytqan idi. Lekin men “Uyghur Tili Izahat Lughiti”ning 1 – tomi “B” herp bilen bashlanghan sozlukler guruppisidin “bayqut” sozige berilgen izahatni bu munberge chaplap , mening hatalashmighanliqimni bildurgen idim. Biraq “bayqut’ning Uyghur tilida yoq sozluk ikenlikini ilgiri surgen bu adem, keyinki jawabida “ bu sozni radio anglighuchilar chusenmeydu, dihqanlar chushunidighan sozluklerni ishlitish kerek,” dep turuwaldi.

Emiliyette “bayqut” ning Uyghur axbarat tilida ishlitiliwatqanliqigha nechche on yillar bolghan Uyghur lughet fondidiki bir sozluk idi. “Bayqut’ning Inglizchide barliqi uning Uyghurchida yoqliqidin direk bermeytti. Uning ustige “bayqut” wetendiki redio – telewiziye, gezit zornallarda omumlashqan bir sozluk idi. Bu qetim “tindinsiye” yene muzakire qiliniwatidu. “Tindinsiyening” Inglizchidiki waryantining “tendency” diyilidighanliqini anglidinglar. Lekin “tendency”ning Ingilizche ikenliki hergiz “ tindinsiye”ning Uyghur lughet fondida yoqliqidin direk bermeydu. Bu yerde bir sozning Uyghurche sozluk yaki emesliki nimini olchem qilishi kerek. Eziz Isa ependining bu sozluk heqqidiki hokuminimu yaki Uyghur lughet fondinimu ? Eger bir ademning bir sozlukni qandaq ishletkenliki uning Ana tilgha bolghan hormitining birdin bir olchimi , dep qaralsa, u halda her birimizning kundilik turmushimizda bu olchemge toshmaydighan nurghun yitersizliklirimiz bar, digenlik. Eger ehwal yuqirida diyilgendek bolsa u halda Eziz ependige Uyghurchida “Isa” deydighan bir isimning yoqliqi, Uning pemilisi esli “Eysa” bolushi kereklikini hatirlitip qoyush heqqi tughdurmamdu ?


Men bu munberde kishilerni aldi bilen Uyghur lughet fondini bir az tekshurup beqishini , andin “ tindinsiye”ni ishletse bolamdu – bolmamdu ? digen mesilige pikir berishini umid qilimen. Men “tindinsiye” munazire qozghap ketkendin keyin bu sozlukni bir az tekshurdum. Lekin adettiki lughetlerde bu sozlukni uchurutalmidim. Qolimizda “Uyghur Tili Izahat Lughiti”ning 5 tomi bar bolsimu, lekin “T”herp bashlinidighan sozlukler 6 –tomgha orunlasturulghanliqtin buni derhal eniqlash mumkin bolmidi. Ishenchlik bolush uchun Xelq Nexriyatigha telefon qilip bu yerdiki mutexessislerdin sorudum. Ular “tindinsiye” digen sozlukning Uyghur lughet fondida barliqini, Uyghurchidiki istimal menisi Inglizchidiki “tendency” bilen asasen oxshushup ketidighanliqini, “Uyghur Tili Izahat Lughiti”ning “T” herp sozlukler guruppisida buning izahati barliqini bildurdi.

Bir milletning Ana tilining tereqqiyati shu millet edibiy tilining dihqan tiligha qanchilik yeqinlashqanliqi bilen emes, dihqan tilining edibiy tilgha qanchilik yeqinlashqanliqi bilen olchunidu. Xitaylarning Uyghur axbaratchiliqigha qoyudighan mundaq bir prinsipi bar, “til qanche addi we ammibap bolsa shunche yaxshi”. Lekin emiliyette hemme ademge shunisi melum, “ til chushunishlik we ixcham bolsa yaxshi, lekin qanche addi we ammibap bolsa unchilik yaxshi emes”.

Bu arida men bu munberdiki bezi ston qazilirigha shuni dep qaymaqchi, eger mening birer programmimda rast xataliqlar bolsa we bu xataliqlar radioning tehrirlirining kozidin qachqan bolsa meyli bu torda , meyli telefonda we yaki bashqa yollar bilen tenqidi piker berilse her waqit qarshi elinidu. Lekin bu kishige haqaret qilishning bahanasi qiliwelinsa, buning ozige qaytip kelidighanliqini untup qalmasliqi kerek.

Erkin ( RFA)

Unregistered
11-09-08, 19:20
RFA muxbiri Erkin ependi:

Men Aziz Isa teripidin yézilghan “RFA Muxbirlirige: Uyghur tilimizni qedirleyli “ (http://www.uyghuramerican.org/forum/showthread.php?t=10403) témisidiki bu pikirning Uyghur jama'iti arisida bu qeder ghul-ghulgha qozghishi we bezenlerning bu toghra niyetlik bilen qoyulghan pikirdin paydilinip RFA Uyghur radi'osidiki muxbirlargha namuwapiq tenqidte bolushi méni rehetsizlendurgen bolsimu emma bu yerde boluwatqan pikir Radi'o muxbiri Erkin ependining Uyghur tilida qollunulmaydighan Englischidiki “tendency” dégen sözni oz xewride qollanghanlighini toghura körsitip yazghan, hetta méning ismimning qandaq yézilishidin tartip tehil yürgüzgen bu muxbir ependining ilmisiz , emeliyetsiz bu pikrige yenila jawab yézip oz pikrimni bayan qilishni orunluq kördüm.

RFA ning muxbiri Erkin ependi, men bu yerde sizge shuni éniq qilip éytalaymenki Uyghur tilida siz xewiringizde qollanghan “tendensiye” dégen sözi yoq. Bar déyilse u peqet Englis tilidiki “tendency” dégen sözning eynen köchürülmisidur. Shuni muqerrerleshturush kérekki dunyadiki herqandaq bir milletning til lughiti shu milletning istémaldiki janliq tilini asas qilip tuzulidu. Uyghur tilidiki kündilik istémaldiki janliq soz (ammiwybab til) déginimiz eger siz qollanghan “tindinsiye” dégen sözni terbiye körgen 100 Uyghurdin bilemsiz dep sorisingiz hemmisining jawabi “bilmeymen” dep chiqidu. Egerde siz 1000 Uyghur déhqandin sorisingiz béridighan jawabi yenila oxshash.

Undaqta siz pkiringizde otturigha qoyghan “ til chushunishlik we ixcham bolsa yaxshi, lékin qanche addiy we ammiwybab bolsa unchilik yaxshi emes”. Dégen bu jumilingizni qandaq chüshinimiz? Sizning wezipingiz RFA radi'osida xewerlerni Uyghur tilda xelqimiz chüshineleydighan soz bilen xewer qilishidur hergizmu “til ixcham bolsa yaxshi” dep Englis tilidiki sözlerni xewiringizge mejburlap qisturup Uyghur tilini bozush yaki radi'o anglighuchilarda bizarliq hés qildurush emes.

Qisqisi men pikringizdin héch bir semimiylik, ilmiylikni hés qilmidim. Sewebi siz eng eqelliysi Uyghur tilining xelqimizdiki janliq istémalda qollinishtin ibaret bu emeliyetni neziringizdin tamamen saqit qilghandek qilisiz. Siz RFA ning muxbiri bolush süpitingiz bilen toghura pikirlerni semimiylik bilen qobul qilish emes eksiche “attin chüshsimu izengidin chüshmeptu” dégendek ish qiliwatisiz.

Siz yene bu xataliqingizni toghra körsitip “men Ürümchidiki palani-pustani tehrir yaki lughetlerdin izdidim...” dégendek sözler bilen mes'uliyettin özingizni qachurushingiz we yene kélip méning ismimning qandaq yézilish yaki qollinishini bir seweblik misal qatarida otturigha qoyushingiz téximu orunsiz.

Erkin ependi, méning oz ismini qandaq qollinish méning oz idaremdiki ish bolsimu bu yerde téma til toghrisida boluwatqanliqi uchun qisqiche chüshenche bérip dotey.

Méning ismimning Uyghur latin yéziqida we Englis yéziqida yézilishi “Aziz Isa”. Sewebi nahayiti addiyla ikki türlük:

1-méning ismining Englis tilini qollunidighan Büyük Britaniyede kishilerning méni Uyghurlargha oxshash “Eziz Eysa” dep atishini istigenligim uchundur. Qéni ishenmisingiz Englis tilida “A” ni néme dep teleppuz qilidu? – “E”; Englis tilidiki “I” ni “E” dep teleppuz qilidighu. Yeni méni Britaniyelikler chaqirghanda “ Eziz Eysa” dégen teleppuz chiqidu we bashqilar.

2- Muhemmed peyghemberning shereplik ismi “Muhemmed” hergizmu “Memet” emes. Emma qanchilik Uyghurlirimiz bu isimni toghura qollinalaydu? Méning Islami toluq ismim “Abdulaziz” yaki “Aziz” dur emma bu isim Uyghurlar arisida toghura qollinilmay “Eziz” ge özgirip ketken...we bashqilar.

Men pikrimni axirlashturushtin burun bu yerde pikir yéziwatqan qérindashlarning edep-exlaq bilen ilmiy pikir qilishini, men otturigha qoyghan pikirlerdin pursetperezlik qilip Radioda japaliq ishlep xelqimizning xizmitini qiliwatqan muxbirlargha we Radi'o mes'ullirigha orunsiz tenqidte bolmasliqini belki ilam we medette bolushini tewsiye qilimen.

Aziz Isa (London)
www.uyghurensemble.co.uk

Unregistered
12-09-08, 00:27
Eziz ependi, “Tindinsiye” digen soz Uyghur tilida bolmisa “ Uyghur Izahat Lughiti”de bu sozning Uyghur tilidiki istimal menisige nime uchun izahat beridu. Bezi kishiler bu sozni anglimighan bolushi mumkin. Lekin bu “tindinsiye”ning Uyghur lughet fondida mewjut bir soz ikenlikidek emiliyetni ozgertelmey. Siz qobul qilamsiz – qilmamsiz bu shu yerde turidu. Bu soz Ingilizchidiki “ tendency”din keldimu yaki bashqa bir tildin kirdimu ? bu men siz bilen talishiwatqan nerse emes. Bu huddi “tamasha” digen sozning Uyghur lughet fondidiki soz ikenliki, lekin shundaqla buning Ruschidimu “ tamasha” ikenlikige oxshash bir nerse.

Men “ 1000 Uyghur dihqandin sorisingizmu beridighan jawabi oxshah” digendek ozem qilip baqmighan we qilalmaydighan xiyalimdiki perizimni pakit ornida qollanmidim. Men peqet bu sozning Uyghurche sozluk ikenliki, nupuzluq tilshunaslar teripidin tuzulgen bir lughetni menbee qilip korsettim. Siz meni “ilmisiz” , “ emiliyetsiz” dep eyipleshning , men bilen bu sozluk Uyghurche emes, dep talashqanning ornigha nime uchun Uyghur Tili Izahat Lughutini tekshurup baqmaysiz?

Siz bir nersini almashturup koymang, men siz bilen “tindinsiye” digen sozni qanchilik kishining chushunidighanliqini talashmidim. Sizning Uyghurchida bundaq soz yoq digen sozingizge izahat berdim.Uyghur tilining lughet fondida chet tillardin kirgen nurghun atalghu we sozlukler bar. Men yuqirida buning tipik bir misalini korsettim.

Sizning ismingizgha kelsek, siz ismingizni ozingiz halighan teleppuz we shekilde ipadilesh heqqige ige. Lekin men gepning temisi tilni toghra qollunush ustide ketiwatqanliqini kozde tutup, ismingizning yezilishini tilgha aldim . Siz Inglizlarning ismingizning Uyghurchidiki “Eysa”digen atilishini toghra teleppuz qilishini kozde tutup Isa, dep qollunupsiz. Bu sizning heqqingiz, eger xalisingiz her nime dewalalaysiz. Lekin gepning orami Uyghur tilining saghlamliqini qoghdash bilen munasiwetlik mesililer ustide ketiwatidu. Shunga bu yerde otturigha Uyghurlar oz ismini qandaq ipadilesh kerek, digen mesile kelip chiqidu.

Uyghurlar oz ismidiki herplerni bashqilarning toghra teleppuz qilishi uchun ehwalgha kore ozgertiwerse boliweremdu? Xoshningiz Tom yaki xoshningizning xoshnisi John Eziz ependi ismimizni toghra teleppuz qilalmaydiken , shunga Tam yaki Jon, dep yazayli, demdu ? Peyshenbe kuni Washingtondiki Brookings Inistitutida Xitay doletlik diniy ishlar idarisining 7 kishilik bir heyeti doklat bergen idi. Hey’etlerning arisida Xitay Islam Jemiyitining muawin reisi Adiljan Hajikerim, deydighan bir Uyghurmu bar iken. Yighinning axirida sual – jawaplar boldi.

Qiziq yeri sual sorughuchilarning biri, Adiljan Hajikerimning nime uchun ismining sehnidiki kimlik kartigha Adilijiang Ajikelimu, dep yezilghanliqini soriwidi, bu ademning bergen jawabi siz bilen oxshash boldi. “ Xenzu yoldashlarning ismimni qiynalmay teleppuz qilishi uchun shundaq yazdim,” dep jawap berdi, bu adem. Nime digen oxshash sewebler bu ? Adiljan Law Wang bilen Law Shyangni dep Adilijiang bolsa, Eysa ependi John bilen Tomni dep Isa bolsa , qeyerde qaldi bu siz nesihet qilghan Uyghur tilining saghlamliqi ? Axirida shuni dimekchi Eziz ependi, ozimizde yoq nersini bashqilardin telep qilmaydu.

Erkin.

Unregistered
12-09-08, 03:17
Mening ismimmu bek uzun bir isim bolup, Canada'gha kelgende Canada'ning computer systemliridiki isimlarning herp sani kichik kep qaldi hem mening ismimning axiridiki 5 herpni qisqartiwetiptu. eslide u Canada konsulining ishi idi. taki hazirghiche bezide kireklik yerlerde ismimni eytalmay qelishidu hem kop soraydu, nimishke bundaq dep. menmu her qetim xitayni bir ikki tilliwetip turup chushendurush berip kiliwatimen. shunga kop orunlarda xitay bek nachar doletken, dep manga hisdashliq qilishidu. yeqinda ismimni almashturwetishnimu oylawatimen.

Towendiki sozler nime digen toghra....


Adiljan Law Wang bilen Law Shyangni dep Adilijiang bolsa, Eysa ependi John bilen Tomni dep Isa bolsa , qeyerde qaldi bu siz nesihet qilghan Uyghur tilining saghlamliqi ? Axirida shuni dimekchi Eziz ependi, ozimizde yoq nersini bashqilardin telep qilmaydu.

Erkin.