PDA

View Full Version : ÇÝN’E SÝLÂH AMBARGOSU KALKARSA…



X
10-05-05, 06:40
ÇÝN’E SÝLÂH AMBARGOSU KALKARSA…



Almanya Baþbakaný Gerhard Schröder’in, Çin’e uygulanan silah ambargosunun kaldýrýlmasý için meclis çoðunluðuna ihtiyacý olmadýðý yönündeki açýklamalarý muhalefetin ve koalisyon ortaðýnýn tepkisini çekti. Ama Schröder ve Chirac bu konuda kararlýlar. Her þey Avrupa Birliði Dýþ Ýliþkiler Þefi Javier Solana’nýn, Çin'in son dönemde yaþadýðý deðiþikliklere raðmen 1989'dan beri yürürlükte olan silâh ambargosunun kaldýrýlmamasýnýn âdil olmadýðýný söylemesi ile baþladý.

Solana, Brüksel'de düzenlediði basýn toplantýsýnda Çin'in insan haklarý kaydýnýn hâlen endiþe verici olduðunu belirterek silâh ambargosunun kaldýrýlmamasýnýn âdil olmadýðýný ve bu konuda tartýþmalarýn sürdüðünü söyledi. AB ve ABD, 1989 yýlýnda demokrasi talebiyle Tiananmen Meydanýný dolduran öðrencilerin direniþinin kanlý bir þekilde bastýrýlmasýnýn ardýndan Çin'e silâh ambargosuna baþlamýþtý.


AB, Temmuz ayýna kadar Çin'e uygulanan ambargonun kaldýrýlmasý konusunda çalýþma yürüteceðini açýklamasýnýn ardýndan ABD'nin yoðun diplomatik baskýsý altýnda kalmýþtý. ABD Dýþiþleri Bakaný Condoleezza Rice son Pekin ziyaretinde açýk bir þekilde ambargonun kaldýrýlmasýnýn Pasifik'teki dengeleri bozacaðýný duyurmuþtu.


Fransa Devlet Baþkaný Jacques Chirac ise bir Japon gazetesine verdiði demeçte AB'nin Çin'e silah ambargosunu kaldýrmasýnýn silâh satýþýna baþlanacaðý anlamýný taþýmadýðýný söyledi. “Þansölye Schröder uzun süredir Çin’e silah ambargosunun kalkmasýndan yana, bu niyetini hiç saklamadý. Artan muhalefet de onu etkilemiþ görünmüyor.


Silâh ambargosunun kalkmasýna koalisyon ortaðý Yeþiller de mi karþý, Baþbakan‚ olsun yeniden yatýþýrlar’ diyor. Meclis’in endiþeleri mi var, Baþbakan, ‚Anayasa’da dýþ politikadan hükümet sorumlu yazýyor’ diyor. Schröder siyasi argümanlar yerine tehdit savurmayý tercih ediyor.


Schröder’in kamuoyuna sunduðu argümanlar Almanya’nýn Sesi Radyosu’na göre pek da pek inandýrýcý deðil. 1989’da silah ambargosunun Çin’in saldýrgan dýþ politika izlediði için deðil, Tiananmen katliamý nedeniyle uygulamaya konduðunu söylüyor. O zaman akla þu soru geliyor. Peki bugün Çin’deki insan haklarý ve düþünce özgürlüðünün durumu nasýl? Ayrýca Çin’in

Tayvan’a yönelik son tehdidi ne oluyor? Schröder bu sorulara yanýt veremiyor.


ABD Dýþiþleri Bakaný Condoleezza Rice, Avrupa Birliði'nin (AB) Çin’e uyguladýðý silâh ambargosunu kaldýrmasýnýn Asya'da güç dengelerini deðiþtireceðini savunuyor. Rice, Çin ziyaretinin son gününde düzenlenen basýn toplantýsýnda, AB'nin Çin’e yönelik silâh ambargosunu kaldýrmasýnýn ABD açýsýndan bakýldýðýnda 'doðru bir sinyal olmayacaðý' görüþünü dile getirdi. Rice, bunun ABD’nin güvenlik çýkarlarýnýn bulunduðu ve askerî güçlerinin konuþlandýðý Pasifik bölgesinde dengeleri deðiþtireceðini söyledi.


Ambargonun kaldýrýlmasýnýn Tayvan boðazýndaki gerilimi artýrabileceðini de ileri süren Rice, Tayvan boðazýnýn iki tarafýndan da mevcut durumu deðiþtirecek tek taraflý giriþimde bulunmamalarýný istediklerini vurguladý.


Rice, Kore yarýmadasýndaki nükleer sorun konusunda altýlý görüþmelerin tekrar baþlayýp baþlamayacaðýnýn Kuzey Kore'nin tavrýna baðlý olduðunu belirtti.


Bu konuda bütün taraflarýn çaba harcamasý gerektiðini ifade eden Rice, Çin’in Kuzey Kore ile yakýn iliþkileri bulunmasýndan dolayý özel bir rolü olduðunu da söyledi. Ancak ne Schröder ne Chirac, Rice’ýn ve Bush’un eleþtirel yaklaþýmlarýný, tutumlarýný gözden geçirecek derecede önemsemiyorlar.


1972-1989 arasý Avrupa ülkeleri ile Çin arasýndaki iliþkiler, özellikle ticaret alanýnda, hýzla geliþmiþti. Bu durum iki tarafý, siyâsî alanda da yakýnlaþtýrmýþtý. Ancak 1989’da Çin’de yaþanan Tiananmen Meydaný katliamý, Çin’in bütün Batý dünyasýyla olan iliþkilerini gerginleþtirdi.


Çin’deki insan haklarý ihlâllerini gerekçe gösteren ABD ve AB, Çin’e karþý silâh ambargosu uygulamaya baþladý. 1990’larýn ortalarýnda Avrupa ülkeleri, Tayvan’a silâh satýþýný durdurarak bir bakýma Pekin’e göz kýrptýlar.


8-9 Aralýk 2004 tarihlerinde Hollanda’nýn Lahey þehrinde gerçekleþtirilen Yedinci AB-Çin Zirvesi’nden sonra özellikle Almanya ve Fransa, AB’nin 1989’dan beri uygulamakta olduðu silâh ambargosunun kaldýrýlmasý için harekete geçti. Ekim ayýnda Fransa Devlet Baþkaný Chirac, Aralýk ayý baþýnda ise Þansölye Schröder Çin’i ziyaret etti.


ABD, geliþmeleri yakýndan izledi ve 2004 yýlý sonlarýndan itibaren çeþitli düzeylerde “Çin’in insan haklarý sicili açýsýndan Çin’e silâh ambargosunun kaldýrýlmasýnýn yanlýþ olduðunu ve bölgesel dengeleri bozacaðýný” açýkladý. Çin’e silâh ambargosunun 8 Mayýs 2005 tarihinde yapýlacak AB-Çin çalýþma toplantýsýnda kaldýrýlmasý bekleniyor.


ABD Senatosu Dýþ Ýliþkiler Komisyonu Baþkaný Richard Lugar, ABD’nin, böyle bir karara, AB ülkelerine silah ambargosu uygulayarak cevap vereceðini ilân etti. ABD Savunma Bakanlýðý’ndan Daniel Goure ise “Avrupa, ya Çin’le ya da ABD’yle savunma iþbirliði ve ticareti yapabilir, ama ikisiyle birden yapamaz.” diyerek, sorunun ulaþabileceði boyutu ortaya koydu.